Những năm qua, chính sách BHYT đã đạt được những kết quả ấn tượng. Đến hết năm 2025, toàn quốc số người tham gia BHYT đã đạt độ bao phủ 95,16% dân số - vượt chỉ tiêu được giao tại Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng - là một trong những dấu ấn nổi bật về an sinh xã hội trong nhiệm kỳ Đại hội.

Nhất quán quan điểm của Đảng về BHYT - nền tảng chính trị cho hành động

Buổi đầu thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đưa ra nội hàm của cụm từ an sinh xã hội hết sức cô đọng và súc tích: “Người ốm đau được chăm sóc sức khỏe, người già có lương hưu trí”. Trải qua các chặng đường phát triển của đất nước, các quan điểm về một hệ thống an sinh xã hội bao trùm, toàn dân và vững chắc ngày càng được củng cố.

Quan điểm xuyên suốt, nhất quán của Đảng ta về chính sách BHYT được khẳng định rõ trong nhiều văn kiện quan trọng. Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 22/11/2012 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác BHXH, BHYT trong tình hình mới tiếp tục xác định rõ: BHYT là trụ cột chính của hệ thống an sinh xã hội, là chính sách xã hội mang tính nhân văn sâu sắc, không vì mục tiêu lợi nhuận, do Nhà nước tổ chức và bảo đảm.

Tiếp đó, Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII về tăng cường công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân đã nhấn mạnh yêu cầu “thực hiện BHYT toàn dân, bảo đảm quyền lợi cơ bản của người tham gia BHYT; từng bước mở rộng phạm vi, mức hưởng, nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh”.

Đến Đại hội XIII của Đảng, quan điểm phát triển con người toàn diện, xây dựng hệ thống an sinh xã hội đa tầng, bao trùm, bền vững được đặt ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển đất nước. Nghị quyết Đại hội XIII nhấn mạnh yêu cầu “mở rộng bao phủ BHYT toàn dân, nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, bảo đảm mọi người dân đều được tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe cơ bản, có chất lượng”.

Trên cơ sở đó, Nghị quyết số 42-NQ/TW ngày 24/11/2023 của Hội nghị Trung ương 8 khóa XIII về tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng chính sách xã hội đã đặt ra mục tiêu rất cao: đến năm 2030, trên 95% dân số tham gia BHYT; trên 95% người dân sử dụng dịch vụ chăm sóc ban đầu tại y tế cơ sở được BHYT chi trả. Đây là những chỉ tiêu thể hiện rõ tầm nhìn dài hạn, khẳng định quyết tâm chính trị mạnh mẽ của Đảng trong việc bảo đảm quyền được chăm sóc sức khỏe của Nhân dân.

Có thể thấy, sau 80 năm đất nước giành được độc lập, tự do, nội hàm an sinh xã hội đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu cách đây 80 năm tiếp tục được khẳng định, bổ sung, hoàn thiện lên tầm cao mới. Trong Diễn văn bế mạc Đại hội XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm tiếp tục nhấn mạnh tinh thần xuyên suốt của nhiệm kỳ mới là: "Tự chủ chiến lược, nắm chắc thời cơ... đặt ấm no và hạnh phúc của Nhân dân ở vị trí trung tâm".

Tinh thần này cũng được Chính phủ cụ thể hóa trong Nghị quyết số 01/NĐ-CP ngày 08/01/2026, xác định an sinh xã hội ở vị trí trung tâm của chiến lược tăng trưởng, với định hướng hiện đại hóa quản trị dựa trên dữ liệu số và mở rộng vững chắc diện bao phủ BHYT…

Bao phủ BHYT mở rộng nhanh và bền vững, vượt chỉ tiêu được giao

Bao phủ BHYT mở rộng nhanh và bền vững, vượt chỉ tiêu được giao

Là cơ quan được giao tổ chức thực hiện chính sách BHYT, thời gian qua, dưới sự chỉ đạo trực tiếp, toàn diện của Bộ Tài chính, BHXH Việt Nam đã quán triệt sâu sắc, bám sát các chủ trương, đường lối, quyết sách của Đảng, Quốc hội, Chính phủ trong triển khai nhiệm vụ; chủ động tham mưu, tổ chức thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp nhằm mở rộng diện bao phủ BHYT, coi đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm hàng đầu.

Qua đó, tỷ lệ bao phủ BHYT liên tục tăng nhanh và ổn định qua từng năm, tiệm cận mục tiêu BHYT toàn dân. Nếu như năm 2010, tỷ lệ bao phủ BHYT mới đạt khoảng 60% dân số thì đến năm 2015 đã vượt mốc 76%, năm 2020 đạt trên 90% và những năm gần đây duy trì ở mức rất cao, tiệm cận 93-94% dân số. Đến hết năm 2025, toàn quốc đã có 95,16% dân số tham gia BHYT, vượt 0,16% theo chỉ tiêu được giao tại Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng và hoàn thành sớm 5 năm so với mục tiêu của Nghị quyết số 42-NQ/TW của Hội nghị Trung ương 8 khóa XIII (đến năm 2030, trên 95% dân số tham gia BHYT). Con số này không chỉ vượt các lộ trình đã đề ra trước đó còn đưa Việt Nam vào nhóm các quốc gia có tỷ lệ bao phủ y tế cao trong khu vực. Đặc biệt, tỷ lệ người tham gia BHYT tự đóng không có sự hỗ trợ từ Nhà nước cũng không ngừng tăng lên thể hiện rõ niềm tin ngày càng cao của người dân đối với chính sách.

Đáng chú ý, kết quả mở rộng bao phủ BHYT không chỉ đến từ khu vực có quan hệ lao động ổn định mà còn lan tỏa mạnh mẽ tới các nhóm yếu thế, người nghèo, cận nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số, người sinh sống ở vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn; góp phần hiện thực hóa nguyên tắc “không ai bị bỏ lại phía sau” trong chăm sóc sức khỏe.

Phục vụ người tham gia ngày càng tốt hơn

Song hành với mở rộng diện bao phủ, số lượt khám, chữa bệnh BHYT tăng đều qua các năm, đạt quy mô rất lớn. Hàng trăm triệu lượt khám, chữa bệnh được Quỹ BHYT chi trả mỗi năm không chỉ cho thấy quy mô phục vụ rộng khắp, mà còn khẳng định vai trò “bệ đỡ tài chính” của BHYT đối với người dân khi không may ốm đau, bệnh tật.

Năm 2025, số lượt khám chữa bệnh (KCB) BHYT trên toàn quốc đạt 195,5 triệu lượt, tăng 11,9 triệu lượt (tương đương 6,5%) so với năm 2024. Số chi KCB BHYT đề nghị thanh toán khoảng 161.628 tỷ đồng, tăng 20.188 tỷ đồng (tương đương 14,3%) so với năm 2024. Đặc biệt, trong bối cảnh thiên tai bão lũ năm 2025, BHXH Việt Nam đã chỉ đạo kịp thời tháo gỡ vướng mắc thủ tục, đảm bảo người dân vùng ngập lụt vẫn được KCB và cấp thuốc đầy đủ.

Bên cạnh đó nhiều dịch vụ y tế kỹ thuật cao, chi phí lớn như phẫu thuật tim mạch, ghép tạng, điều trị ung thư, chạy thận nhân tạo… đã được Quỹ BHYT chi trả với mức hưởng cao, giúp người bệnh giảm đáng kể gánh nặng tài chính. Thực tế đã có nhiều trường hợp người bệnh được Quỹ BHYT chi trả chi phí điều trị lên tới hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng, thể hiện rõ giá trị nhân văn và tính chia sẻ cộng đồng sâu sắc của chính sách.

Năm 2025, số lượt khám chữa bệnh (KCB) BHYT trên toàn quốc đạt 195,5 triệu lượt, tăng 11,9 triệu lượt (tương đương 6,5%) so với năm 2024

Đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu của người tham gia

Không chỉ dừng lại ở việc mở rộng phạm vi chi trả, chính sách BHYT còn ghi dấu ấn rõ nét ở sự cải thiện chất lượng dịch vụ khám, chữa bệnh qua cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) và chuyển đổi số.

Với quan điểm xuyên suốt “lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, lấy sự hài lòng làm thước đo của phục vụ”, thời gian qua, BHXH Việt Nam đã không ngừng rà soát các thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực quản lý. Hiện nay, thay vì yêu cầu nhiều loại giấy tờ xác minh danh tính, giờ đây, việc đăng ký tham gia đã được kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Người dân chỉ cần sử dụng Căn cước công dân (CCCD) hoặc thông tin trên ứng dụng VNeID, VssID để đăng ký. Thông tin cá nhân được tự động điền, giảm đáng kể thời gian kê khai và sai sót. Các loại biểu mẫu kê khai cũng ngày càng đơn giản, ngắn gọn. Năm 2025, toàn hệ thống tiếp nhận khoảng 123,7 triệu hồ sơ, trong đó hồ sơ giao dịch điện tử lên tới 113,57 triệu, chiếm tỷ lệ 91,81% và tăng 6,2% so với năm 2024.

Trong khám chữa bệnh BHYT, từ việc liên thông, đồng bộ dữ liệu, hiện nay, người dân chỉ cần sử dụng CCCD gắn chip hoặc ứng dụng VNeID, VssID để thay thế thẻ BHYT giấy, quy trình làm thủ tục khám chữa bệnh tại các cơ sở y tế đã nhanh chóng hơn, giảm tải thời gian chờ đợi cho người bệnh…

Những thay đổi đó đã góp phần nâng cao mức độ hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của cơ quan BHXH. Theo khảo sát của BHXH Việt Nam năm 2025, chỉ số này đạt 89,5%, vượt 4,5% so với mục tiêu đến năm 2025 (85%) theo Nghị quyết số 28-NQ/TW ngày 23/5/2018 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII, tăng 2,03% so với mức động hài lòng năm 2024.

Quỹ BHYT được quản lý, sử dụng hiệu quả

Cùng với mở rộng diện bao phủ và nâng cao chất lượng dịch vụ, BHXH Việt Nam đặc biệt chú trọng công tác quản lý, sử dụng Quỹ BHYT an toàn, hiệu quả, đúng mục đích. Trong bối cảnh nhu cầu khám, chữa bệnh ngày càng tăng, chi phí y tế có xu hướng gia tăng, việc kiểm soát chi phí, phòng chống lạm dụng, trục lợi Quỹ BHYT được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên.

Thông qua đổi mới phương thức giám định BHYT, tăng cường giám định điện tử, giám định tự động kết hợp giám định trực tiếp, cơ quan BHXH đã kịp thời phát hiện, ngăn chặn nhiều trường hợp thanh toán chi phí chưa đúng quy định, góp phần sử dụng hiệu quả nguồn quỹ. Đây là yếu tố then chốt để bảo đảm tính bền vững lâu dài của chính sách, đồng thời tạo dư địa tài chính cho việc mở rộng quyền lợi, nâng cao mức hưởng trong tương lai. Công tác quản lý quỹ được thực hiện theo hướng công khai, minh bạch, gắn với trách nhiệm giải trình, qua đó củng cố niềm tin của người dân, cơ sở y tế và toàn xã hội đối với chính sách BHYT - một quỹ tài chính công có quy mô lớn, liên quan trực tiếp đến quyền lợi của hàng chục triệu người dân.

Tiếp tục giữ vững vai trò trụ cột an sinh xã hội trong kỷ nguyên mới

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã mở ra một giai đoạn phát triển mới của đất nước - giai đoạn phát triển nhanh, bền vững, tự chủ và hiện đại, trong đó con người được xác định vừa là trung tâm, vừa là chủ thể, mục tiêu và động lực của mọi chiến lược phát triển. Trong tổng thể đó, bảo đảm an sinh xã hội, chăm sóc và bảo vệ sức khỏe Nhân dân tiếp tục được đặt ở vị trí trọng yếu, thể hiện rõ bản chất ưu việt và tính nhân văn sâu sắc của chế độ ta.

Quán triệt tinh thần Đại hội XIV, chính sách BHYT trong giai đoạn tới không chỉ hướng tới mục tiêu “bao phủ rộng”, mà phải chuyển mạnh sang giai đoạn “phát triển chất lượng cao, bền vững, hiệu quả”, gắn chặt với yêu cầu nâng cao chất lượng cuộc sống, chất lượng nguồn nhân lực và sức cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên phát triển mới.

Về mục tiêu tổng quát, tiếp tục xây dựng và hoàn thiện hệ thống BHYT toàn dân theo hướng hiện đại, công bằng, bao trùm, bền vững; bảo đảm mọi người dân đều được tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe cơ bản, có chất lượng, với chi phí hợp lý; từng bước nâng cao mức hưởng, mở rộng phạm vi quyền lợi, giảm gánh nặng chi trả trực tiếp từ tiền túi của người dân cho y tế. BHYT thực sự trở thành trụ cột an sinh xã hội vững chắc, là điểm tựa tài chính tin cậy của Nhân dân trong mọi giai đoạn của cuộc sống.

Trên cơ sở đó, các mục tiêu cụ thể trong giai đoạn tới tiếp tục bám sát các chỉ tiêu mà Đảng đã xác định, trong đó trọng tâm là duy trì vững chắc và nâng cao chất lượng tỷ lệ bao phủ BHYT toàn dân; phấn đấu bảo đảm trên 95% dân số tham gia BHYT một cách ổn định, bền vững; trên 95% người dân sử dụng dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu tại y tế cơ sở được BHYT chi trả. Đồng thời, nâng cao rõ rệt mức độ hài lòng của người tham gia, thụ hưởng chính sách, coi đây là thước đo quan trọng đánh giá hiệu quả thực thi chính sách BHYT trong thực tiễn.

Về phương hướng và nhiệm vụ chủ yếu, BHXH Việt Nam xác định tiếp tục tham mưu hoàn thiện thể chế, chính sách BHYT đồng bộ, thống nhất, phù hợp với mô hình phát triển mới và yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Trong đó, chú trọng bảo đảm hài hòa lợi ích giữa người tham gia, cơ sở khám, chữa bệnh và khả năng cân đối của Quỹ BHYT; gắn mở rộng bao phủ với nâng cao chất lượng dịch vụ, kiểm soát chi phí và sử dụng quỹ an toàn, hiệu quả.

Cùng với đó, đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện trong lĩnh vực BHYT theo tinh thần Đại hội XIV về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Tập trung hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu BHYT thống nhất, liên thông, kết nối chặt chẽ với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và hệ thống y tế; ứng dụng mạnh mẽ dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo trong quản lý, giám định, thanh toán chi phí khám, chữa bệnh, nâng cao năng lực dự báo, điều hành chính sách.

Một phương hướng quan trọng khác là tiếp tục cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính, đổi mới phong cách phục vụ theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, minh bạch; lấy người dân, người bệnh làm trung tâm; bảo đảm mọi quyền lợi BHYT được giải quyết kịp thời, đúng quy định, thuận tiện và dễ tiếp cận. Qua đó, củng cố và lan tỏa niềm tin xã hội đối với chính sách BHYT.

Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới với nhiều thời cơ, thách thức đan xen, việc tiếp tục củng cố, phát triển BHYT toàn dân theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV không chỉ là yêu cầu trước mắt, mà còn là nhiệm vụ chiến lược lâu dài.

Với nền tảng chính trị vững chắc từ các quan điểm, chủ trương nhất quán của Đảng; với những kết quả đã đạt được và quyết tâm đổi mới mạnh mẽ, có thể khẳng định: BHYT toàn dân đã, đang và sẽ tiếp tục là trụ cột vững chắc của hệ thống an sinh xã hội, là điểm tựa tin cậy cho Nhân dân trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng một xã hội công bằng, tiến bộ, nhân văn - nơi mọi người dân đều được chăm sóc và bảo vệ sức khỏe một cách công bằng và bền vững./.