Kinh tế tư nhân khởi sắc cả về quy mô, niềm tin và sức cạnh tranh

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm cho biết, sau một năm triển khai, Nghị quyết số 68-NQ/TW đã từng bước đi vào cuộc sống, tạo lực đẩy quan trọng cho khu vực kinh tế tư nhân phát triển mạnh mẽ hơn, chủ động hơn và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Điểm nổi bật đầu tiên là nhận thức của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội về vai trò của kinh tế tư nhân đã có bước chuyển biến rõ nét. Khu vực kinh tế tư nhân được xác định là “một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế”, từ đó nhiều chủ trương, cơ chế và chính sách hỗ trợ được cụ thể hóa thông qua chương trình hành động của Chính phủ, nghị quyết của Quốc hội cùng các giải pháp triển khai đồng bộ từ Trung ương đến địa phương.

Nghị quyết số 68-NQ/TW đã tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ đối với hoạt động khởi nghiệp và đầu tư kinh doanh. Ngay sau khi Nghị quyết được ban hành và triển khai, khí thế gia nhập thị trường tăng rõ rệt. Từ tháng 5/2025, bình quân mỗi tháng có khoảng 18 nghìn doanh nghiệp thành lập mới, tăng gần 38% so với bình quân 4 tháng đầu năm. Số doanh nghiệp quay trở lại hoạt động đạt hơn 8,3 nghìn doanh nghiệp/tháng.

Tính chung năm 2025, cả nước có gần 297,5 nghìn doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động, tăng 27,4% so với năm 2024. Tổng vốn đăng ký bổ sung vào nền kinh tế của khu vực kinh tế tư nhân đạt gần 6,4 triệu tỷ đồng, tăng tới 77,8%.

Đà phục hồi tiếp tục được duy trì trong 4 tháng đầu năm 2026 khi cả nước có gần 75 nghìn doanh nghiệp thành lập mới, với tổng vốn đăng ký hơn 730 nghìn tỷ đồng và gần 400 nghìn lao động, tăng lần lượt hơn 45% về số doanh nghiệp và gần 50% về vốn so với cùng kỳ năm trước.

Cùng thời điểm, hơn 48 nghìn doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, nâng tổng số doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường lên gần 123 nghìn doanh nghiệp, tăng 36,7%. Tính đến ngày 18/5/2026, cả nước có hơn 1,062 triệu doanh nghiệp đang hoạt động. Những kết quả trên cho thấy niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp đang dần được củng cố; môi trường đầu tư kinh doanh có nhiều chuyển biến tích cực; khu vực kinh tế tư nhân ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong tăng trưởng và phát triển kinh tế đất nước.

Không chỉ khởi sắc về số lượng doanh nghiệp, thị trường tài chính - chứng khoán cũng ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Cùng với đà phục hồi kinh tế và niềm tin gia tăng của cộng đồng doanh nghiệp, việc chuẩn bị thành công lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán đã tạo thêm động lực mới cho dòng vốn đầu tư. Thị trường chứng khoán Việt Nam có bước tăng trưởng mạnh sau khi Nghị quyết số 68-NQ/TW được triển khai. Chỉ số VN-Index liên tục tăng điểm và đạt gần 1.925 điểm trong phiên giao dịch ngày 15/5/2026. Giá trị giao dịch bình quân từ đầu năm 2026 đạt khoảng 32,7 nghìn tỷ đồng/phiên, tăng hơn 12% so với bình quân năm trước.

Tính đến hết tháng 4/2026, tổng giá trị vốn hóa toàn thị trường chứng khoán Việt Nam đạt khoảng 10,5 triệu tỷ đồng - mức cao nhất từ trước tới nay, tương đương khoảng 82% GDP năm 2025. Số lượng nhà đầu tư tiếp tục tăng mạnh, đạt gần 13 triệu tài khoản, tăng hơn 29% so với cuối năm 2024.

Hoạt động huy động vốn qua thị trường chứng khoán và thị trường trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ cũng ghi nhận kết quả tích cực. Năm 2025, quy mô huy động vốn đạt khoảng 744,5 nghìn tỷ đồng, tăng 42,85% so với năm trước.

Trong khi đó, thị trường trái phiếu Chính phủ tiếp tục phát huy vai trò là kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng cho nền kinh tế. Lũy kế 4 tháng đầu năm 2026, thị trường đã huy động được 125,6 nghìn tỷ đồng, đạt khoảng 25% kế hoạch năm.

Bên cạnh sự khởi sắc của thị trường vốn, hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục là điểm sáng của nền kinh tế. Trong 4 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa đạt hơn 345 tỷ USD, tăng gần 25% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, giá trị hàng hóa xuất khẩu chịu thuế đạt khoảng 61 tỷ USD, tăng 24,3%.

Kết quả này góp phần đưa số thu ngân sách từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt hơn 166,3 nghìn tỷ đồng, tăng 16,5% so với cùng kỳ.

Cùng với sự phục hồi của hoạt động sản xuất - kinh doanh, tổng thu ngân sách nhà nước trong 4 tháng đầu năm 2026 ước đạt 1.114 nghìn tỷ đồng, bằng 44% dự toán và tăng 15,2% so với cùng kỳ năm trước. Riêng thu từ khu vực sản xuất - kinh doanh tăng hơn 31%, tiếp tục là động lực chính của tăng trưởng thu ngân sách.

Việc triển khai Nghị quyết số 68-NQ/TW không chỉ tác động tới quy mô và tốc độ gia nhập thị trường trong ngắn hạn mà còn từng bước định hình lại cấu trúc phát triển của khu vực kinh tế tư nhân, gia tăng vai trò của khu vực này trong thực hiện các mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Đẩy mạnh cải cách thể chế, tạo môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi hơn

Một trong những nội dung trọng tâm của Nghị quyết số 68-NQ/TW là cải cách mạnh mẽ thể chế, cắt giảm thủ tục hành chính và tạo lập môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi hơn cho khu vực kinh tế tư nhân.

Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm, trên tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW, công tác hoàn thiện thể chế, pháp luật về đầu tư, kinh doanh và cải thiện môi trường kinh doanh tiếp tục được Đảng, Nhà nước chỉ đạo quyết liệt.

Tại Phiên họp quý I/2026, Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật đã cho ý kiến đối với nhiều cơ chế, chính sách lớn nhằm thể chế hóa chủ trương phát triển kinh tế tư nhân. Đồng thời, nhiều nội dung liên quan đến phát triển kinh tế tư nhân cũng được đưa vào Văn kiện Đại hội XIV của Đảng và cụ thể hóa tại các nghị quyết, kết luận của Trung ương và Chính phủ.

Ngay từ đầu tháng 4/2026, Chính phủ đã ban hành 11 nghị quyết về cắt giảm, phân cấp và đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong nhiều lĩnh vực quan trọng như đầu tư, tư pháp, môi trường…

Cùng với đó, Thủ tướng Chính phủ ban hành 15 quyết định phê duyệt phương án cắt giảm thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý của 14 bộ, ngành. Theo kế hoạch, sẽ có 606 thủ tục hành chính được bãi bỏ và 2.479 thủ tục được đơn giản hóa.

Tính đến ngày 15/4/2026, các bộ, ngành đã cắt giảm 2.594/6.974 điều kiện kinh doanh, tương đương 37,2%; đồng thời giảm khoảng 30,9% thời gian thực hiện thủ tục hành chính và khoảng 38% chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Đây là bước tiến rất quan trọng trong cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, góp phần giảm gánh nặng thủ tục và chi phí cho doanh nghiệp.

Đáng chú ý, Luật Đầu tư sửa đổi vừa được Quốc hội thông qua đã thể chế hóa mạnh mẽ tinh thần của Nghị quyết số 68-NQ/TW. Một trong những điểm cải cách lớn nhất là rà soát, cắt giảm mạnh danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Theo đó, từ ngày 1/7/2026, số ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện sẽ giảm từ 198 xuống còn 142. Đồng thời, nhiều lĩnh vực được chuyển từ cơ chế “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, góp phần giảm chi phí tuân thủ và tạo thuận lợi hơn cho hoạt động sản xuất - kinh doanh.

Giữa tháng 5/2026, Chính phủ tiếp tục ban hành các nghị quyết đặc thù về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh đối với nhiều ngành, lĩnh vực quan trọng. Đây được xem là cơ sở pháp lý quan trọng để tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh trong thời gian tới.

Bên cạnh cải cách thể chế, việc tháo gỡ điểm nghẽn về tiếp cận đất đai và mặt bằng sản xuất cũng được xác định là nhiệm vụ quan trọng đối với phát triển kinh tế tư nhân.

Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính, việc tiếp cận đất đai, mặt bằng sản xuất là một trong những khó khăn kéo dài đối với khu vực kinh tế tư nhân, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Tính đến hết năm 2025, cả nước có 478 khu công nghiệp được thành lập; trong đó 324 khu đã đi vào hoạt động với khoảng 68 nghìn ha đất công nghiệp, 153 khu đang trong quá trình xây dựng với quy mô khoảng 32,6 nghìn ha đất công nghiệp dự kiến bổ sung trong thời gian tới.

Tuy nhiên, tỷ lệ lấp đầy tại các khu công nghiệp đã hoạt động đạt gần 79%, cho thấy nhu cầu mặt bằng sản xuất còn rất lớn, trong khi doanh nghiệp nhỏ và vừa thường gặp bất lợi hơn trong cạnh tranh thuê đất và thuê nhà xưởng.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Đức Tâm, Nghị quyết số 68-NQ/TW đã xác định rõ yêu cầu tạo thuận lợi hơn cho khu vực kinh tế tư nhân tiếp cận các nguồn lực về đất đai, vốn và nhân lực chất lượng cao; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số để hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận mặt bằng sản xuất kinh doanh thuận lợi hơn.

Trong thời gian tới, trọng tâm sẽ là chuyển từ hỗ trợ chung sang hỗ trợ cụ thể, thực chất hơn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa; đồng thời nâng cao trách nhiệm của địa phương trong bố trí quỹ đất, công khai thông tin và xây dựng cơ chế hỗ trợ phù hợp.

Chuyển mạnh từ chủ trương sang hành động thực chất

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm khẳng định, sau một năm triển khai Nghị quyết số 68-NQ/TW, niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp đã được củng cố rõ nét. Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra trong giai đoạn tới là phải chuyển mạnh từ hoàn thiện chính sách sang tổ chức thực hiện, từ chủ trương sang kết quả cụ thể trong thực tiễn.

Theo đó, doanh nghiệp cần cảm nhận rõ sự thay đổi không chỉ qua thông điệp đồng hành mà bằng chính trải nghiệm thực tế trong hoạt động sản xuất - kinh doanh, thông qua thủ tục thuận lợi hơn, chi phí tuân thủ thấp hơn và khả năng tiếp cận nguồn lực tốt hơn.

Năm 2026 được xác định là giai đoạn hành động thực chất, tập trung mạnh vào tổ chức thực hiện và đo lường hiệu quả chính sách bằng mức độ hài lòng của doanh nghiệp và hộ kinh doanh. Đối với Bộ Tài chính, nhiều nhiệm vụ trọng tâm đang được tập trung triển khai nhằm tiếp tục tháo gỡ rào cản và hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân phát triển. Trong đó có sửa đổi toàn diện Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa; hoàn thiện các chính sách liên quan đến đầu tư, thuế, phí, trái phiếu doanh nghiệp, quỹ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa và quỹ bảo lãnh tín dụng. Đây là những công cụ quan trọng giúp giảm chi phí tuân thủ, mở rộng kênh huy động vốn và tạo thêm dư địa phát triển cho doanh nghiệp.

Một điểm nhấn đáng chú ý khác là triển khai Chương trình đào tạo, bồi dưỡng 10.000 giám đốc điều hành đến năm 2030 theo Quyết định số 525/QĐ-TTg ngày 31/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ. Theo Thứ trưởng Thứ trưởng Nguyễn Đức Tâm, phần lớn doanh nghiệp tư nhân ở Việt Nam phát triển từ mô hình hộ kinh doanh gia đình nên còn hạn chế về kỹ năng quản trị, quản trị dòng tiền, nhân lực và khách hàng. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp khó khăn trong thu hút nhân lực chất lượng cao. Do đó, việc xây dựng đội ngũ doanh nhân có năng lực quản trị hiện đại, khả năng chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hội nhập quốc tế được xem là yêu cầu cấp thiết trong giai đoạn hiện nay.

Chương trình đào tạo 10.000 CEO được thiết kế với nhiều điểm mới như đào tạo theo từng nhóm đối tượng; hỗ trợ học viên thông qua cơ chế phiếu học bổng; số hóa toàn bộ quy trình đào tạo; kết hợp đào tạo với huấn luyện, cố vấn và kết nối doanh nghiệp.

Bên cạnh hoạt động đào tạo, học viên còn được tham gia các chương trình hỗ trợ phát triển năng lực lãnh đạo, kết nối kinh doanh và chia sẻ kinh nghiệm quản trị nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp. Mục tiêu cuối cùng là hình thành đội ngũ doanh nhân có năng lực cạnh tranh quốc tế, đủ khả năng dẫn dắt doanh nghiệp phát triển bền vững trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và cuộc cách mạng công nghiệp 4.0.

Lãnh đạo Bộ Tài chính cho rằng, hiệu quả triển khai Nghị quyết số 68-NQ/TW cần được đo bằng những thay đổi mà doanh nghiệp cảm nhận được trong thực tế: niềm tin được củng cố hơn, quyết định đầu tư mạnh dạn hơn, năng lực cạnh tranh được cải thiện rõ hơn và môi trường kinh doanh ngày càng minh bạch, thuận lợi hơn.

“Lấy doanh nghiệp làm trung tâm - lấy hiệu quả làm thước đo - lấy kết quả thực tế làm đánh giá cuối cùng” là thông điệp xuyên suốt được Bộ Tài chính nhấn mạnh trong quá trình triển khai Nghị quyết số 68-NQ/TW.

Với vai trò là cơ quan thường trực của Ban Chỉ đạo quốc gia triển khai Nghị quyết số 68-NQ/TW, trong thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp, tháo gỡ thực chất các rào cản, tạo điều kiện thuận lợi để khu vực kinh tế tư nhân phát triển mạnh mẽ hơn, thực sự trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế trong giai đoạn phát triển mới./.