Đáp ứng yêu cầu mới trong giáo dục lý luận chính trị

Sau hơn 10 năm thực hiện Kết luận số 94-KL/TW ngày 28/3/2014 của Ban Bí thư khóa XI, công tác giáo dục lý luận chính trị, lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống và ý thức công dân trong hệ thống giáo dục quốc dân đã đạt nhiều kết quả tích cực. Nhận thức của cấp ủy, cơ sở giáo dục, đội ngũ cán bộ, giảng viên, giáo viên và người học từng bước được nâng lên; nội dung, chương trình, giáo trình và học liệu tiếp tục được chuẩn hóa; kỷ luật, kỷ cương trong dạy và học được tăng cường, góp phần nâng cao nhận thức về lý tưởng cách mạng, đạo đức và ý thức công dân của người học.

Tuy nhiên, Ban Bí thư cũng chỉ rõ một số hạn chế như nội dung và phương pháp giảng dạy ở một số nơi còn nặng về truyền thụ kiến thức, chưa gắn chặt với thực tiễn và đặc điểm của người học; chất lượng đội ngũ chưa đồng đều; sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội có nơi chưa chặt chẽ. Một bộ phận người học còn biểu hiện phai nhạt lý tưởng, thiếu ý thức rèn luyện, hạn chế về trách nhiệm xã hội, kỹ năng ứng xử trên không gian mạng và dễ bị tác động bởi thông tin xấu độc, quan điểm sai trái.

Theo Chỉ thị, trong bối cảnh khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, giáo dục lý luận chính trị, lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống và ý thức công dân càng có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng nền tảng tinh thần xã hội, củng cố niềm tin, hình thành nhân cách, bản lĩnh và năng lực của công dân Việt Nam trong thời đại số. Vì vậy, việc đổi mới toàn diện công tác giáo dục trong lĩnh vực này được xác định là yêu cầu cấp thiết nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Đổi mới toàn diện nội dung, phương pháp và môi trường giáo dục

Để tạo chuyển biến thực chất trong công tác giáo dục lý luận chính trị, lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống và ý thức công dân, Chỉ thị số 10-CT/TW yêu cầu triển khai đồng bộ nhiều nhiệm vụ, giải pháp, trong đó trọng tâm là đổi mới toàn diện từ nội dung, chương trình, phương pháp giảng dạy đến xây dựng đội ngũ và hoàn thiện cơ chế bảo đảm chất lượng giáo dục.

Theo đó, Ban Bí thư yêu cầu tiếp tục rà soát, hoàn thiện nội dung, chương trình, giáo trình giáo dục lý luận chính trị theo hướng tinh gọn, hiện đại, liên thông và thiết thực; kịp thời cập nhật những thành tựu mới về lý luận và thực tiễn, nhất là các nghị quyết của Đảng, bảo đảm phù hợp với từng cấp học, bậc học và đối tượng đào tạo. Nội dung giáo dục được định hướng phát triển theo các nhóm phẩm chất và năng lực chủ yếu như bản lĩnh chính trị, lý tưởng cách mạng, khát vọng cống hiến; tinh thần thượng tôn pháp luật, trách nhiệm xã hội; năng lực số, năng lực hội nhập quốc tế; lối sống lành mạnh, kỹ năng xã hội và năng lực học tập suốt đời. Đồng thời, tăng cường các hoạt động thực hành, trải nghiệm, đối thoại, xử lý tình huống, gắn lý luận với thực tiễn và nâng cao khả năng nhận diện, đấu tranh với các quan điểm sai trái, thù địch.

Cùng với đổi mới nội dung, Chỉ thị nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ phương pháp và hình thức tổ chức giảng dạy theo hướng lấy người học làm trung tâm, phát triển năng lực thay vì chỉ truyền thụ kiến thức. Việc kết hợp linh hoạt giữa học trực tiếp và trực tuyến, giữa chính khóa và ngoại khóa; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, học liệu số, xây dựng môi trường học đường lành mạnh, an toàn trên không gian mạng được xác định là những giải pháp quan trọng nhằm giúp người học hình thành tư duy phản biện, kỹ năng ứng xử văn hóa, năng lực tự bảo vệ trước thông tin xấu độc và thích ứng với yêu cầu của thời đại số. Công tác kiểm tra, đánh giá cũng được yêu cầu đổi mới theo hướng toàn diện, chú trọng cả nhận thức, thái độ, hành vi và trách nhiệm công dân của người học.

Để bảo đảm việc đổi mới đạt hiệu quả, Ban Bí thư yêu cầu xây dựng đội ngũ giảng viên, giáo viên lý luận chính trị có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt, chuyên môn sâu và thành thạo phương pháp giảng dạy hiện đại. Cùng với việc rà soát, hoàn thiện các quy định về chuẩn nghề nghiệp, tiêu chuẩn chức danh và chuẩn năng lực, Chỉ thị cũng đề ra các giải pháp đào tạo, bồi dưỡng, cập nhật kiến thức, kỹ năng số cho đội ngũ giảng dạy; đồng thời có cơ chế thu hút sinh viên giỏi theo học chuyên ngành lý luận chính trị, tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển lâu dài.

Huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị

Để Chỉ thị đi vào cuộc sống, Ban Bí thư yêu cầu phát huy vai trò, trách nhiệm của cả hệ thống chính trị trong công tác giáo dục lý luận chính trị, lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống và ý thức công dân. Theo đó, các cấp ủy, tổ chức đảng tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo, đưa nhiệm vụ này trở thành một nội dung quan trọng trong công tác xây dựng Đảng và phát triển con người; đồng thời phát huy vai trò phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong giáo dục thế hệ trẻ, tạo môi trường thống nhất để hình thành nhân cách, bản lĩnh và ý thức công dân cho người học.

Chỉ thị cũng giao nhiệm vụ cụ thể cho các cơ quan trong hệ thống chính trị. Đảng ủy Quốc hội lãnh đạo việc rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật có liên quan; Đảng ủy Chính phủ chỉ đạo xây dựng kế hoạch triển khai Chỉ thị, hoàn thiện cơ chế, chính sách và bố trí nguồn lực để tổ chức thực hiện. Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương chủ trì hướng dẫn công tác tuyên truyền, định hướng nội dung giáo dục lý luận chính trị; Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các bộ, ngành liên quan tiếp tục đổi mới chương trình, học liệu, phương pháp giảng dạy, nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên, giáo viên và đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong dạy học. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội tăng cường công tác tuyên truyền, vận động, phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội và phối hợp chăm lo giáo dục thế hệ trẻ.

Cùng với việc phân công rõ trách nhiệm, Ban Bí thư yêu cầu tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, định kỳ sơ kết, tổng kết việc thực hiện Chỉ thị; kịp thời phát hiện, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đồng thời biểu dương, nhân rộng những mô hình hay, cách làm hiệu quả. Kết quả thực hiện Chỉ thị là cơ sở quan trọng để tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị, lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống và ý thức công dân trong hệ thống giáo dục quốc dân, góp phần xây dựng thế hệ công dân Việt Nam phát triển toàn diện, có bản lĩnh chính trị vững vàng, khát vọng cống hiến, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong thời kỳ mới./.