Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại phiên thảo luận

Về mở rộng đối tượng tham gia BHXH, Chủ tịch Quốc hội cho rằng việc mở rộng diện bao phủ, bảo vệ người lao động trên nền tảng số là phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 28. Tuy nhiên, quy định về người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số hiện còn quá rộng, chưa làm rõ được những vấn đề cốt lõi: Ai là người đóng BHXH? Đóng trên cơ sở thu nhập nào? Nền tảng số có trách nhiệm đến đâu?. “Nếu chưa định danh rõ đối tượng mà đã quy định tham gia bắt buộc thì sẽ rất khó thực thi, dễ phát sinh tranh chấp. Tôi đã đặt vấn đề này với Ban soạn thảo nhưng đến nay vẫn chưa nhận được sự giải thích thực sự thuyết phục”. Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh như vậy và đề nghị thực hiện đầy đủ Kết luận số 276 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, quy định rõ đối tượng và thời điểm áp dụng.

Theo Chủ tịch Quốc hội, có thể nghiên cứu mốc năm 2028 để có đủ thời gian hoàn thiện pháp luật lao động, kết nối dữ liệu BHXH, dữ liệu thuế và dữ liệu của các nền tảng số. “Nếu chưa rõ, chưa đủ điều kiện thực hiện thì nên giữ quy định hiện hành, không nên vội vàng mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc”, Chủ tịch Quốc hội nêu quan điểm.

Góp ý về danh mục đầu tư quỹ BHXH, Chủ tịch Quốc hội cho biết, theo số liệu được báo cáo, số dư đầu tư quỹ khoảng 1,5 triệu tỷ đồng, trong đó trên 82% đầu tư vào trái phiếu Chính phủ. Lãi suất đầu tư bình quân năm 2025 khoảng 3,72%, trong khi chỉ số giá tiêu dùng khoảng 3,31%. Theo Chủ tịch Quốc hội, điều này cho thấy mức tăng trưởng thực của quỹ không cao, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao hiệu quả đầu tư.

Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh: “Đây là tiền của hàng chục triệu người lao động, không được đánh đổi an toàn của quỹ để chạy theo lợi suất”.Theo đó, việc đầu tư quỹ BHXH phải bảo đảm bốn nguyên tắc: an toàn là điều kiện tiên quyết; bảo toàn quỹ là giới hạn không được vượt qua; hiệu quả là yêu cầu bắt buộc; minh bạch và trách nhiệm là cơ chế bảo đảm.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị việc mở rộng danh mục đầu tư phải dựa trên những tiêu chuẩn khách quan, thống nhất, không thiết kế cơ chế riêng cho bất kỳ ngân hàng cụ thể nào. Đối với các tổ chức tín dụng có nhiệm vụ đặc thù, yếu tố này có thể được xem xét trong tổng thể chính sách nhưng không thể thay thế các tiêu chuẩn về chất lượng và an toàn, cũng không mặc nhiên tạo quyền tiếp nhận nguồn tiền từ quỹ BHXH. Ngược lại, cũng không nên loại trừ một cách cơ học những tổ chức tín dụng có cơ cấu sở hữu khác với nhóm hiện hành nếu đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn khách quan do pháp luật quy định.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, “mở rộng danh mục đầu tư phải thực sự góp phần giảm rủi ro, không phải chuyển từ rủi ro này sang rủi ro khác; yêu cầu khơi thông, sử dụng hiệu quả nguồn lực, tuyệt đối không được làm đảo ngược thứ tự ưu tiên trong quản lý quỹ BHXH.”

Về bảo hiểm hưu trí bổ sung, Chủ tịch Quốc hội đồng tình giữ nguyên quy định hiện hành, cho rằng khi chính sách chưa được đánh giá đầy đủ về hiệu quả, còn tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng để huy động vốn hoặc né tránh nghĩa vụ thuế thì chưa nên mở rộng./.