Phóng viên: Thưa ông, ông đánh giá như thế nào về kết quả công tác thu và phát triển người tham gia BHXH, BHYT, BHTN của BHXH Việt Nam trong năm 2025 - một năm có các dấu mốc đặc biệt, với nhiều khó khăn, thách thức đan xen?

Trưởng ban Quản lý thu và pháp triển người tham gia Phan Văn Mến:

Năm 2025 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, là năm cuối thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng và Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2021-2025. Đồng thời, đây cũng là năm đầu tiên thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp; hệ thống BHXH Việt Nam hoạt động theo mô hình tổ chức mới - đơn vị đặc thù thuộc Bộ Tài chính, gắn chặt hơn với công tác điều hành chính sách tài khóa và an sinh xã hội quốc gia.

Trong bối cảnh đó, dù phải đối mặt với nhiều sức ép từ thị trường lao động, hoạt động sản xuất - kinh doanh của doanh nghiệp, cũng như những tác động bất lợi của thiên tai, bão lũ, viên chức, người lao động toàn Hệ thống đã nỗ lực cao độ, quyết tâm thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ trọng tâm, đặc biệt là các chỉ tiêu nhiệm vụ về công tác thu và phát triển người tham gia.

Kết quả trong năm 2025 cho thấy độ bao phủ BHXH, BHYT, BHTN tiếp tục được mở rộng rõ rệt, đạt và vượt các chỉ tiêu Chính phủ giao, duy trì đà tăng trưởng bền vững so với năm trước. Nếu như năm 2024, tỷ lệ tham gia BHXH mới đạt 42,71% lực lượng lao động trong độ tuổi, thì ước đến hết năm 2025, con số này đã tăng lên 45,1%, tương ứng tăng 2,39%. Trong đó, BHXH bắt buộc đạt khoảng 38,6%, BHXH tự nguyện đạt 6,5% lực lượng lao động.

Cùng với BHXH, diện bao phủ BHTN tiếp tục được mở rộng, từ mức 34,18% lực lượng lao động trong độ tuổi năm 2024 lên 35,07% năm 2025, phản ánh tín hiệu phục hồi tích cực của thị trường lao động cũng như hiệu quả trong công tác quản lý, phát triển đối tượng tham gia. Độ bao phủ BHYT tiếp tục duy trì ở mức cao, từ 94,29% dân số năm 2024 tăng lên 95,16% năm 2025, tiệm cận vững chắc mục tiêu BHYT toàn dân.

Những kết quả trên cho thấy lưới an sinh xã hội ngày càng được mở rộng cả về chiều rộng và chiều sâu, không chỉ tăng về số lượng người tham gia mà còn góp phần củng cố tính bền vững, ổn định của các quỹ bảo hiểm.

Về công tác thu, việc kiểm soát nợ BHXH, BHYT, BHTN được triển khai quyết liệt, bài bản; tỷ lệ chậm đóng, nợ đóng từng bước được kiểm soát và giảm dần. Tổng số thu năm 2025 ước đạt trên 630 nghìn tỷ đồng, vượt trên 8,3% so với chỉ tiêu Chính phủ giao và tăng hơn 15,1% so với năm 2024. Qua đó, các quỹ BHXH, BHYT, BHTN tiếp tục được bảo đảm an toàn, đủ khả năng chi trả kịp thời, đầy đủ các chế độ, chính sách cho người tham gia và thụ hưởng.

Có thể khẳng định, trong bối cảnh còn nhiều khó khăn, thách thức, những kết quả đạt được về công tác thu, phát triển người tham gia BHXH, BHYT, BHTN trong năm 2025 của BHXH Việt Nam là rất đáng ghi nhận. Những kết quả này phản ánh hiệu quả công tác chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, Bộ Tài chính; sự chỉ đạo quyết liệt của Lãnh đạo BHXH Việt Nam cùng với sự nỗ lực, quyết tâm của toàn Hệ thống BHXH Việt Nam; sự phối hợp chặt chẽ của các bộ, ngành, địa phương và sự đồng thuận, ủng hộ của đơn vị, doanh nghiệp và Nhân dân, qua đó tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột của chính sách BHXH, BHYT trong hệ thống an sinh xã hội quốc gia.

Phóng viên: Theo ông, đâu là những yếu tố then chốt giúp BHXH Việt Nam đạt được kết quả tích cực nêu trên?

Trưởng ban Quản lý thu và pháp triển người tham gia Phan Văn Mến:

Tôi cho rằng có ba yếu tố then chốt mang tính quyết định, góp phần tạo nên những kết quả tích cực của công tác thu và phát triển người tham gia trong năm 2025.

Thứ nhất, công tác chỉ đạo, điều hành quyết liệt, sát thực tiễn và xuyên suốt từ các từ lãnh đạo BHXH Việt Nam đến các đơn vị nghiệp vụ, BHXH các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và BHXH cơ sở. Ngay từ đầu năm, BHXH Việt Nam đã chủ động xây dựng các chương trình, kế hoạch, kịch bản điều hành phù hợp với từng bối cảnh, đặc thù của các địa phương; giao chỉ tiêu cụ thể về thu và phát triển người tham gia đến từng BHXH tỉnh, thành phố và BHXH cơ sở. Việc theo dõi, đánh giá tiến độ được thực hiện thường xuyên theo tháng, theo quý, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh, không để dồn áp lực vào những tháng cuối năm. Quan điểm xuyên suốt là xác định công tác thu, phát triển người tham gia là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, có ý nghĩa nền tảng trong việc mở rộng lưới an sinh xã hội.

Thứ hai, công tác kiểm tra, kiểm soát nợ được triển khai theo hướng kiên quyết nhưng nhân văn: Xử lý nghiêm các hành vi trốn đóng, chây ì, vi phạm pháp luật; đồng thời chia sẻ, đồng hành với những doanh nghiệp gặp khó khăn khách quan, hướng dẫn lộ trình khắc phục phù hợp, nhằm bảo đảm quyền lợi an sinh chính đáng của người lao động. Đây là yếu tố quan trọng giúp cơ quan BHXH vừa thực hiện nghiêm pháp luật về BHXH, BHYT, BHTN, vừa tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp phục hồi và phát triển.

Thứ ba, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong công tác thu và phát triển người tham gia. Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan BHXH với các cơ quan thuế, lao động, dân cư, kế hoạch và đầu tư… đã giúp BHXH Việt Nam “nhìn rõ” hơn bức tranh lao động - việc làm tại từng địa phương, kịp thời phát hiện những nhóm chưa tham gia hoặc tham gia chưa đầy đủ để có các giải pháp thu và phát triển người tham gia phù hợp, hiệu quả. Đồng thời, các dịch vụ công trực tuyến, giao dịch điện tử tiếp tục được hoàn thiện, mở rộng, giúp giảm chi phí, thời gian giao dịch với cơ quan BHXH cho doanh nghiệp và người dân, tạo thuận lợi tối đa trong việc tiếp cận, tham gia và thụ hưởng chính sách.

Công tác truyền thông chính sách BHXH, BHYT, BHTN là một trong nhưng giải pháp quan trọng góp phần mở rộng, phát triển người tham gia.

Bên cạnh đó, đổi mới mạnh mẽ công tác truyền thông, vận động người tham gia, gắn trách nhiệm của cả hệ thống chính trị ở cơ sở vào việc tổ chức, thực hiện chính sách BHXH, BHYT, BHTN. Theo đó, ngoài các kênh truyền thông truyền thống và hiện đại, BHXH Việt Nam đã phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền địa phương, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, mạng lưới các Tổ chức hỗ trợ phát triển đối tượng BHXH, BHYT để tiếp cận các nhóm lao động khu vực phi chính thức, hộ kinh doanh, nông dân, người lao động tự do. Nhiều địa phương đã đưa chỉ tiêu phát triển người tham gia BHXH, BHYT vào Nghị quyết của HĐND, UBND các cấp; tổ chức các đợt cao điểm truyền thông, vận động, đối thoại, tư vấn trực tiếp cho người dân. Cách làm này đã tạo chuyển biến rõ rệt về nhận thức và hành vi của người dân đối với các chính sách an sinh xã hội nhân văn của Đảng, Nhà nước.

Phóng viên: Bước sang năm 2026, để triển khai hiệu quả các chỉ tiêu, nhiệm vụ Nghị quyết số 28-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương về cải cách chính sách BHXH, Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân đặt ra, đồng thời tiếp tục đưa Luật BHXH và Luật BHYT năm 2024 tiếp tục đi vào thực tiễn, BHXH Việt Nam xác định những nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm nào để tiếp tục mở rộng vững chắc diện bao phủ BHXH, BHYT, BHTN, bảo đảm an sinh xã hội bền vững cho người lao động và Nhân dân, thưa ông?

Trưởng ban Quản lý thu và pháp triển người tham gia Phan Văn Mến:

Năm 2026 là năm bản lề, mở đầu cho giai đoạn phát triển mới của hệ thống BHXH Việt Nam và tiếp tục hướng tới hoàn thiện mục tiêu BHXH, BHYT toàn dân Đảng và Nhà nước giao, BHXH Việt Nam xác định triển khai đồng bộ một số nhiệm vụ trọng tâm sau:

Trước hết, tiếp tục lấy việc triển khai công tác thu và phát triển người tham gia BHXH, BHYT, BHTN là nhiệm vụ trung tâm, xuyên suốt của toàn Hệ thống; giữ vững và nâng cao chất lượng thực hiện các chỉ tiêu thu, phát triển người tham gia, trọng tâm là mở rộng độ bao phủ BHXH trong lực lượng lao động, đặc biệt là khu vực phi chính thức; duy trì vững chắc tỷ lệ bao phủ BHYT ở mức cao hơn.

Thứ hai, tập trung chuyển đổi số và hiện đại hóa công tác quản lý thu, phát triển người tham gia; tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia về bảo hiểm theo hướng “đúng - đủ - sạch - sống - thống nhất - dùng chung”; mở rộng dịch vụ công trực tuyến, đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt, tạo thuận lợi tối đa cho người dân và doanh nghiệp trong tiếp cận và tham gia chính sách. Đồng thời, từng bước nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phân tích dữ liệu, dự báo thu, cảnh báo rủi ro,...

Thứ ba, siết chặt kỷ cương trong thực hiện pháp luật về BHXH, BHYT, BHTN; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm; tiếp tục đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp, nhất là những doanh nghiệp gặp khó khăn do khách quan, để vừa bảo đảm quyền lợi người lao động, vừa tạo điều kiện cho doanh nghiệp ổn định và phát triển.

Thứ tư, đẩy mạnh vai trò của cấp ủy, chính quyền địa và phối hợp liên ngành trong lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện chính sách BHXH, BHYT, BHTN; đưa chỉ tiêu phát triển người tham gia BHXH, BHYT vào nghị quyết phát triển kinh tế - xã hội của địa phương; kiện toàn Ban Chỉ đạo thực hiện chính sách BHXH, BHYT các cấp.

Với phương châm “Lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ”, chúng tôi tin tưởng rằng, với sự lãnh đạo của Đảng, sự chỉ đạo sát sao của Chính phủ, Bộ Tài chính và sự phối hợp chặt chẽ của các bộ, ngành, địa phương, công tác thu và phát triển người tham gia BHXH, BHYT, BHTN trong thời gian tới sẽ tiếp tục đạt những bước tiến vững chắc, góp phần xây dựng hệ thống an sinh xã hội hiện đại, bền vững, củng cố niềm tin của Nhân dân vào chính sách an sinh của Đảng và Nhà nước, không để ai bị bỏ lại phía sau.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông!