Dấu mốc chuyển mình của hệ thống an sinh xã hội

Nhìn lại năm 2025, bối cảnh quốc tế và khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, xung đột địa chính trị, thương mại, nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Những yếu tố này tuy tác động gián tiếp nhưng sâu sắc đến nền kinh tế trong nước, thị trường lao động, hoạt động sản xuất - kinh doanh và thu nhập của người lao động, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến việc tham gia, thụ hưởng các chính sách BHXH, BHYT, BHTN.

Hệ thống BHXH Việt Nam đạt nhiều kết quả tích cực trong năm 2025, 

tạo nền tảng vững chắc để bước vào năm mới với quyết tâm caovà kỳ vọng gặt hái nhiều thành công hơn. (Ảnh minh họa)

Trong nước, năm 2025 là năm triển khai nhiều quyết sách có ý nghĩa lịch sử về sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, chính quyền địa phương. Việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, gắn với đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đã làm phát sinh nhiều nhiệm vụ mới, chưa có tiền lệ. Đặc biệt, Luật BHXH năm 2024 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHYT năm 2024 chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2025, đặt ra yêu cầu rất cao đối với các cơ quan thực thi chính sách, trong đó có BHXH Việt Nam: phải bảo đảm tính liên tục, thông suốt, không gián đoạn quyền lợi của người dân, người lao động trong quá trình chuyển đổi mô hình tổ chức bộ máy.

Đối với riêng BHXH Việt Nam, năm 2025 ghi dấu một thay đổi mang tính lịch sử khi trở thành đơn vị đặc thù thuộc Bộ Tài chính kể từ ngày 01/3/2025 theo Nghị định số 29/2025/NĐ-CP của Chính phủ. Từ đây, BHXH Việt Nam không chỉ tổ chức thực hiện chính sách, mà còn tham gia tham mưu với Bộ Tài chính trong điều hành liên thông, đồng bộ giữa chính sách tài khóa và chính sách an sinh xã hội quốc gia.

Trong bối cảnh ấy, khối lượng công việc đặt ra là rất lớn: vừa bảo đảm chi trả đầy đủ, kịp thời các chế độ BHXH, BHYT, BHTN; vừa triển khai sắp xếp tổ chức bộ máy theo chủ trương của Đảng, Nhà nước; đồng thời tổ chức thực hiện hiệu quả các quy định pháp luật mới trong điều kiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp bắt đầu vận hành.

Chủ động, linh hoạt, hoàn thành “mục tiêu kép”

Trước khối lượng công việc rất lớn và yêu cầu nhiệm vụ ngày càng cao, dưới sự chỉ đạo trực tiếp, toàn diện của Bộ Tài chính, BHXH Việt Nam đã bám sát các chủ trương, đường lối của Đảng, Quốc hội, Chính phủ; chủ động xây dựng các chương trình, kế hoạch, kịch bản điều hành phù hợp với từng giai đoạn, từng tình huống. Quan điểm chỉ đạo xuyên suốt được xác định rõ: lấy người dân, doanh nghiệp làm chủ thể, trung tâm phục vụ, với phương châm hành động “Đoàn kết - Kỷ cương - Trách nhiệm - Sáng tạo - Linh hoạt - Hiệu quả”.

Toàn hệ thống đã vào cuộc đồng bộ, quyết liệt, linh hoạt, kịp thời thích ứng với những biến động của thực tiễn; triển khai các giải pháp phù hợp trong điều kiện thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp cũng như các tình huống phát sinh như thiên tai, bão lũ, dịch bệnh, dịch chuyển lao động. Chính tinh thần chủ động, trách nhiệm và quyết tâm chính trị cao đã tạo nền tảng quan trọng để hệ thống BHXH Việt Nam hoàn thành các chỉ tiêu lớn về độ bao phủ BHXH, BHYT, BHTN; công tác thu - chi; giải quyết chế độ, bảo đảm an sinh xã hội quốc gia trong năm cuối của giai đoạn 2021 - 2025.

Một trong những điểm nhấn nổi bật của năm 2025 là công tác thu và phát triển người tham gia. Trên cơ sở phân tích, nhận định sớm bối cảnh kinh tế - xã hội và những tác động tích cực từ chính sách tài khóa mở rộng, có trọng tâm, trọng điểm của Bộ Tài chính, BHXH Việt Nam đã xây dựng các kịch bản điều hành, chỉ đạo BHXH các tỉnh, thành phố, BHXH cơ sở triển khai giải pháp phù hợp với thực tiễn từng địa bàn.

Một mặt, đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người lao động tiếp tục tham gia BHXH, BHYT; phát triển thêm các đối tượng mới tham gia vào “lưới an sinh” ngay khi có nguồn thu nhập ổn định hoặc cải thiện. Mặt khác, tăng cường phân tích, rà soát dòng tiền của doanh nghiệp để áp dụng các biện pháp thu kịp thời, hạn chế tình trạng chậm đóng, trốn đóng, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người lao động.

Nhờ đó, độ bao phủ BHXH, BHYT, BHTN tiếp tục được mở rộng và hoàn thành các chỉ tiêu Chính phủ giao. Đến hết năm 2025, toàn quốc tỷ lệ tham gia BHXH đạt 45,1% lực lượng lao động trong độ tuổi, trong đó, BHXH bắt buộc chiếm 39,6%, BHXH tự nguyện gần 5,5%. Độ bao phủ BHTN đạt 35,6% lực lượng lao động trong độ tuổi. Độ bao phủ BHYT đạt 95,16% dân số, vượt chỉ tiêu được giao tại Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng - là một trong những dấu ấn nổi bật về an sinh xã hội trong nhiệm kỳ Đại hội. Tổng số thu BHXH, BHYT, BHTN vượt 8,46% so với chỉ tiêu Thủ tướng Chính phủ giao, tăng 15,3% so với năm 2024.

Để bảo vệ quyền lợi người lao động, hệ thống BHXH Việt Nam tiếp tục tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra chuyên ngành. Năm 2025, số tiền chậm đóng BHXH của các đơn vị trước thời điểm thanh tra là 768,34 tỷ đồng; trong đó đã thu hồi được 387,51 tỷ đồng, góp phần bảo đảm kỷ cương, kỷ luật trong thực thi chính sách pháp luật về BHXH, BHYT. Những con số tưởng như khô khan ấy thực chất là quyền lợi cụ thể của người lao động, là “phần lương” an sinh được bảo vệ bằng kỷ cương, kỷ luật pháp luật.

Bảo đảm quyền lợi người tham gia, lấy người dân làm trung tâm phục vụ

Trong mọi hoàn cảnh, mục tiêu cao nhất của hệ thống BHXH Việt Nam là giải quyết đầy đủ, kịp thời quyền lợi của người tham gia. Dù tổ chức bộ máy có nhiều thay đổi, BHXH Việt Nam đã chuẩn bị “từ sớm, từ xa”, bảo đảm việc giải quyết, chi trả chế độ diễn ra liên tục, thông suốt, không để phát sinh “điểm nghẽn”, với tinh thần cải cách, thuận tiện nhất cho người tham gia và thụ hưởng.

Năm 2025, toàn hệ thống đã giải quyết 197.999 người hưởng mới lương hưu và trợ cấp BHXH hằng tháng; 1.151.457 người hưởng BHXH một lần (giảm 24,43% so với năm trước); 9.715.120 lượt người hưởng chế độ ốm đau, thai sản, dưỡng sức; tiếp nhận 770.720 quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp và 14.605 quyết định hưởng hỗ trợ học nghề được chi trả. Số lượt khám, chữa bệnh BHYT đạt 195,1 triệu lượt, với chi phí đề nghị thanh toán khoảng 166,4 nghìn tỷ đồng.

Đặc biệt, trong những thời điểm thiên tai, bão lũ, dịch bệnh, BHXH Việt Nam chủ động triển khai các giải pháp linh hoạt: gia hạn thẻ BHYT, chi trả gộp lương hưu, tháo gỡ thủ tục khám chữa bệnh cho người dân vùng bị ảnh hưởng… Những việc làm ấy làm dày thêm “chất nhân văn” của chính sách an sinh xã hội – nơi mỗi quyết định đều hướng tới con người, coi sự bình an của người dân là thước đo cao nhất.

Công tác cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số tiếp tục là điểm sáng. Năm 2025, toàn hệ thống tiếp nhận 149,9 triệu hồ sơ, trong đó 91% thực hiện giao dịch điện tử. Đồng thời, BHXH Việt Nam thực hiện rà soát, tái cấu trúc các phần mềm nghiệp vụ để phù hợp với cơ cấu tổ chức mới của BHXH các tỉnh, thành phố và BHXH cơ sở. Bên cạnh đó, tiếp tục xây dựng phương án và triển khai kết nối, chia sẻ dữ liệu với các Bộ, ngành và các đơn vị thuộc Bộ Tài chính, tạo nền tảng quan trọng cho quản trị hiện đại.

Hiện nay, BHXH Việt Nam cung cấp 70 dịch vụ công trực tuyến toàn trình, 100% được tích hợp trên Cổng Dịch vụ công Quốc gia. BHXH Việt Nam cũng phối hợp với Bộ Công an đồng bộ dữ liệu, cho phép người dân sử dụng thẻ BHYT điện tử trên các nền tảng VssID, VNeID mức độ 2, thay thế thẻ giấy khi khám, chữa bệnh. Việc liên thông dữ liệu với các bộ, ngành giúp cắt giảm nhiều giấy tờ đã có trong cơ sở dữ liệu quốc gia, tạo điều kiện để người lao động nộp hồ sơ tại bất kỳ cơ quan BHXH nào, không phụ thuộc địa giới hành chính.

Thực hiện chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, triển khai Nghị định số 29/2025/NĐ-CP của Chính phủ, trong năm 2025, BHXH Việt Nam đã tổ chức sắp xếp, kiện toàn bộ máy một cách quyết liệt, bài bản, hoàn thành khối lượng công việc rất lớn về tinh gọn đầu mối. Toàn hệ thống giảm từ 1.465 đơn vị xuống còn 869 đơn vị, tương ứng giảm 40,7%; song vẫn bảo đảm hoạt động liên tục, thông suốt, hiệu quả, giữ vững nguyên tắc gần dân, sát dân trong phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Hoạt động đầu tư các quỹ bảo hiểm tiếp tục được thực hiện theo nguyên tắc an toàn - minh bạch - hiệu quả - bền vững, góp phần bảo đảm nguồn chi trả lâu dài cho người tham gia, đồng thời hỗ trợ ổn định thị trường trái phiếu Chính phủ, cung ứng nguồn vốn cho phát triển kinh tế – xã hội. Bền vững quỹ là bền vững niềm tin: để hôm nay người dân đóng góp yên tâm, ngày mai thụ hưởng vững vàng.

Có thể nói, năm 2025, toàn hệ thống BHXH Việt Nam đã thực hiện thắng lợi “mục tiêu kép”: Vừa hoàn thành nhiệm vụ cải cách tổ chức bộ máy tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả; vừa đảm bảo thực hiện chính sách BHXH, BHYT - trụ cột an sinh xã hội quốc gia trong bối cảnh nhiều khó khăn, thách thức.

Bước vào năm 2026 với niềm tin và khát vọng mới

Bước sang năm 2026 - năm đầu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030 và triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, BHXH Việt Nam xác định rõ các trọng tâm: tiếp tục hoàn thiện chính sách; mở rộng độ bao phủ; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số; tăng cường truyền thông chính sách; quản lý an toàn, hiệu quả các quỹ bảo hiểm; xây dựng bộ máy tinh gọn, đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới.

Tinh thần xuyên suốt của toàn hệ thống BHXH Việt Nam là đoàn kết, đổi mới, sáng tạo; dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung - như sự tiếp nối bền bỉ của hơn ba thập kỷ xây dựng và phát triển các chính sách BHXH, BHYT, BHTN, trụ cột quan trọng của nền an sinh xã hội quốc gia, nhân văn, vì con người. Trên hành trình ấy, mỗi cải cách dù nhỏ, mỗi hồ sơ được giải quyết đúng hẹn, mỗi khoản chi trả đến tay người thụ hưởng kịp thời… đều góp thêm một sợi bền chắc, dệt dày “tấm lưới” an sinh của đất nước.

Xuân mới Bính Ngọ 2026 mở ra với niềm tin và khí thế mới. Với sự quan tâm lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, sự chỉ đạo sát sao của Bộ Tài chính và sự đồng hành của Nhân dân, BHXH Việt Nam vững tin phấn đấu hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, góp phần xây dựng nền an sinh xã hội bền vững, bao trùm - để trong nhịp sống đang đổi thay từng ngày, không ai bị bỏ lại phía sau./.