Nguyên tắc “không có vùng cấm, không có ngoại lệ” đã được hiện thực hóa một cách sinh động, nhất quán, qua đó góp phần quan trọng xây dựng Đảng thực sự trong sạch, vững mạnh, đủ năng lực lãnh đạo và dẫn dắt đất nước phát triển trong kỷ nguyên mới.

Hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát

Trong nhiệm kỳ Đại hội XIII, Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã tổ chức 70 kỳ họp – số lượng lớn nhất từ trước đến nay trong một nhiệm kỳ. Không chỉ gia tăng về số lượng, công tác kiểm tra, giám sát còn phải đối mặt với những vụ việc có tính chất đặc biệt nghiêm trọng, phạm vi rộng, lĩnh vực mới, phức tạp, nhạy cảm, kể cả khu vực ngoài nhà nước, đòi hỏi yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, bản lĩnh và năng lực chuyên môn.

Đổi mới tư duy và phương thức công tác kiểm tra, giám sát, từng bước triển khai kiểm tra trên dữ liệu, giám sát trên dữ liệu.

Nhiều vụ việc kéo dài, có biểu hiện “lợi ích nhóm”, “thao túng quyền lực”, liên quan đến hàng loạt cán bộ chủ chốt ở địa phương, bộ, ngành Trung ương và cả cán bộ cấp cao đã được phát hiện, kết luận và xử lý nghiêm minh. Điều đó khẳng định rõ ràng quyết tâm chính trị của Đảng trong việc không để tồn tại “khoảng trống”, “vùng tối” mà công tác kiểm tra, giám sát không vươn tới.

Trong nhiệm kỳ, cấp ủy các cấp và chi bộ đã thi hành kỷ luật hơn 1.600 tổ chức đảng và trên 73.000 đảng viên, trong đó có hơn 13.000 cấp ủy viên. Riêng Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã thi hành kỷ luật số lượng tổ chức đảng và đảng viên tăng nhiều lần so với nhiệm kỳ trước. Những con số này phản ánh mức độ quyết liệt, đồng bộ và nghiêm minh chưa từng có trong công tác kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật đảng.

Cùng với xử lý vi phạm, công tác kiểm tra, giám sát đã góp phần quan trọng trong việc nhận diện nguy cơ, dự báo rủi ro, bổ sung căn cứ thực tiễn để xây dựng và hoàn thiện các quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước, từng bước bịt kín những kẽ hở, ngăn chặn tham nhũng, tiêu cực ngay từ gốc.

Trong nhiệm kỳ, Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã chủ động tham mưu Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư ban hành hàng chục quy định, quy chế, hướng dẫn quan trọng; đồng thời cụ thể hóa, ban hành nhiều văn bản để triển khai thống nhất trong toàn hệ thống. Việc hoàn thiện thể chế về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng đã góp phần thống nhất nhận thức, phương pháp và hành động, giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương, đồng thời tăng cường thẩm quyền và trách nhiệm của Ủy ban Kiểm tra các cấp.

Chống quyết liệt, xây bền vững, đồng hành để phát triển

Thực tiễn nhiệm kỳ Đại hội XIII đã đúc kết nhiều bài học quan trọng trong công tác kiểm tra, giám sát. Nổi bật là bài học kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống”, trong đó xây là gốc, là chiến lược lâu dài, bền vững; chống là nhiệm vụ cấp bách, quyết liệt, thể hiện tư duy biện chứng, toàn diện của Đảng.

Mục tiêu cao nhất của công tác kiểm tra, giám sát không chỉ là phát hiện, xử lý vi phạm, mà quan trọng hơn là góp phần xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh; xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên tự giác tu dưỡng, rèn luyện, giữ vững kỷ luật, kỷ cương. Kỷ luật đảng được xác định là biện pháp cuối cùng, nhằm bảo đảm nguyên tắc, kỷ cương phải được thực thi nghiêm túc và hiệu quả.

Một bài học quan trọng khác là tăng cường kiểm tra, giám sát từ sớm, từ xa, ngay khi mới manh nha dấu hiệu vi phạm, để kịp thời chấn chỉnh, hỗ trợ tổ chức đảng, đảng viên khắc phục hạn chế, không để sai phạm nhỏ tích tụ thành vi phạm lớn. Công tác kiểm tra, giám sát vì thế không chỉ mang tính xử lý, mà trước hết là phòng ngừa, cảnh báo và đồng hành cùng sự phát triển.

Thực tiễn tại một số địa phương cho thấy, khi công tác cảnh báo, phòng ngừa chưa được chú trọng đúng mức, hệ quả là đã xảy ra những sai phạm nghiêm trọng liên quan đến cán bộ chủ chốt. Từ đó đặt ra yêu cầu cấp ủy, tổ chức đảng và người đứng đầu phải nhận thức đầy đủ, sâu sắc rằng kiểm tra, giám sát là công cụ quan trọng để kiểm soát quyền lực, phòng ngừa tham nhũng, tiêu cực.

Việc chuyển trọng tâm từ “kiểm tra, xử lý” sang giám sát thường xuyên; từ kiểm tra thụ động sang chủ động đồng hành, hỗ trợ tổ chức đảng trong quá trình triển khai chủ trương, nghị quyết của Đảng đã phát huy hiệu quả rõ nét. Cách làm này giúp kịp thời chấn chỉnh ngay từ đầu, nâng cao hiệu quả phòng ngừa vi phạm, đồng thời tạo động lực cho phát triển.

Quan điểm chỉ đạo này thể hiện tư duy đổi mới, đột phá của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đứng đầu là Tô Lâm. Theo đó, giám sát phải luôn đi trước một bước, phòng ngừa được đặt lên hàng đầu; khi kiểm tra chủ động, giám sát kịp thời thì sai phạm sẽ ít xảy ra, những rủi ro lớn được ngăn chặn ngay từ gốc.

Tổng Bí thư khẳng định, việc xử lý nghiêm minh nhiều cán bộ, đảng viên vi phạm trong nhiệm kỳ Đại hội XIII, kể cả cán bộ cấp cao, không làm Đảng yếu đi, mà ngược lại, làm Đảng ngày càng trong sạch, vững mạnh, bản lĩnh, đoàn kết và nâng cao sức chiến đấu. Những bài học này không chỉ có ý nghĩa trong nhiệm kỳ Đại hội XIII, mà còn là kim chỉ nam cho hoạt động của ngành kiểm tra của Đảng trong các nhiệm kỳ tiếp theo./.