Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại cuộc gặp mặt đại biểu doanh nghiệp tiêu biểu. (Ảnh: ĐĂNG KHOA, Báo Nhân dân)

Nâng cao năng lực doanh nghiệp, phát huy nguồn lực cho tăng trưởng

 Báo cáo khái quát tình hình kinh tế - xã hội, hoạt động của doanh nghiệp Việt Nam và các giải pháp trọng tâm thúc đẩy cộng đồng doanh nghiệp phát triển, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn 2026 - 2030 là yêu cầu chiến lược nhằm tạo bước phát triển bứt phá, nâng cao đời sống nhân dân và hiện thực hóa khát vọng đến năm 2045 Việt Nam trở thành nước phát triển, có thu nhập cao. Để thực hiện mục tiêu này, bên cạnh vai trò kiến tạo của Nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp cần phát huy tinh thần tự lực, tự cường, đổi mới sáng tạo và trách nhiệm đối với đất nước.

Năm 2026 mở đầu việc thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030, với yêu cầu tăng trưởng nhanh và bền vững. Dù kinh tế thế giới biến động phức tạp, xung đột địa chính trị, giá năng lượng và rủi ro thương mại gia tăng, kinh tế Việt Nam vẫn đạt nhiều kết quả tích cực.

GDP quý III/2026 ước tăng 9,95% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung 9 tháng, GDP tăng 9,01%, mức cao nhất trong nhiều năm qua. Trong đó, khu vực công nghiệp - xây dựng tăng 11,21%; dịch vụ tăng 8,69%; nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 4,02%.

Vốn đầu tư toàn xã hội đạt khoảng 3,11 triệu tỷ đồng, tăng 15,1%. Kim ngạch xuất nhập khẩu đạt khoảng 888 tỷ USD, tăng 30,4% so với cùng kỳ. Kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, các cân đối lớn được bảo đảm, môi trường đầu tư, kinh doanh tiếp tục được cải thiện.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn phát biểu tại chương trình. Ảnh: TTXVN

Tuy nhiên, áp lực lạm phát, khó khăn trong huy động vốn cùng chi phí năng lượng, nguyên vật liệu vẫn là những vấn đề nền kinh tế phải đối mặt. Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục khơi thông nguồn lực, nâng cao năng suất lao động và tạo động lực phát triển mới. Doanh nghiệp giữ vai trò nòng cốt trong quá trình này thông qua hoạt động sản xuất, tạo việc làm và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Ở khu vực doanh nghiệp nhà nước, vai trò trong các ngành, lĩnh vực then chốt, chiến lược tiếp tục được duy trì, góp phần bảo đảm các cân đối lớn và dẫn dắt đầu tư phát triển. Trong 9 tháng đầu năm 2026, doanh thu khu vực này ước đạt 3,3 triệu tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế khoảng 283 nghìn tỷ đồng. Lợi nhuận, cổ tức và các khoản được chia theo phần vốn nhà nước nộp ngân sách ước khoảng 50 nghìn tỷ đồng.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, yêu cầu đặt ra đối với khu vực doanh nghiệp nhà nước là tiếp tục đổi mới quản trị và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, bởi hiệu quả hoạt động, tiến độ đầu tư và sức lan tỏa của một số doanh nghiệp chưa tương xứng với nguồn lực được giao. Việc phát huy vai trò dẫn dắt vì vậy cần gắn với nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

Đối với khu vực kinh tế tư nhân, đóng góp trong huy động nguồn lực, phát triển sản xuất và thu ngân sách ngày càng được khẳng định. Vốn đầu tư tư nhân trong 9 tháng đầu năm đạt gần 1,65 triệu tỷ đồng, chiếm 53% tổng vốn đầu tư toàn xã hội. Khu vực này đóng góp vào thu ngân sách khoảng 496 nghìn tỷ đồng, tăng 38,1% so với cùng kỳ.

Một số doanh nghiệp lớn đã mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Tuy vậy, hạn chế về vốn, sức chống chịu, công nghệ và năng lực quản trị vẫn hiện hữu ở nhiều doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Nâng cao năng suất, sức cạnh tranh và phát triển các doanh nghiệp đầu chuỗi có năng lực cạnh tranh quốc tế là những yêu cầu cần tiếp tục thực hiện.

Khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) cũng tiếp tục đóng góp quan trọng vào tăng trưởng, xuất khẩu và hội nhập quốc tế. Trong 9 tháng đầu năm 2026, vốn đầu tư nước ngoài đăng ký đạt trên 50,36 tỷ USD, tăng 76,4%; vốn thực hiện đạt hơn 21 tỷ USD, tăng 12,1%, cao nhất từ trước đến nay.

Tổng trị giá xuất nhập khẩu của khối doanh nghiệp FDI đạt hơn 685 tỷ USD, tăng 35,3%. Riêng xuất khẩu đạt gần 350 tỷ USD, tăng 29,5%, chiếm gần 81% giá trị xuất khẩu cả nước.

Cùng với những đóng góp đó, khu vực FDI cần tăng cường liên kết với doanh nghiệp trong nước, chuyển giao công nghệ, phát triển nhà cung ứng và nâng tỷ lệ nội địa hóa. Đây vẫn là những mặt còn hạn chế, chưa tương xứng với quy mô vốn và ưu đãi được hưởng.

Mở rộng đầu tư, tăng liên kết và đổi mới công nghệ

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho rằng mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn 2026 - 2030 là yêu cầu chiến lược nhằm tạo bước phát triển bứt phá, nâng cao đời sống Nhân dân và hiện thực hóa khát vọng đến năm 2045 Việt Nam trở thành nước phát triển, có thu nhập cao.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, bên cạnh vai trò kiến tạo của Nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp cần phát huy tinh thần tự lực, tự cường, đổi mới sáng tạo và trách nhiệm đối với đất nước. Bộ trưởng đề nghị doanh nghiệp tập trung thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm.

Trước hết, doanh nghiệp cần chủ động mở rộng đầu tư, phát triển sản xuất, kinh doanh và nâng cao năng suất. Việc xây dựng chiến lược dài hạn cần gắn với khai thác hiệu quả thị trường trong nước, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và phát triển sản phẩm có giá trị gia tăng cao.

Bộ trưởng đồng thời đề nghị doanh nghiệp chủ động tham gia các dự án trọng điểm về hạ tầng, năng lượng, công nghiệp và công nghệ. Qua đó, đưa nguồn lực vào hoạt động thực chất, tạo thêm năng lực sản xuất và việc làm.

Một nhiệm vụ trọng tâm khác là phát huy thế mạnh của từng khu vực doanh nghiệp, đồng thời thúc đẩy sự liên kết, bổ trợ lẫn nhau. Với doanh nghiệp nhà nước, yêu cầu là đi đầu trong các lĩnh vực then chốt, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và dẫn dắt phát triển.

Doanh nghiệp tư nhân cần đẩy mạnh đầu tư, đổi mới sáng tạo, hình thành các doanh nghiệp lớn có thương hiệu quốc tế. Doanh nghiệp nhỏ và vừa cần nâng cao năng lực quản trị, sức chống chịu, năng suất và chất lượng sản phẩm. Trong khi đó, doanh nghiệp FDI cần chú trọng nghiên cứu và phát triển, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, nâng cao giá trị gia tăng trong nước.

Sự liên kết giữa các khu vực cần được cụ thể hóa bằng những hình thức thiết thực. Doanh nghiệp lớn có thể đặt hàng, hợp tác sản xuất và hỗ trợ kỹ thuật cho doanh nghiệp vừa và nhỏ. Doanh nghiệp FDI cần chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và phát triển mạng lưới nhà cung ứng trong nước. Những hoạt động này giúp các khu vực doanh nghiệp bổ trợ cho nhau, tạo sức mạnh cộng hưởng cho nền kinh tế.

Bộ trưởng cũng nhấn mạnh nhiệm vụ lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh làm động lực nâng cao sức cạnh tranh. Doanh nghiệp cần tăng đầu tư cho nghiên cứu và phát triển; ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, tự động hóa; đồng thời nâng cao trình độ nhân lực, hiện đại hóa quản trị và tăng khả năng làm chủ công nghệ. Đây là hướng đi quan trọng để nâng cao năng suất lao động, giảm chi phí và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Cùng với đầu tư và đổi mới công nghệ, doanh nghiệp cần xây dựng văn hóa kinh doanh liêm chính, minh bạch, tuân thủ pháp luật và đề cao trách nhiệm xã hội. Nhiệm vụ này bao gồm bảo đảm quyền lợi người lao động, bảo vệ môi trường, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với Nhà nước và cộng đồng. Doanh nghiệp cũng cần chủ động phản ánh những vướng mắc từ thực tiễn, giúp cơ quan quản lý kịp thời hoàn thiện chính sách.

Với những chủ trương lớn đã được xác lập, cùng tinh thần đổi mới, khát vọng vươn lên và trách nhiệm đối với đất nước, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam được kỳ vọng tiếp tục là lực lượng tiên phong trong phát triển nhanh và bền vững.

Phát huy vai trò của doanh nghiệp, tạo động lực phát triển đất nước

Tại buổi gặp mặt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, Đảng, Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, nghị quyết chiến lược, mở rộng cơ hội phát triển. Mục tiêu đến năm 2030 và năm 2045 phải được hiện thực hóa từ hôm nay bằng chương trình, dự án, sản phẩm và năng lực cụ thể. Đất nước cần thêm doanh nghiệp làm chủ công nghệ, thương hiệu được tin cậy, mạng lưới sản xuất có sức cạnh tranh quốc tế.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và đại diện các doanh nghiệp tiêu biểu tại cuộc gặp mặt. (Ảnh: ĐĂNG KHOA, Báo Nhân dân)

Chỉ ra những khó khăn còn tồn tại, chia sẻ với những khó khăn, áp lực của cộng đồng doanh nghiệp, doanh nhân, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ, nỗ lực trong cải cách hành chính, cắt giảm thời gian và chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp là rất lớn, nhưng mới chỉ là tính trên hồ sơ. Vấn đề vẫn là nằm ở khâu thực thi, ở phẩm chất và năng lực cán bộ. Nhà nước phải giải quyết đến cùng những vướng mắc, chấn chỉnh những bất cập thuộc trách nhiệm của mình; bảo đảm môi trường kinh doanh ổn định, thuận lợi, minh bạch, công bằng, chi phí thấp; bảo vệ quyền tài sản hợp pháp và quyền tự do kinh doanh; tháo gỡ thực chất vướng mắc của doanh nghiệp, phân biệt rủi ro kinh doanh với vi phạm pháp luật.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước định hướng, Chính phủ cần giữ ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn, xử lý vướng mắc về đất đai, quy hoạch, đầu tư, xây dựng với trách nhiệm, thời hạn rõ ràng, ưu tiên dự án sớm tạo năng lực sản xuất; liên thông thủ tục, dữ liệu, giảm giấy tờ, thời gian, chi phí thực chất.

Doanh nghiệp phải minh bạch tài chính, sử dụng hiệu quả nguồn lực; lấy công nghệ, con người, quản trị làm trọng tâm, phát huy thế mạnh, kiên trì đầu tư, tạo sản phẩm có giá trị. Phát triển doanh nghiệp lớn dẫn dắt chuỗi cung ứng, thực hiện dự án quan trọng, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyên môn hóa. Doanh nghiệp nhà nước tập trung lĩnh vực then chốt, hạ tầng thiết yếu, công nghệ nền tảng, gắn quyền chủ động với trách nhiệm giải trình. Tăng liên kết sản xuất với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

Các cấp ủy, chính quyền phải đối thoại thường xuyên, giải quyết kiến nghị kịp thời, đúng pháp luật, bảo đảm phục vụ doanh nghiệp thông suốt. Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, các hiệp hội ngành nghề cần nghiên cứu, phản biện chính sách dựa trên dữ liệu, thực tiễn; nhận diện vướng mắc chung, theo dõi giải quyết kiến nghị; nâng chất lượng hỗ trợ quản trị, pháp luật, công nghệ, tiêu chuẩn, hội nhập và kết nối hợp tác.

Nhấn mạnh việc phát huy vai trò doanh nhân trong xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ gắn với hội nhập quốc tế, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị doanh nhân cần theo sát thị trường, tận dụng hiệp định thương mại, giữ uy tín về chất lượng, xuất xứ, thực hiện nghiêm cam kết, từng bước hình thành những thương hiệu có vị thế trên thị trường thế giới. Các cơ quan đối ngoại, thương mại, đại diện Việt Nam ở nước ngoài cần phối hợp cung cấp thông tin, cảnh báo rủi ro, kết nối, bảo vệ lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp. Doanh nghiệp phải bảo đảm an toàn, thu nhập, chế độ, cơ hội nâng cao tay nghề, sử dụng tài nguyên có trách nhiệm, làm tròn nghĩa vụ thuế và gắn bó với cộng đồng. Doanh nhân thành công dìu dắt thế hệ trẻ, hỗ trợ ý tưởng triển vọng, khuyến khích sáng tạo…

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng, gần 2 năm qua, Trung ương Đảng ban hành một hệ thống các nghị quyết về phát triển kinh tế-xã hội nhằm mở đường, tạo hành lang pháp lý cho các hoạt động sản xuất, kinh doanh. Hội nghị Trung ương 4, khóa XIV vừa thông qua quy định về đảng viên tham gia hoạt động đầu tư, kinh doanh nhằm khuyến khích đảng viên làm giàu chính đáng, góp phần thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội.

Nếu các nghị quyết, quy định của Đảng được triển khai đồng bộ và chuyển hóa thực chất thành thể chế, chính sách, dự án và năng lực sản xuất mới, sẽ tạo thành một hệ thống động lực bổ trợ lẫn nhau, hướng tới mục tiêu phát triển nhanh, bền vững, đưa đất nước bước vào một giai đoạn tăng trưởng mới với chất lượng và năng lực cạnh tranh cao hơn. Đó là những điều kiện quan trọng để các doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp nước ngoài hoạt động tại Việt Nam phát triển, người lao động có việc làm, thu nhập ngày càng cao.

Đánh giá cao ý kiến phát biểu tại cuộc gặp mặt, ghi nhận nhiều kiến nghị xác đáng, xuất phát từ thực tiễn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị các cơ quan chức năng nghiên cứu, tiếp thu, những nội dung chưa thấy thuyết phục thì trao đổi lại với tinh thần cầu thị.

Nhân dịp này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chúc mừng 227 doanh nghiệp vừa được Chính phủ công nhận có sản phẩm đạt Thương hiệu quốc gia Việt Nam năm 2026./.