Ảnh minh hoạ, nguồn Internet

Cải cách thủ tục hành chính – yêu cầu cấp thiết để khơi thông nguồn lực phát triển

Một trong những điểm nhấn quan trọng tại Kết luận số 18-KL/TW của Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tài chính quốc gia và vay, trả nợ công, đầu tư công trung hạn 5 năm 2026 - 2030 gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng "2 con số" là yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh. Theo đó, các Bộ, ngành được giao nhiệm vụ cắt giảm tối thiểu 30% các ngành nghề kinh doanh có điều kiện, đồng thời loại bỏ các điều kiện không cần thiết; phấn đấu giảm 50% thời gian giải quyết và chi phí tuân thủ thủ tục hành chính so với năm 2024.

Trao đổi về nội dung này, ông Nguyễn Hùng Huế, Quyền Cục trưởng Cục Kiểm soát thủ tục hành chính (Bộ Tư pháp) cho biết, các mục tiêu nêu trên không chỉ thể hiện quyết tâm chính trị mà còn được xây dựng trên cơ sở tổng kết thực tiễn và tham khảo kinh nghiệm quốc tế. Việc cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính sẽ góp phần tạo môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi, tiết kiệm thời gian, chi phí cho người dân và doanh nghiệp, qua đó khơi thông nguồn lực phục vụ mục tiêu tăng trưởng cao.

Theo ông Nguyễn Hùng Huế, cùng với việc cắt giảm thủ tục, các Bộ, ngành sẽ tập trung tái cấu trúc quy trình, đẩy mạnh số hóa, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, loại bỏ các quy định chồng chéo. Đây là những giải pháp mang tính căn cơ nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Đẩy mạnh phân cấp, số hóa quy trình

Một trong những yêu cầu quan trọng trong cải cách thủ tục hành chính là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Hiện nay, tỷ lệ thủ tục hành chính do cấp Bộ giải quyết còn ở mức cao, trong khi theo kinh nghiệm quốc tế, các nước phát triển thường duy trì tỷ lệ này thấp hơn đáng kể. Vì vậy, việc chuyển giao thẩm quyền giải quyết các thủ tục gắn với địa phương về cho địa phương là cần thiết, giúp rút ngắn thời gian xử lý và nâng cao tính chủ động.

Ông Nguyễn Hùng Huế nhấn mạnh, Trung ương cần tập trung vào xây dựng thể chế, đóng vai trò kiến tạo phát triển, trong khi các thủ tục gắn với người dân, doanh nghiệp nên được phân cấp cho địa phương thực hiện. Cùng với đó, việc chuẩn hóa quy trình, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường số sẽ giúp theo dõi, giám sát và điều hành hiệu quả hơn.

Tinh thần cải cách này đã và đang được hệ thống BHXH Việt Nam triển khai khá rõ nét trong lĩnh vực BHXH, BHYT, BHTN - một trong những lĩnh vực có số lượng thủ tục liên quan trực tiếp, thường xuyên đến người dân và doanh nghiệp. Những năm gần đây, BHXH Việt Nam đã đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính gắn với chuyển đổi số, qua đó từng bước rút gọn quy trình, giảm giấy tờ và đơn giản hóa hồ sơ.

Hệ thống dịch vụ công trực tuyến đã được triển khai đồng bộ, cho phép người dân và doanh nghiệp thực hiện hầu hết các thủ tục như đăng ký tham gia, điều chỉnh thông tin, giải quyết chế độ BHXH, BHYT, BHTN trên môi trường điện tử. Nhiều thủ tục đã được cung cấp ở mức độ toàn trình, giúp người dân không phải đi lại nhiều lần, giảm đáng kể thời gian và chi phí thực hiện.

Đặc biệt, việc triển khai ứng dụng VssID - BHXH số đã tạo bước chuyển rõ rệt trong cải cách hành chính. Thông qua ứng dụng này, người tham gia có thể theo dõi quá trình đóng – hưởng, tra cứu thông tin thẻ BHYT, sử dụng hình ảnh thẻ điện tử khi khám chữa bệnh, cũng như thực hiện một số dịch vụ công trực tuyến ngay trên thiết bị di động. Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan BHXH với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các bộ, ngành liên quan cũng góp phần giảm đáng kể việc kê khai, nộp lại các giấy tờ đã có trong hệ thống.

Bên cạnh đó, BHXH Việt Nam cũng đã thực hiện rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa nhiều thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian giải quyết đối với các chế độ như ốm đau, thai sản, hưu trí, thất nghiệp… theo hướng ngày càng thuận tiện, minh bạch. Việc chuyển từ phương thức quản lý thủ công sang quản lý điện tử không chỉ giúp nâng cao hiệu quả xử lý hồ sơ mà còn tăng tính công khai, hạn chế sai sót và tiêu cực.

Hướng tới cải cách thực chất, lấy người dân làm trung tâm phục vụ

Để bảo đảm cải cách thủ tục hành chính đi vào thực chất, theo ông Nguyễn Hùng Huế, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó trước hết là hoàn thiện thể chế, chuẩn hóa quy trình trên phạm vi toàn quốc. Bên cạnh đó, cần tiếp tục nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức; phát huy vai trò của các trung tâm phục vụ hành chính công; đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát và công khai kết quả thực hiện.

Thực tế cho thấy, Bộ Tư pháp đã đạt được những kết quả tích cực trong việc cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động kinh doanh, với tỷ lệ cắt giảm chi phí tuân thủ đạt trên 55%, vượt yêu cầu đề ra. Đây là minh chứng cho thấy, nếu được triển khai quyết liệt, cải cách thủ tục hành chính hoàn toàn có thể mang lại hiệu quả rõ rệt.

Trong lĩnh vực BHXH, BHYT, BHTN, định hướng cải cách hành chính tiếp tục được xác định theo hướng lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Thực hiện chuyển đổi số gắn với cải cách thủ tục hành chính, BHXH Việt Nam đã thường xuyên rà soát, cắt giảm và đơn giản hóa các thủ tục hành chính, hiện còn khoảng 25 thủ tục; đồng thời đẩy mạnh tái cấu trúc quy trình theo hướng điện tử hóa, thay thế hồ sơ giấy bằng dữ liệu số.

Kết quả triển khai cho thấy hiệu quả rõ nét: riêng năm 2025, toàn hệ thống đã tiếp nhận gần 149,9 triệu hồ sơ giải quyết thủ tục hành chính, trong đó có 136,4 triệu hồ sơ được thực hiện qua giao dịch điện tử, chiếm khoảng 91%, tăng 2% so với năm 2024. Điều này không chỉ giúp giảm đáng kể thời gian, chi phí thực hiện thủ tục mà còn nâng cao tính công khai, minh bạch trong giải quyết hồ sơ.

Đáng chú ý, việc triển khai các dịch vụ công liên thông theo Đề án 06 đã tạo bước chuyển mạnh trong phương thức phục vụ. Đến nay, hệ thống BHXH Việt Nam đã xử lý hơn 4,2 triệu hồ sơ liên thông, trong đó có khoảng 2,6 triệu hồ sơ cấp thẻ BHYT cho trẻ em dưới 6 tuổi và hơn 1,53 triệu hồ sơ giải quyết các chế độ ốm đau, thai sản, dưỡng sức phục hồi sức khỏe. Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan giúp người dân chỉ cần khai báo một lần, không phải nộp lại nhiều loại giấy tờ như trước đây.

Cùng với đó, việc ứng dụng công nghệ số trong khám, chữa bệnh BHYT và chi trả các chế độ cũng đạt nhiều kết quả tích cực. Hiện nay, 100% cơ sở y tế đã triển khai sử dụng căn cước công dân gắn chip trong khám chữa bệnh BHYT, với hàng trăm triệu lượt tra cứu thông tin thành công; tỷ lệ chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH qua tài khoản cá nhân đạt trên 88%, góp phần nâng cao tính thuận tiện, an toàn và minh bạch.

Không chỉ dừng lại ở việc cắt giảm thủ tục, BHXH Việt Nam đang từng bước hoàn thiện hệ sinh thái số, xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung, kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư với tỷ lệ xác thực đạt trên 99%, hướng tới sử dụng thống nhất mã số định danh cá nhân trong quản lý. Đây là nền tảng quan trọng để cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình, hiện đại và đồng bộ.

Trong thời gian tới, việc tiếp tục hoàn thiện hạ tầng số, nâng cao chất lượng dịch vụ và đội ngũ cán bộ, cùng với mở rộng kết nối, chia sẻ dữ liệu sẽ là những yếu tố then chốt. Khi thủ tục được đơn giản hóa, quy trình được số hóa và dịch vụ được cung cấp thuận tiện hơn, người dân và doanh nghiệp sẽ dễ dàng tiếp cận chính sách, qua đó nâng cao mức độ hài lòng và củng cố niềm tin vào hệ thống an sinh xã hội.

Có thể thấy, cải cách thủ tục hành chính không chỉ là yêu cầu về quản lý mà còn là giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả thực thi chính sách, đặc biệt trong các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến người dân như BHXH, BHYT, BHTN. Khi cải cách được triển khai đồng bộ, thực chất và hướng tới người dân, đây sẽ là nền tảng quan trọng để thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội bền vững trong giai đoạn tới./.