Nếu như BHXH thực hiện chức năng bảo vệ thu nhập, bảo đảm an sinh dài hạn cho người lao động, thì BHYT đóng vai trò bảo vệ sức khỏe cộng đồng, giúp người dân tiếp cận dịch vụ y tế khi không may ốm đau, bệnh tật. Hai chính sách này không tồn tại độc lập, mà bổ trợ lẫn nhau, tạo thành “lưới an sinh” đa tầng, bảo vệ con người cả về kinh tế lẫn sức khỏe.

BHXH, BHYT – Nền tảng ổn định xã hội và phát triển bền vững, ảnh minh hoạ.

Thực tiễn cho thấy, trong những giai đoạn kinh tế khó khăn, dịch bệnh, thiên tai hoặc biến động thị trường lao động, vai trò của BHXH, BHYT càng được thể hiện rõ nét. Khi doanh nghiệp thu hẹp sản xuất, người lao động mất việc làm, các chế độ BHXH, BHTN trở thành điểm tựa quan trọng giúp người lao động ổn định cuộc sống trong giai đoạn chuyển tiếp. Khi chi phí y tế ngày càng gia tăng, BHYT trở thành “tấm lá chắn” tài chính, giúp hàng triệu gia đình không rơi vào cảnh kiệt quệ vì chi phí khám chữa bệnh.

Ở góc độ vĩ mô, BHXH, BHYT không chỉ mang ý nghĩa an sinh thuần túy, mà còn góp phần quan trọng vào ổn định xã hội, duy trì sức mua, bảo đảm tiêu dùng, từ đó hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Một xã hội có hệ thống an sinh vững chắc là xã hội có nền tảng ổn định để phát triển dài hạn.

Chính vì vậy, trong các chiến lược phát triển quốc gia, mở rộng diện bao phủ BHXH, BHYT luôn được xác định là mục tiêu xuyên suốt. Không chỉ là tăng số lượng người tham gia, mà là mở rộng theo hướng bao trùm, bền vững, công bằng, để mọi người dân, mọi nhóm xã hội đều có cơ hội tiếp cận và thụ hưởng chính sách an sinh.

Mở rộng bao phủ BHXH, BHYT - Hướng tới an sinh xã hội toàn dân

Một trong những thách thức lớn nhất của hệ thống an sinh xã hội hiện nay là khoảng cách bao phủ giữa các nhóm dân cư, giữa khu vực chính thức và phi chính thức, giữa đô thị và nông thôn, giữa người lao động có hợp đồng và lao động tự do. Đây cũng là thách thức chung của nhiều quốc gia đang phát triển.

Ở Việt Nam, lực lượng lao động khu vực phi chính thức còn chiếm tỷ lệ lớn. Nhóm lao động này có đặc điểm thu nhập không ổn định, công việc thiếu bền vững, ít được bảo vệ bởi pháp luật lao động và khó tiếp cận hệ thống an sinh xã hội chính thức. Nếu không có các chính sách phù hợp, đây sẽ là nhóm dễ bị tổn thương nhất trước các rủi ro kinh tế - xã hội.

Nhận thức rõ điều đó, thời gian qua, BHXH Việt Nam đã tập trung phát triển các chính sách theo hướng linh hoạt, phù hợp với điều kiện thu nhập và việc làm của người dân. Chính sách BHXH tự nguyện là một ví dụ tiêu biểu, cho phép người dân lựa chọn mức thu nhập làm căn cứ đóng phù hợp với khả năng tài chính; phương thức đóng đa dạng theo tháng, quý, 6 tháng hoặc 12 tháng; đồng thời được Nhà nước hỗ trợ một phần mức đóng đối với một số nhóm đối tượng.

Song song với đó, chính sách BHYT hộ gia đình tiếp tục được mở rộng, giúp người dân, nhất là lao động tự do, hộ kinh doanh, người dân khu vực nông thôn, miền núi, có điều kiện tiếp cận dịch vụ y tế khi ốm đau, bệnh tật. Trong bối cảnh chi phí y tế ngày càng gia tăng, BHYT không chỉ mang ý nghĩa chăm sóc sức khỏe, mà còn là công cụ quan trọng phòng ngừa nguy cơ tái nghèo.

Điểm đáng chú ý là việc mở rộng bao phủ BHXH, BHYT không chỉ dựa trên chính sách, mà còn dựa trên tổ chức thực hiện. Thông qua mạng lưới Tổ chức hỗ trợ phát triển đối tượng, nhân viên thu, cộng tác viên, cùng sự phối hợp của chính quyền cơ sở và các tổ chức chính trị - xã hội, chính sách an sinh từng bước được đưa đến gần người dân hơn, theo phương châm “gần dân, sát dân, hiểu dân”.

Cùng với đó, công tác truyền thông chính sách được đổi mới theo hướng lấy người dân làm trung tâm. Truyền thông không chỉ dừng ở phổ biến quy định, mà tập trung làm rõ giá trị, lợi ích thiết thực, lâu dài của BHXH, BHYT đối với mỗi cá nhân và gia đình. Khi người dân hiểu đúng, tin tưởng và nhìn thấy lợi ích cụ thể, việc tham gia an sinh xã hội sẽ trở thành nhu cầu tự thân, chứ không chỉ là vận động hành chính.

Từng bước mở rộng bao phủ BHXH, BHYT vì thế không chỉ là nhiệm vụ kỹ thuật, mà là quá trình xây dựng niềm tin xã hội, hình thành văn hóa an sinh, trong đó mỗi người dân đều nhận thức rõ trách nhiệm tham gia và quyền lợi được bảo vệ.

Hiện đại hóa quản lý, nâng cao chất lượng phục vụ - Củng cố niềm tin an sinh

Một hệ thống an sinh xã hội chỉ thực sự bền vững khi người dân không chỉ tham gia, mà còn hài lòng khi tham gia và thụ hưởng. Vì vậy, cùng với mở rộng bao phủ, BHXH Việt Nam xác định nâng cao chất lượng phục vụ, cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số là nhiệm vụ chiến lược.

Thời gian qua, việc ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung, cung cấp dịch vụ công trực tuyến đã giúp người dân, doanh nghiệp tiếp cận chính sách BHXH, BHYT thuận tiện hơn, minh bạch hơn, giảm thời gian đi lại, giảm chi phí tuân thủ. Từ đăng ký tham gia, đóng - hưởng, tra cứu thông tin, đến giải quyết chế độ, tất cả đều từng bước được thực hiện trên môi trường số.

Cùng với đó, việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan BHXH với các bộ, ngành, địa phương giúp quản lý đối tượng tham gia ngày càng chính xác, đồng bộ, tạo nền tảng cho quản trị hiện đại, minh bạch và hiệu quả.

Ở lĩnh vực khám chữa bệnh, việc ứng dụng căn cước công dân gắn chip, dữ liệu điện tử trong khám chữa bệnh BHYT giúp giảm thủ tục giấy tờ, rút ngắn thời gian chờ đợi, nâng cao trải nghiệm người bệnh. Đây không chỉ là cải cách kỹ thuật, mà là thay đổi cách tiếp cận dịch vụ công, hướng tới phục vụ người dân tốt hơn.

Đặc biệt, việc nâng cao chất lượng phục vụ còn thể hiện ở thái độ phục vụ, tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, viên chức ngành BHXH. Khi người dân được phục vụ tận tình, được hướng dẫn rõ ràng, được giải quyết chế độ kịp thời, chính sách an sinh sẽ trở nên gần gũi, thân thiện, không còn khô cứng hay xa cách.

Chính sự hài lòng của người dân trong quá trình tham gia và thụ hưởng chính sách là yếu tố quan trọng nhất để củng cố niềm tin xã hội đối với BHXH, BHYT. Và niềm tin ấy chính là nền tảng bền vững nhất cho việc mở rộng bao phủ an sinh xã hội trong dài hạn.

BHXH, BHYT không chỉ là chính sách an sinh, mà là nền tảng của ổn định xã hội và phát triển bền vững. Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thời cơ và thách thức đan xen, việc xây dựng hệ thống an sinh xã hội bao trùm, hiện đại, bền vững càng trở nên cấp thiết.

Từ mở rộng bao phủ, hoàn thiện chính sách, đổi mới truyền thông, hiện đại hóa quản lý đến nâng cao chất lượng phục vụ, hệ thống BHXH Việt Nam đang từng bước khẳng định vai trò trụ cột trong bảo đảm an sinh xã hội. Mỗi người dân tham gia BHXH, BHYT không chỉ là thêm một con số thống kê, mà là thêm một điểm tựa an sinh được hình thành, thêm một gia đình được bảo vệ trước rủi ro cuộc sống.

Xây dựng an sinh xã hội bao trùm vì thế không phải là nhiệm vụ của riêng một ngành, mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Trong đó, BHXH, BHYT tiếp tục là trụ cột trung tâm, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển vì con người, vì một xã hội ổn định, công bằng và bền vững./.