Chuyển mạnh từ chăm sóc, trợ giúp sang bảo đảm quyền và cơ hội phát triển

Sau 6 năm thực hiện Chỉ thị số 39-CT/TW ngày 1/11/2019 của Ban Bí thư khóa XII, công tác người khuyết tật đạt nhiều kết quả quan trọng. Nhận thức của hệ thống chính trị và toàn xã hội có chuyển biến; khuôn khổ pháp luật, cơ chế, chính sách về người khuyết tật ngày càng được hoàn thiện. Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế về tiếp cận công trình hạ tầng, giao thông, giáo dục hòa nhập, việc làm, sinh kế, ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số và tiếp cận thủ tục hành chính.

Chỉ thị số 14-CT/TW yêu cầu tiếp tục chuyển đổi mạnh mẽ trong nhận thức, tư duy và chính sách đối với người khuyết tật, từ chăm sóc, trợ giúp sang bảo đảm quyền bình đẳng, ưu tiên cơ hội hòa nhập và phát triển; lấy sự tham gia, khả năng hòa nhập và chất lượng sống của người khuyết tật làm thước đo hiệu quả chính sách. Công tác người khuyết tật được xác định gắn với bảo đảm an sinh xã hội, phát triển con người và thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội.

Chỉ thị nhấn mạnh tinh thần “không để ai bị bỏ lại phía sau”, tạo điều kiện để người khuyết tật được tôn trọng, bảo vệ, hỗ trợ và thụ hưởng đầy đủ các quyền theo quy định; đồng thời phát huy quyền, năng lực, khát vọng và tiềm năng của người khuyết tật, tạo điều kiện để tham gia đóng góp cho đất nước.

Bảo đảm an sinh xã hội, mở rộng cơ hội học tập, việc làm và hòa nhập

Đến năm 2030, Chỉ thị đặt mục tiêu bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống của người khuyết tật; ưu tiên chăm lo người có hoàn cảnh khó khăn hoặc không có khả năng tự bảo đảm cuộc sống, đồng thời mở rộng cơ hội học tập, lao động, khởi nghiệp, sáng tạo, sản xuất, kinh doanh và tham gia các hoạt động xã hội. Chính sách an sinh xã hội đối với người khuyết tật được nâng cao chất lượng, hiệu quả theo hướng tôn trọng quyền, bảo đảm mức sống tối thiểu, hỗ trợ bảo hiểm y tế, phát triển năng lực, tính tự chủ và hòa nhập xã hội.

Chỉ thị cũng xác định các mục tiêu về chăm sóc, giáo dục và việc làm. Trẻ em từ sơ sinh đến 6 tuổi được sàng lọc, phát hiện sớm khuyết tật bẩm sinh, rối loạn phát triển và can thiệp sớm phù hợp; trẻ em và người khuyết tật được tiếp cận các dịch vụ phẫu thuật chỉnh hình, phục hồi chức năng và dụng cụ trợ giúp. Trẻ em khuyết tật trong độ tuổi mầm non và phổ thông được tạo cơ hội tiếp cận giáo dục phù hợp, hòa nhập và phát triển toàn diện. Người khuyết tật có nhu cầu được hỗ trợ đào tạo kỹ năng nghề, tiếp cận việc làm, vay vốn tạo sinh kế, khởi nghiệp hoặc phát triển sản xuất, kinh doanh.

Cùng với đó, các công trình xây dựng mới, công trình công cộng được cải tạo, nâng cấp phải đáp ứng tiêu chuẩn, điều kiện tiếp cận và sử dụng đối với người khuyết tật. Người khuyết tật được tiếp cận, sử dụng các dịch vụ công, dịch vụ công nghệ thông tin và truyền thông, đồng thời được cung cấp dịch vụ trợ giúp pháp lý miễn phí. Các tỉnh, thành phố phát triển thiết chế, câu lạc bộ và phong trào thể dục, thể thao dành cho người khuyết tật, tạo cơ hội để người khuyết tật tham gia, thụ hưởng các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, vui chơi, giải trí và hoạt động xã hội.

Hoàn thiện chính sách, tăng khả năng tiếp cận và bảo vệ người khuyết tật

Một trong những nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm là hoàn thiện hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách về người khuyết tật; nâng cao chất lượng chính sách an sinh xã hội, chăm sóc sức khỏe, giáo dục, phục hồi chức năng, hòa nhập, đào tạo nghề, việc làm, sinh kế, vay vốn và trợ giúp pháp lý. Chỉ thị đồng thời yêu cầu nâng cao khả năng tiếp cận hạ tầng, công trình công cộng, nhà ở, giao thông, thông tin, truyền thông và các dịch vụ thiết yếu; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số để hỗ trợ người khuyết tật phát huy năng lực, nâng cao tính tự chủ và chất lượng cuộc sống.

Chỉ thị yêu cầu tăng cường phòng ngừa khuyết tật, phát hiện sớm, chẩn đoán, can thiệp sớm và phục hồi chức năng; chủ động phòng ngừa, giảm thiểu các nguyên nhân và trường hợp khuyết tật mới có thể phòng ngừa được, nhất là do tai nạn giao thông, tai nạn nghề nghiệp và bệnh tật. Đồng thời, tăng cường khả năng tiếp cận của người khuyết tật trong quá trình xây dựng và thực hiện chính sách, ưu tiên cải tạo, nâng cấp công trình công cộng, giao thông, hạ tầng thiết yếu và phát triển hệ sinh thái công nghệ trợ giúp.

Trong lĩnh vực giáo dục, Chỉ thị yêu cầu thực hiện đồng bộ các giải pháp phát hiện sớm trẻ em có dấu hiệu bất thường, tạo điều kiện để người khuyết tật học tập ở các cấp học và đào tạo nghề; phát triển hệ thống trung tâm hỗ trợ giáo dục hòa nhập, cơ sở giáo dục chuyên biệt, trường học, cơ sở chăm sóc ban ngày và các chương trình giáo dục, can thiệp phù hợp đối với trẻ tự kỷ và trẻ có nhu cầu hỗ trợ đặc biệt.

Đồng thời, các cơ quan bảo vệ pháp luật, chính quyền các cấp và lực lượng chức năng được yêu cầu chủ động phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi bạo lực, xâm hại, ngược đãi, bỏ rơi, phân biệt đối xử hoặc lợi dụng người khuyết tật để trục lợi.

Về tầm nhìn đến năm 2045, Chỉ thị hướng tới phát triển hệ thống an sinh xã hội bao trùm, bình đẳng, hòa nhập đối với người khuyết tật; nâng cao chất lượng cuộc sống, tạo điều kiện để người khuyết tật phát triển toàn diện, sống độc lập và thụ hưởng đầy đủ các thành quả phát triển kinh tế - xã hội của đất nước; hỗ trợ người khuyết tật trở thành nguồn nhân lực chất lượng, đóng góp tích cực vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Về tổ chức thực hiện, Đảng ủy Chính phủ lãnh đạo, chỉ đạo Đảng ủy Bộ Y tế chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện; kiểm tra, đôn đốc, đánh giá kết quả, bố trí, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, định kỳ báo cáo Ban Bí thư. Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể Trung ương lãnh đạo, chỉ đạo nâng cao hiệu quả các cuộc vận động, phong trào chăm lo, giúp đỡ người khuyết tật; tạo điều kiện để người khuyết tật và tổ chức đại diện tham gia xây dựng, thực hiện và giám sát các chính sách liên quan trực tiếp.

Chỉ thị số 14-CT/TW đồng thời giao Ban Tuyên giáo Trung ương chỉ đạo các cơ quan báo chí, truyền thông và hệ thống thông tin cơ sở tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức xã hội về người khuyết tật, biểu dương những tấm gương tiêu biểu; các tỉnh ủy, thành ủy tập trung lãnh đạo, chỉ đạo quán triệt, tổ chức triển khai, xây dựng kế hoạch cụ thể và thường xuyên kiểm tra, giám sát, đôn đốc thực hiện. Chỉ thị số 14-CT/TW thay thế Chỉ thị số 39-CT/TW ngày 1/11/2019 của Ban Bí thư và được phổ biến đến chi bộ./.