“Em sẽ chăm sóc sức khỏe thật tốt để giữ gìn trái tim của người hiến tặng. Xin cúi đầu tri ân người đã cho em cơ hội được sống tiếp”. Đó là chia sẻ của em N.G.V (18 tuổi), một trong số 12 bệnh nhân được ghép tạng khẩn cấp. Những lời nói giản dị nhưng chứa đựng biết bao xúc động, phản ánh hành trình giành giật sự sống đầy cam go của người bệnh, cũng như nghĩa cử cao đẹp của những người hiến tạng và gia đình.

Hai nghĩa cử, mười hai cuộc đời được hồi sinh

Trước đó, ngày 19/4, Đơn vị Điều phối ghép các bộ phận cơ thể người của Bệnh viện Chợ Rẫy tiếp nhận thông tin về một trường hợp chấn thương sọ não nặng tại miền Tây, không còn khả năng cứu chữa. Trong thời khắc đau đớn, gia đình người bệnh đã chủ động liên hệ để hiến tạng, mong muốn cứu sống những người khác.

Ngay lập tức, các ê-kíp chuyên môn được huy động, tiến hành hội chẩn liên viện. Do điều kiện tại chỗ chưa đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, người hiến được chuyển về Bệnh viện Chợ Rẫy với sự đồng thuận của gia đình. Từ nghĩa cử cao đẹp này, một trái tim, một lá gan, hai quả thận và một giác mạc đã được tiếp nhận, sau đó ghép thành công cho sáu bệnh nhân chỉ trong vòng 24 giờ.

Đáng chú ý, lá gan hiến đã được chia đôi để ghép đồng thời cho hai bệnh nhân: một người lớn tại Bệnh viện Chợ Rẫy và một bệnh nhi đang nguy kịch tại Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là kỹ thuật khó, đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối và phối hợp nhịp nhàng giữa các ê-kíp.

Chỉ ba ngày sau, đêm 22/4, bệnh viện tiếp tục tiếp nhận thêm một trường hợp hiến tạng khác là bệnh nhân B.M.T (41 tuổi, quê Thanh Hóa), bị chấn thương sọ não nặng sau tai nạn giao thông. Khi tình trạng chết não được xác định, gia đình đã đồng ý thực hiện tâm nguyện hiến tạng của người bệnh. Sáu bộ phận gồm tim, gan, hai thận và hai giác mạc đã được lấy và ghép thành công cho sáu người khác. Đặc biệt, ngay khi ký đơn đồng ý hiến tạng của chồng, người vợ cũng đăng ký hiến mô, tạng của chính mình.

Từ hai ca hiến tạng liên tiếp, 12 bệnh nhân đã được cứu sống, mở ra những hành trình mới cho sự sống.

Cuộc chạy đua nghẹt thở với thời gian

Theo TS-BS Dư Thị Ngọc Thu, Đơn vị Điều phối ghép tạng Bệnh viện Chợ Rẫy, trong hai đợt ghép vừa qua có ba bệnh nhân thuộc diện “cấp cứu tối khẩn”, nếu không được ghép tạng kịp thời thì gần như không còn cơ hội sống.

Như trong ca ngày 19/4, việc chia đôi lá gan để ghép cho cả người lớn và trẻ em là thách thức lớn về mặt kỹ thuật, trong khi cả hai bệnh nhân đều ở tình trạng nguy kịch. Đến đợt ghép ngày 22/4, hai ca ghép tim và gan được thực hiện trong bối cảnh “chạy đua với thời gian”.

“Một bệnh nhân suy gan cấp do tự ý ngưng điều trị viêm gan B, một bệnh nhân 18 tuổi suy tim giai đoạn cuối đã phải cấy thiết bị hỗ trợ tim, cả hai có nguy cơ tử vong bất cứ lúc nào. Khi có nguồn tạng, toàn bộ ê-kíp được huy động trong trạng thái sẵn sàng cao nhất, thực hiện ghép xuyên đêm để giành lại sự sống cho người bệnh”, BS Thu nhớ lại.

Nhấn mạnh về yếu tố quyết định thành công, BSCKII Phạm Thanh Việt, Giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy, cho rằng điều quan trọng không chỉ nằm ở kỹ thuật mà là “đúng thời điểm”. Với các bệnh lý suy tạng giai đoạn cuối, chỉ cần chậm trễ vài ngày, thậm chí vài giờ, cơ hội sống của người bệnh có thể không còn.

Thành công của chuỗi ca ghép lần này cho thấy hiệu quả của sự phối hợp giữa Trung tâm Điều phối ghép tạng quốc gia, các bệnh viện và gia đình người hiến, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện mạng lưới điều phối hiến – ghép tạng liên vùng, nhằm rút ngắn thời gian tiếp cận và tối ưu hóa nguồn tạng.

BHYT - điểm tựa cho người bệnh trong cuộc chiến sinh tử

Bên cạnh yếu tố chuyên môn và nghĩa cử hiến tạng, một trong những điểm tựa quan trọng giúp các ca ghép được thực hiện kịp thời chính là chính sách BHYT.

Thực tế cho thấy, chi phí cho một ca ghép tạng cùng quá trình hồi sức sau đó thường rất lớn, có thể lên tới hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng. Đây là gánh nặng vượt quá khả năng của nhiều gia đình, đặc biệt là những hộ có hoàn cảnh khó khăn.

Chia sẻ về điều này, TS BS Dư Thị Ngọc Thu - Đơn vị Điều phối ghép các bộ phận cơ thể người, Bệnh viện Chợ Rẫy cho biết, trong 12 trường hợp vừa qua, có bốn bệnh nhân thuộc diện đặc biệt khó khăn, trong đó có hai ca ghép tim là những người trẻ tuổi nhưng gia đình gần như kiệt quệ về tài chính. Nhờ sự hỗ trợ của BHYT và các nguồn vận động xã hội, các bệnh nhân đã được tiếp cận dịch vụ y tế kịp thời, mở ra cơ hội sống.

Nếu không có BHYT, nhiều gia đình sẽ phải đối mặt với lựa chọn nghiệt ngã: hoặc từ bỏ cơ hội cứu sống người thân, hoặc chấp nhận nguy cơ rơi vào cảnh khánh kiệt. Chính sách BHYT vì thế không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ tài chính mà còn là bảo đảm quan trọng cho quyền được chăm sóc sức khỏe của người dân.

Qua thực tiễn, có thể thấy Quỹ BHYT ngày càng phát huy vai trò trong hệ thống an sinh xã hội. Nhiều trường hợp bệnh nặng, chi phí điều trị lớn đã được quỹ chi trả tới hàng tỷ đồng, giúp người bệnh có cơ hội tiếp cận các dịch vụ y tế kỹ thuật cao.

Bình quân mỗi năm, cả nước có khoảng 164,7 triệu lượt khám, chữa bệnh BHYT với tổng chi phí hơn 101 nghìn tỷ đồng. Riêng năm 2025, số lượt khám, chữa bệnh BHYT đạt 195,1 triệu lượt, tổng số chi đề nghị thanh toán lên tới 166,4 nghìn tỷ đồng, tăng mạnh so với năm trước. Đáng chú ý, có những trường hợp bệnh hiếm được quỹ chi trả gần 6,7 tỷ đồng; nhiều trẻ em mắc bệnh hiểm nghèo được hỗ trợ chi phí để duy trì sự sống.

Những con số đó không chỉ phản ánh quy mô của chính sách mà còn khẳng định tính nhân văn, công bằng trong chăm sóc sức khỏe - một mục tiêu xuyên suốt của Đảng và Nhà nước.

Trong hành trình giành lại sự sống cho người bệnh, tấm thẻ BHYT nhỏ bé đã và đang trở thành “lá chắn” vững chắc trước rủi ro tài chính, giúp người dân yên tâm tiếp cận dịch vụ y tế khi cần thiết.

Đặc biệt, đối với các nhóm yếu thế như người nghèo, trẻ em, người dân yếu thế, BHYT không chỉ giúp giảm gánh nặng chi phí mà còn mở ra cơ hội sống - điều mà trước đây nhiều người không dám nghĩ tới khi phải đối mặt với các bệnh lý hiểm nghèo.

Chuỗi ca ghép tạng thành công tại Bệnh viện Chợ Rẫy là minh chứng sinh động cho hiệu quả của chính sách BHYT trong thực tiễn. Từ những nghĩa cử hiến tạng cao đẹp, sự tận tâm của đội ngũ y, bác sĩ đến sự hỗ trợ của chính sách an sinh, tất cả đã cùng nhau tạo nên những “kỳ tích” của y học, tiếp nối sự sống cho nhiều con người.

Trong thời gian tới, cùng với việc nâng cao chất lượng chuyên môn và mở rộng mạng lưới ghép tạng, việc tiếp tục hoàn thiện chính sách BHYT, nâng cao tỷ lệ bao phủ và bảo đảm quyền lợi cho người tham gia sẽ là yếu tố then chốt, góp phần hiện thực hóa mục tiêu chăm sóc sức khỏe toàn dân, vì một xã hội công bằng, nhân văn và phát triển bền vững./.