Tăng cường vai trò lãnh đạo, xây dựng văn hóa liêm chính

Chương trình hành động nhằm cụ thể hóa đầy đủ, kịp thời các mục tiêu, quan điểm, nhiệm vụ, giải pháp của Nghị quyết số 04-NQ/TW; Kế hoạch số 03-KH/TW ngày 18/5/2026 của Bộ Chính trị thực hiện Nghị quyết số 04-NQ/TW và Chương trình hành động số 13-CTr/ĐU ngày 29/6/2026 của Đảng ủy Chính phủ. Qua đó, khẳng định và tăng cường sự lãnh đạo toàn diện, trực tiếp của cấp ủy các cấp đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực tại các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ Tài chính.

Thông qua triển khai Chương trình, Đảng ủy Bộ Tài chính hướng tới nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của các cấp ủy, tổ chức đảng; phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu; xây dựng Đảng bộ Bộ Tài chính trong sạch, vững mạnh về chính trị, tư tưởng, đạo đức và tổ chức. Đồng thời, kiểm soát chặt chẽ quyền lực trong Đảng, phòng ngừa từ sớm, từ xa các biểu hiện suy thoái, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong nội bộ; củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và ngành Tài chính, phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế “2 con số” liên tục trong những năm tới.

Chương trình xác định việc tổ chức thực hiện phải đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của cấp ủy đảng các cấp, bảo đảm vai trò trung tâm của công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng; phát huy đầy đủ trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng và người đứng đầu. Công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực phải đặt lợi ích của tập thể, quốc gia - dân tộc và Nhân dân lên trên hết; gắn với yêu cầu phát triển nhanh, bền vững; chủ động nhận diện, dự báo, cảnh báo và xử lý vi phạm từ sớm, từ xa, nhất là trong các lĩnh vực then chốt, trọng yếu và lĩnh vực mới tiềm ẩn nguy cơ cao.

Cùng với đó, Chương trình yêu cầu thực hiện đồng bộ các giải pháp kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ và hoạt động của tổ chức đảng; xây dựng cơ chế để “không thể, không dám, không muốn, không cần” tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; gắn chặt công tác này với xây dựng, chỉnh đốn Đảng, kiểm tra, giám sát, kỷ luật Đảng. Các tổ chức đảng và đảng viên vi phạm phải được phát hiện, xử lý nghiêm minh, kịp thời, nhân văn, thuyết phục, không có vùng cấm, không có ngoại lệ.

Một nhiệm vụ trọng tâm là nâng cao vai trò, trách nhiệm, tính tiên phong, gương mẫu và thực hành văn hóa liêm chính của cấp ủy, tổ chức đảng, người đứng đầu và cán bộ, đảng viên. Cấp ủy, tổ chức đảng và người đứng đầu phải trực tiếp lãnh đạo, chịu trách nhiệm toàn diện về công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong phạm vi phụ trách; kết quả thực hiện được gắn với đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ, phẩm chất, đạo đức, lối sống, kỷ luật, kỷ cương trong nội bộ. Chương trình đồng thời yêu cầu tăng cường kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ, kiểm tra, giám sát, tham mưu ban hành chính sách; kịp thời xử lý trách nhiệm của tổ chức đảng, người đứng đầu khi để xảy ra tham nhũng, tiêu cực hoặc thiếu trách nhiệm trong lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, giám sát.

Hoàn thiện thể chế, kiểm soát quyền lực và phòng ngừa từ sớm

Đảng ủy Bộ Tài chính và cấp ủy các tổ chức đảng trực thuộc được yêu cầu tập trung rà soát, sửa đổi, bổ sung và ban hành hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, bảo đảm thể chế tài chính, ngân sách trở thành công cụ quan trọng để kiểm soát quyền lực, phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, tạo môi trường minh bạch, lành mạnh cho phát triển kinh tế - xã hội. Trong đó, chú trọng hoàn thiện thể chế tài chính, ngân sách theo hướng đồng bộ, chặt chẽ, minh bạch; kịp thời phát hiện, sửa đổi các quy định chồng chéo, sơ hở, dễ bị lợi dụng; kiên quyết loại bỏ cơ chế “xin - cho”, lợi ích cục bộ, “lợi ích nhóm”.

Chương trình cũng đặt yêu cầu kiểm soát chặt chẽ quá trình tham mưu xây dựng, ban hành chính sách tài chính, bảo đảm công khai, minh bạch, có kiểm soát, có phản biện; tăng cường trách nhiệm giải trình, kiểm soát xung đột lợi ích, ngăn chặn việc thao túng, chi phối chính sách vì mục đích vụ lợi. Đồng thời, tham mưu hoàn thiện cơ chế kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn trong ngành Tài chính; nâng cao hiệu lực, hiệu quả kê khai, công khai, kiểm tra, xác minh tài sản, thu nhập và ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý, giám sát biến động tài sản, thu nhập.

Về kiểm soát quyền lực, Chương trình yêu cầu rà soát, hoàn thiện quy chế làm việc, quy trình nội bộ theo hướng phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm cá nhân, nhất là trách nhiệm của người đứng đầu; thiết lập cơ chế kiểm soát chéo, công khai, minh bạch trong các lĩnh vực dễ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Trong thực thi nhiệm vụ gắn với phân cấp, phân quyền, phải thực hiện nghiêm trách nhiệm nêu gương, những điều đảng viên không được làm; mọi hoạt động thực thi công vụ đặt dưới sự lãnh đạo, kiểm tra, giám sát của cấp ủy, tổ chức đảng.

Đối với công tác cán bộ, Chương trình yêu cầu đổi mới mạnh mẽ đánh giá, quy hoạch, sử dụng cán bộ theo hướng dân chủ, công khai, công tâm, khách quan; đánh giá xuyên suốt, liên tục, đa chiều, gắn với kết quả, sản phẩm cụ thể theo vị trí việc làm và tiêu chuẩn chức danh. Đồng thời, thực hiện luân chuyển, chuyển đổi vị trí công tác đối với cán bộ có chức vụ, quyền hạn tại một số vị trí dễ xảy ra tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; kịp thời thay thế, cho từ chức đối với cán bộ yếu kém về năng lực, thiếu trách nhiệm, uy tín thấp hoặc có biểu hiện tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Các trường hợp chậm trễ, đùn đẩy, né tránh, sợ trách nhiệm, quan liêu, nhũng nhiễu, gây phiền hà cho người dân, doanh nghiệp phải được xử lý nghiêm.

Chương trình đồng thời đề ra các giải pháp đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, đơn giản hóa quy trình, giảm chi phí tuân thủ; thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; xây dựng, hoàn thiện các cơ sở dữ liệu quốc gia, hệ thống thông tin quản lý tài chính đồng bộ, liên thông; đẩy mạnh công khai, minh bạch, số hóa quy trình quản lý và kết nối, chia sẻ dữ liệu phục vụ kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán và phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Bên cạnh đó, tham mưu các giải pháp đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt, minh bạch các giao dịch tài chính và xây dựng bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả thực hiện trách nhiệm giải trình theo từng cơ quan, tổ chức.

Một nhóm nhiệm vụ quan trọng khác là chủ động phòng ngừa, nhận diện, phát hiện vi phạm từ sớm, từ xa; tăng cường tự kiểm tra, giám sát trong nội bộ ngay từ chi bộ, cơ sở đảng; đổi mới phương thức, quy trình kiểm tra, giám sát, tăng cường giám sát thường xuyên từ khâu ban hành chủ trương, xây dựng chính sách đến quản lý, tổ chức thực hiện. Việc xử lý hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực phải bảo đảm công bằng, khách quan, kịp thời, đúng quy định của Đảng và pháp luật; không để xảy ra tình trạng né tránh, nương nhẹ hoặc can thiệp trái quy định.

Tạo chuyển biến về thực hành tiết kiệm, minh bạch nguồn lực

Chương trình dành một nhóm nhiệm vụ riêng nhằm tạo chuyển biến mạnh mẽ, đột phá về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trong toàn Đảng bộ. Theo đó, đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật về tiết kiệm, chống lãng phí; hưởng ứng và tổ chức thực hiện “Ngày toàn dân tiết kiệm”; rà soát, hoàn thiện các tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật, chế độ chi tiêu phù hợp với thực tiễn và hiệu quả xã hội. Đồng thời, tập trung tham mưu tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với các công trình, dự án tồn đọng, nguy cơ gây thất thoát, lãng phí; xử lý tài sản và cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp, tổ chức bộ máy.

Việc quản lý, sử dụng hiệu quả, bền vững các nguồn lực của nền kinh tế được chú trọng, nhất là trong các lĩnh vực hạ tầng, năng lượng, đất đai, tài nguyên, khoáng sản, tài chính, tài sản công, đầu tư công và đổi mới công nghệ. Chương trình yêu cầu đổi mới quản lý, quản trị, tái cơ cấu doanh nghiệp và tổ chức tín dụng nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, bảo đảm hoạt động hiệu quả, không để xảy ra thất thoát, lãng phí; đồng thời quy định rõ trách nhiệm người đứng đầu trong quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công.

Cùng với phòng ngừa, phát hiện và xử lý vi phạm, Chương trình yêu cầu đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền, giáo dục về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo hướng chủ động, kịp thời, hiện đại, có trọng tâm, trọng điểm; đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, định hướng dư luận, củng cố niềm tin trong cán bộ, công chức, đảng viên. Báo chí, truyền thông ngành Tài chính được phát huy vai trò trong phát hiện, phản ánh, đấu tranh với các hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; tuyên truyền gương người tốt, việc tốt, các mô hình hiệu quả; đồng thời bảo vệ người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và biểu dương, khen thưởng các tập thể, cá nhân có thành tích.

Công tác tiếp dân cũng được xác định là một giải pháp quan trọng, nhằm tạo điều kiện để người dân kiến nghị, phản ánh, tố giác tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; tăng cường trách nhiệm giải trình, bảo đảm việc tiếp nhận, xử lý thông tin kịp thời, công khai, minh bạch; giải quyết đến cùng các kiến nghị, phản ánh, khiếu nại, tố cáo hợp pháp. Đồng thời, Chương trình yêu cầu tiếp tục kiện toàn tổ chức bộ máy, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị trong và ngoài ngành, trong đó có Thanh tra Chính phủ, Kiểm toán Nhà nước, Bộ Công an và các cơ quan tố tụng; bảo đảm chia sẻ thông tin kịp thời, đồng bộ trong phát hiện, xử lý vi phạm.

Kế hoạch chi tiết kèm theo Chương trình hành động xác định 11 nhóm công việc, trong đó có tiếp tục rà soát, xử lý các công trình, dự án chậm tiến độ, tồn đọng, có nguy cơ thất thoát, lãng phí; hoàn thành việc xử lý, khai thác, sử dụng các cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp bộ máy; rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định về tiêu chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật, chế độ chi tiêu công và định mức sử dụng tài sản công.

Kế hoạch cũng xác định nhiệm vụ xây dựng Đề án về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong lĩnh vực hải quan, thuế; xây dựng, hoàn thiện các cơ sở dữ liệu quốc gia về tài chính, tài sản công, thuế, hải quan, giám định, định giá bảo đảm đồng bộ, kết nối, liên thông; rà soát, kiểm kê, xây dựng cơ sở dữ liệu về các nguồn lực của nền kinh tế; phối hợp hoàn thiện Bộ chỉ số đánh giá hiệu quả công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và xây dựng, ban hành Bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả thực hiện trách nhiệm giải trình trong thực hiện nhiệm vụ, công vụ.

Về tổ chức thực hiện, Ban Thường vụ Đảng ủy Bộ Tài chính được giao lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện Chương trình; Ban Tuyên giáo và Dân vận Đảng ủy chủ trì, phối hợp với các đơn vị thông tin, báo chí thuộc Bộ triển khai tuyên truyền Nghị quyết số 04-NQ/TW và Chương trình hành động. Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy tham mưu tổ chức triển khai, theo dõi, đôn đốc, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm; Đảng ủy Văn phòng Bộ tham mưu công tác tiếp công dân, xử lý đơn thư, giải quyết khiếu nại, tố cáo và tổng hợp kết quả thực hiện.

Các đảng ủy, chi ủy trực thuộc có trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo các Cục, Vụ, cơ quan, đơn vị chủ động triển khai nhiệm vụ theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền; căn cứ tình hình thực tế để xây dựng kế hoạch tổ chức thực hiện, xác định nhiệm vụ trọng tâm và lĩnh vực dễ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; phân công cấp ủy viên trực tiếp phụ trách, thường xuyên kiểm tra, đôn đốc và chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện. Hằng năm, các cấp ủy, tổ chức đảng trực thuộc tổ chức kiểm điểm, đánh giá kết quả, làm rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân; kết quả thực hiện Chương trình là một trong những căn cứ quan trọng để đánh giá, xếp loại chất lượng tổ chức đảng, đảng viên, tập thể lãnh đạo và cán bộ lãnh đạo, quản lý./.