Ảnh minh hoạ (nguồn: Internet)

Dấu ấn tăng trưởng, phục hồi thị trường lao động 2025

Bức tranh thị trường lao động năm 2025 được ghi nhận với nhiều gam màu sáng khi số lượng việc làm và thu nhập của người lao động tiếp tục tăng trưởng, phản ánh mức phục hồi tích cực của nền kinh tế sau nhiều biến động. Theo báo cáo của Cục Thống kê, lao động có việc làm cả nước trong năm 2025 đạt khoảng 52,4 triệu người, tăng khoảng 578.000 người so với cùng kỳ năm trước, trong khi tỷ lệ thất nghiệp và thiếu việc làm duy trì ở mức thấp, với tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động khoảng 2,22% và tỷ lệ thiếu việc làm giảm xuống còn khoảng 1,65%. Đây là những con số cho thấy việc làm và thu nhập của người lao động đang dần ổn định và cải thiện đi đôi với sự tăng trưởng của nền kinh tế.

Thu nhập bình quân của lao động tiếp tục là điểm sáng khi đạt khoảng 8,4 triệu đồng/tháng, tăng gần 9% so với năm trước, đặc biệt trong quý IV/2025 thu nhập bình quân đạt 8,7 triệu đồng/tháng - phản ánh rõ nhu cầu lao động phục hồi mạnh trong những tháng cuối năm. Xu hướng tăng thu nhập không chỉ giúp cải thiện đời sống người lao động mà còn góp phần củng cố an sinh xã hội, bởi thu nhập cao đồng nghĩa với khả năng chi tiêu tốt hơn cho y tế, giáo dục và các dịch vụ thiết yếu khác.

Một tín hiệu tích cực khác là chất lượng nguồn nhân lực có những bước tiến nhất định với tỷ lệ lao động được đào tạo có bằng, chứng chỉ đạt khoảng 29,2%, cho thấy công tác đào tạo nghề, nâng cao kỹ năng đang được chú trọng hơn. Tỷ lệ lao động phi chính thức cũng giảm xuống còn khoảng 63,1%, phản ánh xu hướng chuyển dịch sang việc làm ổn định hơn với nhiều người lao động được hưởng chế độ bảo hiểm, bảo đảm phúc lợi và hợp đồng lao động chính thức hơn.

Tuy nhiên, thị trường lao động vẫn bộc lộ một số điểm nghẽn. Một phần không nhỏ lao động vẫn nằm trong khu vực nông nghiệp chiếm khoảng 25,7% tổng số lực lượng lao động với thu nhập thấp hơn và thiếu việc làm tăng nhẹ ở một số thời điểm. Số người thiếu việc làm trong quý IV/2025 lên tới khoảng 784.000 người, chủ yếu ở khu vực nông thôn và trong các ngành lao động phổ thông, cho thấy sự mất cân đối về cung - cầu lao động giữa các vùng và ngành nghề vẫn tồn tại.

Điều này được nhiều chuyên gia nhận định là do thị trường lao động đang trong giai đoạn “nâng chuẩn” - tức là doanh nghiệp không chỉ ưu tiên số lượng nhân sự, mà nâng cao yêu cầu về chất lượng người lao động. Theo đó, nhu cầu tuyển dụng trong các ngành sử dụng nhiều kỹ năng kỹ thuật, quản lý, công nghệ cao đang tăng lên đáng kể, trong khi các vị trí lao động giản đơn, truyền thống lại giảm.

Đảm bảo kết nối cung - cầu lao động bền vững

Bước sang năm 2026, thị trường lao động Việt Nam đứng trước những cơ hội lẫn thách thức mới. Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư cùng xu hướng chuyển đổi số và tự động hóa sản xuất đòi hỏi người lao động không chỉ có kinh nghiệm làm việc, mà còn phải trang bị thêm các kỹ năng số, kỹ năng mềm và hiểu biết công nghệ. Nhu cầu lao động có trình độ kỹ năng chiếm tỷ lệ cao hơn, dự báo sẽ đạt khoảng 60% nhu cầu tuyển dụng trong năm 2026, theo nhận định của các chuyên gia lao động.

Nhu cầu tuyển dụng sau Tết năm 2026 được đánh giá tiếp tục tăng đáng kể khi Bộ Nội vụ dự báo trong quý I/2026, số lao động có việc làm có thể tăng thêm khoảng 300.000 người, nâng tổng số việc làm lên quanh mức 53 triệu, và một số ngành như sản xuất thực phẩm, cơ khí, sản xuất phương tiện vận tải đang “khát” nhân lực trong bối cảnh phục hồi đơn hàng, mở rộng sản xuất. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với cả người lao động và doanh nghiệp để chủ động nâng cao kỹ năng, chất lượng lao động, qua đó duy trì sức cạnh tranh trong một thị trường lao động đang dịch chuyển mạnh mẽ.

Trong bối cảnh đó, kết nối cung - cầu lao động trở thành nhiệm vụ trọng tâm nhằm cân đối giữa nhu cầu của doanh nghiệp và năng lực thực tế của lao động. Việc này không chỉ dựa vào cơ chế thị trường, mà còn cần sự can thiệp tích cực của cơ quan quản lý, các trung tâm dịch vụ việc làm, trường nghề và doanh nghiệp. Việc mở rộng hệ thống dịch vụ việc làm, nâng cao hoạt động sàn giao dịch việc làm, cung cấp thông tin việc làm nhanh chóng và minh bạch là nền tảng để thúc đẩy kết nối hiệu quả hơn giữa người tìm việc và nhà tuyển dụng.

Ngoài ra, chính sách hỗ trợ tín dụng tạo việc làm cũng đóng vai trò quan trọng, nhất là đối với các lao động tự do, lao động phi chính thức và các khu vực nông thôn. Tín dụng ưu đãi giúp người lao động khởi sự kinh doanh hoặc đầu tư vào các hoạt động sản xuất nhỏ lẻ, qua đó giảm áp lực tìm kiếm việc làm trong ngành công nghiệp và dịch vụ truyền thống và mở rộng cơ hội việc làm bền vững cho nhiều người.

Một yếu tố khác không thể bỏ qua là nhu cầu đào tạo nghề và nâng cao kỹ năng cho lao động, đặc biệt thanh niên, lao động trẻ và người chuyển nghề. Các chương trình đào tạo linh hoạt, gắn kết với nhu cầu cụ thể của doanh nghiệp sẽ giúp người lao động thích ứng nhanh hơn với thị trường mới, tránh bị “tụt hậu” trong giai đoạn chuyển dịch sang việc làm chất lượng cao.

Từ góc nhìn của người lao động, mong muốn lớn nhất vẫn là sự tiếp cận cơ hội đào tạo linh hoạt, chi phí hợp lý và gắn sát thực tế công việc. Anh Đỗ Thành Nam, kỹ thuật viên ngành điện tử tại Bắc Giang chia sẻ: “Tôi cảm nhận rõ nhu cầu tuyển dụng hiện nay không chỉ cần số lượng mà cần chất lượng. Nếu không nâng cao kỹ năng như lập trình tự động hay vận hành hệ thống phức tạp thì rất dễ bị bỏ lại phía sau khi công nghệ thay đổi nhanh như hiện nay.” Quan điểm của anh Nam phản ánh mong muốn của nhiều lao động trẻ trong việc được tiếp cận chương trình đào tạo sát với nhu cầu của thị trường.

Thúc đẩy thị trường lao động phát triển bền vững

Để đảm bảo thị trường lao động phát triển ổn định và bền vững trong năm 2026 và những năm tiếp theo, một chiến lược tổng thể cần được thực hiện đồng bộ. Đầu tiên, chính sách quốc gia về việc làm và đào tạo kỹ năng nghề tiếp tục được hoàn thiện. Việc chính thức hóa quy trình đào tạo nghề gắn với nhu cầu doanh nghiệp, tích hợp kỹ năng số vào hệ thống giáo dục nghề nghiệp và đào tạo lại lao động sau tuyển dụng là bước quan trọng.

Doanh nghiệp đóng vai trò tiên phong khi chủ động tham gia các chương trình đào tạo nghề, hợp tác với các cơ sở đào tạo để xây dựng đội ngũ lao động có năng lực, phù hợp với yêu cầu sản xuất hiện đại. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp có lực lượng lao động chất lượng mà còn thúc đẩy thị trường lao động nói chung phát triển cân đối hơn.

Ngoài ra, việc tiếp tục nghiên cứu và điều chỉnh chính sách lương tối thiểu vùng theo hướng tăng lên đã góp phần nâng cao mức sống người lao động đã góp phần cải thiện thu nhập và bảo đảm an sinh. Các tổ chức xã hội và cộng đồng nghề nghiệp cũng có thể đóng góp bằng cách mở rộng dịch vụ tư vấn nghề, hỗ trợ kết nối việc làm và hỗ trợ thông tin thị trường cho lao động ở vùng sâu, vùng xa. Điều này sẽ giúp giảm bớt sự chênh lệch giữa đô thị và nông thôn, đồng thời hạn chế tình trạng lao động tập trung quá mức vào các trung tâm kinh tế lớn. Cuối cùng, trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc tạo ra môi trường làm việc an toàn, bình đẳng và công bằng vẫn là yếu tố thiết yếu để thu hút lao động chất lượng, giữ chân nhân tài và cải thiện chất lượng nhân lực quốc gia.

Thị trường lao động Việt Nam giai đoạn 2025-2026 đang đứng trước nhiều chuyển động quan trọng, từ phục hồi việc làm đến thay đổi nhu cầu kỹ năng và mở rộng cơ hội việc làm bền vững. Những kết quả tích cực trong năm 2025 cung cấp nền tảng vững chắc cho tăng trưởng việc làm tiếp tục trong năm 2026, nhưng thách thức về chất lượng nhân lực, thiếu kết nối cung - cầu và yêu cầu thích ứng với công nghệ mới đòi hỏi nỗ lực phối hợp của toàn xã hội.

Việc kết nối cung - cầu lao động không chỉ đơn thuần là tăng số lượng việc làm mà quan trọng hơn là đảm bảo chất lượng, ổn định và bền vững của việc làm đó. Điều này đòi hỏi sự gắn kết chặt chẽ giữa chính sách quốc gia, doanh nghiệp, các cơ sở đào tạo và người lao động. Trong bối cảnh Việt Nam tiếp tục hội nhập sâu rộng vào kinh tế toàn cầu, việc xây dựng một thị trường lao động linh hoạt, thích ứng nhanh và bền vững sẽ không chỉ giúp người lao động tận dụng cơ hội phát triển nghề nghiệp, mà còn góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và củng cố an sinh xã hội trong dài hạn./.