Tiếp tục phát huy dân chủ ở cơ sở trong giai đoạn phát triển mới

Chỉ thị nêu rõ, trong quá trình lãnh đạo cách mạng, nhất là từ khi thực hiện đường lối đổi mới, Đảng và Nhà nước luôn quán triệt sâu sắc quan điểm "Dân là gốc", xác định Nhân dân là chủ thể, là trung tâm của công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Việc không ngừng hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân và thực hiện dân chủ ở cơ sở đã góp phần mở rộng dân chủ trên nhiều lĩnh vực, đổi mới phương thức lãnh đạo của cấp ủy, nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành của chính quyền các cấp, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, giữ vững ổn định chính trị, trật tự, an toàn xã hội và tăng cường niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Bộ Chính trị cũng chỉ ra một số hạn chế như nhận thức về vai trò, ý nghĩa của dân chủ ở cơ sở tại một số nơi chưa đầy đủ; việc nghiên cứu, cụ thể hóa và tổ chức thực hiện còn chậm, chưa đồng bộ; thực hiện dân chủ có nơi còn hình thức, hiệu quả chưa cao. Hoạt động lợi dụng dân chủ, nhất là trên không gian mạng, vẫn diễn biến phức tạp, ảnh hưởng đến khối đại đoàn kết toàn dân tộc, an ninh chính trị và trật tự, an toàn xã hội.

Theo Chỉ thị, đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới đòi hỏi tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả thực hiện dân chủ ở cơ sở. Dân chủ ở cơ sở phải gắn với xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và nền quản trị quốc gia hiện đại; trở thành một trong những động lực quan trọng để khơi thông nguồn lực xã hội, phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị và Nhân dân nhằm thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước.

Trên cơ sở đó, Bộ Chính trị yêu cầu các cấp ủy, tổ chức đảng tập trung quán triệt, tổ chức thực hiện đồng bộ các nội dung của Chỉ thị; tiếp tục thực hành sâu sắc quan điểm "Dân là gốc", bảo đảm mọi chủ trương, chính sách đều xuất phát từ lợi ích, nguyện vọng chính đáng của Nhân dân, đồng thời mở rộng dân chủ phải đi đôi với giữ vững kỷ cương, pháp quyền, tăng cường đối thoại xã hội và kiên quyết đấu tranh với các hành vi lợi dụng dân chủ để chống phá Đảng, Nhà nước hoặc gây mất đoàn kết nội bộ.

Phát huy quyền làm chủ của Nhân dân trong giai đoạn mới

Để nâng cao chất lượng, hiệu quả thực hiện dân chủ ở cơ sở trong giai đoạn mới, Chỉ thị số 09-CT/TW xác định 6 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, yêu cầu các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội tập trung lãnh đạo, chỉ đạo triển khai đồng bộ, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và điều kiện thực tiễn.

Trước hết, Bộ Chính trị yêu cầu tiếp tục nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên về vị trí, vai trò của dân chủ ở cơ sở; quán triệt sâu sắc quan điểm "Dân là gốc", Nhân dân là chủ thể của công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Việc thực hiện dân chủ ở cơ sở phải bảo đảm phát huy đầy đủ quyền làm chủ của Nhân dân theo phương châm "dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng", đồng thời gắn với giữ vững kỷ cương, kỷ luật, thượng tôn pháp luật và bảo đảm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Một nhiệm vụ trọng tâm khác là tiếp tục hoàn thiện chủ trương, chính sách, pháp luật về thực hiện dân chủ ở cơ sở; rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định còn bất cập, bảo đảm thống nhất, đồng bộ với Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở và các quy định của Đảng. Cùng với đó là đổi mới phương thức lãnh đạo của cấp ủy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, điều hành của chính quyền các cấp; phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội trong tuyên truyền, vận động, tập hợp ý kiến Nhân dân, tham gia xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền và giám sát việc thực hiện dân chủ ở cơ sở.

Chỉ thị cũng nhấn mạnh yêu cầu công khai, minh bạch trong hoạt động của cơ quan, đơn vị, địa phương; bảo đảm để Nhân dân được tiếp cận đầy đủ thông tin, tham gia ý kiến, giám sát những nội dung liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình. Việc ứng dụng chuyển đổi số, xây dựng môi trường dân chủ trên không gian số, tăng cường đối thoại giữa chính quyền với Nhân dân, kịp thời giải quyết kiến nghị, phản ánh và khiếu nại, tố cáo ngay từ cơ sở được xác định là những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng thực hiện dân chủ trong tình hình mới. Đồng thời, Bộ Chính trị yêu cầu kiên quyết phòng ngừa, xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng dân chủ để vi phạm pháp luật, gây mất đoàn kết hoặc ảnh hưởng đến an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội.

Nâng cao trách nhiệm trong tổ chức thực hiện

Để Chỉ thị được triển khai đồng bộ và hiệu quả, Bộ Chính trị giao nhiệm vụ cụ thể cho các cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị trong hệ thống chính trị. Theo đó, các tỉnh ủy, thành ủy, đảng ủy trực thuộc Trung ương có trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo quán triệt, cụ thể hóa Chỉ thị thành chương trình, kế hoạch phù hợp với điều kiện thực tiễn; thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình tổ chức thực hiện.

Đảng ủy Quốc hội được giao lãnh đạo việc rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan đến thực hiện dân chủ ở cơ sở; Đảng ủy Chính phủ lãnh đạo xây dựng kế hoạch triển khai Chỉ thị, tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân được thực hiện đầy đủ theo quy định của pháp luật. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội tiếp tục phát huy vai trò đại diện, tập hợp, vận động Nhân dân; tăng cường giám sát, phản biện xã hội, tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền và tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện tốt các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

Chỉ thị cũng yêu cầu nâng cao chất lượng công tác kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết việc thực hiện dân chủ ở cơ sở; đưa kết quả thực hiện dân chủ ở cơ sở trở thành một trong những căn cứ đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của tổ chức đảng, chính quyền, cơ quan, đơn vị và cán bộ, đảng viên. Đồng thời, kịp thời biểu dương, nhân rộng các mô hình, cách làm hiệu quả; chấn chỉnh, xử lý nghiêm những tập thể, cá nhân thực hiện chưa nghiêm hoặc lợi dụng dân chủ để vi phạm pháp luật, gây ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân và lợi ích của Nhà nước.

Bộ Chính trị giao Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan theo dõi, hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện Chỉ thị; định kỳ sơ kết, tổng kết, báo cáo Bộ Chính trị, Ban Bí thư. Việc ban hành Chỉ thị số 09-CT/TW là cơ sở quan trọng để tiếp tục phát huy dân chủ ở cơ sở, xây dựng mối quan hệ gắn bó giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân, góp phần xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia và tạo động lực cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong giai đoạn mới./.