Chiều 21/10, thảo luận tại Tổ 3 gồm các Đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng, Lạng Sơn và Hà Tĩnh về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHXH, ĐBQH Nguyễn Đặng Ân (Lạng Sơn) nêu nhiều vướng mắc từ thực tiễn, đặc biệt là tình trạng người lao động bị ảnh hưởng quyền lợi do doanh nghiệp chậm đóng, trốn đóng BHXH.

Theo đại biểu, thực tế có những doanh nghiệp gặp khó khăn kéo dài, không còn khả năng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục giải thể, phá sản; hoặc vướng mắc trong thanh quyết toán công trình, dự án nên không thể thực hiện đầy đủ nghĩa vụ BHXH.

Trưởng Đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng Lê Ngọc Châu, Tổ trưởng Tổ 3, điều hành phiên thảo luận. 

Hệ quả là người lao động dù đã có thời gian làm việc, có quá trình đóng BHXH nhưng chưa được xác nhận đầy đủ thời gian tham gia, ảnh hưởng đến việc giải quyết chế độ khi nghỉ việc, nghỉ hưu hoặc hưởng các quyền lợi khác.

Đại biểu cho rằng cần phân biệt rõ hành vi cố tình trốn đóng, chiếm dụng tiền BHXH với trường hợp doanh nghiệp thực sự mất khả năng thanh toán. Với hành vi cố tình trốn đóng, phải xử lý nghiêm. Tuy nhiên, đối với doanh nghiệp đã ngừng hoạt động, không còn khả năng thanh toán, cần có cơ chế pháp lý phù hợp để bảo vệ người lao động.

ĐBQH Nguyễn Đặng Ân đề nghị bổ sung cơ chế xử lý nợ BHXH trong những trường hợp này, làm rõ thứ tự ưu tiên thanh toán, trách nhiệm của người sử dụng lao động và phương án xác nhận thời gian đã thực đóng để giải quyết các chế độ tương ứng.

ĐBQH Nguyễn Đặng Ân (Lạng Sơn) phát biểu. 

"Không nên để người lao động phải chịu toàn bộ hậu quả từ những vi phạm hoặc khó khăn tài chính của người sử dụng lao động", đại biểu nhấn mạnh.

ĐBQH Nguyễn Đặng Ân đề nghị bổ sung cơ chế xử lý nợ BHXH trong những trường hợp này, làm rõ thứ tự ưu tiên thanh toán, trách nhiệm của người sử dụng lao động và phương án xác nhận thời gian đã thực đóng để giải quyết các chế độ tương ứng.

"Không nên để người lao động phải chịu toàn bộ hậu quả từ những vi phạm hoặc khó khăn tài chính của người sử dụng lao động", đại biểu nhấn mạnh.

Một vấn đề khác được ĐBQH Nguyễn Đặng Ân đề cập là việc xác định chủ hộ kinh doanh thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc.

Theo Luật BHXH năm 2024, chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc theo quy định của Chính phủ. Nội dung này tiếp tục được giữ nguyên trong dự thảo Luật sửa đổi.

Tuy nhiên, qua thực tiễn triển khai, cử tri và cơ quan BHXH địa phương phản ánh việc xác định đối tượng tham gia phát sinh khó khăn khi chính sách quản lý thuế đối với hộ kinh doanh thay đổi.

Đại biểu lưu ý cần phân biệt doanh thu, thu nhập thực tế và nghĩa vụ nộp thuế. "Doanh thu lớn chưa chắc đồng nghĩa với khả năng tài chính cao", bởi mỗi loại hình kinh doanh có cơ cấu chi phí khác nhau. Nếu chỉ căn cứ vào doanh thu hoặc phương pháp tính thuế để xác định nghĩa vụ BHXH, có thể dẫn đến thiếu chính xác giữa các chủ hộ kinh doanh.

Bên cạnh đó, cần làm rõ thời điểm phát sinh, chấm dứt nghĩa vụ đóng khi doanh thu thay đổi; cách xử lý đối với hộ tạm ngừng kinh doanh hoặc chủ hộ đã tham gia BHXH theo nhóm đối tượng khác.

Từ đó, đại biểu đề nghị xác định rõ phạm vi chủ hộ kinh doanh phải tham gia BHXH bắt buộc, xây dựng lộ trình phù hợp, quy định cụ thể tiêu chí, căn cứ và phương thức đóng./.