Phát biểu khai mạc, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga nhấn mạnh, bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân luôn được Đảng, Nhà nước đặc biệt quan tâm. Đặc biệt, Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu mới về củng cố, nâng cao năng lực hệ thống y tế, nhất là y tế cơ sở. Trong đó, bảo đảm nhân lực và điều kiện hoạt động của trạm y tế cấp xã có ý nghĩa quan trọng đối với chăm sóc sức khỏe ban đầu cho Nhân dân.

Toàn cảnh cuộc họp. 

Qua tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri từ ngày 01/01/2021 đến 31/5/2026, Ủy ban Dân nguyện và Giám sát nhận thấy cử tri nhiều địa phương đặc biệt quan tâm đến những khó khăn liên quan đến nguồn nhân lực y tế tại trạm y tế cấp xã. Các kiến nghị tập trung vào số lượng, cơ cấu, phân bổ nhân lực; tuyển dụng, đào tạo, sử dụng; tiền lương, phụ cấp, chính sách thu hút cán bộ và điều kiện hoạt động của trạm y tế, nhất là trong bối cảnh sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

Từ thực tiễn này, Ủy ban đã thành lập Đoàn giám sát chuyên đề nhằm đánh giá việc giải quyết kiến nghị của cử tri, xác định những tồn tại, nguyên nhân, trách nhiệm và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động của trạm y tế cấp xã.

Đoàn đã khảo sát tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Gia Lai và Lào Cai; trực tiếp tại 8 trạm y tế cấp xã và khảo sát xã hội học tại 16 xã, phường với 1.440 phiếu.

Chủ nhiệm Ủy ban Lê Thị Nga nhấn mạnh, phiên họp là dịp đánh giá khách quan kết quả đạt được, thẳng thắn chỉ rõ tồn tại, hạn chế, xác định nguyên nhân, trách nhiệm và đề xuất các giải pháp khả thi nhằm củng cố y tế cơ sở, nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe Nhân dân.

Thảo luận tại phiên họp, các đại biểu tập trung đề xuất giải pháp giải quyết căn cơ bài toán nhân lực, nâng cao năng lực thực chất của trạm y tế cấp xã. Theo các đại biểu, cần phân biệt giữa tăng số lượng nhân lực và tăng năng lực thực chất của trạm y tế. Có thêm người chưa đồng nghĩa khắc phục được tình trạng thiếu nhân lực nếu vẫn thiếu bác sĩ, các chức danh chuyên môn cần thiết hoặc đội ngũ chưa đáp ứng khối lượng, phạm vi nhiệm vụ. Vì vậy, tiêu chí đánh giá cần chuyển từ số lượng sang khả năng đáp ứng nhiệm vụ thực tế.

Định mức nhân lực cũng phải phù hợp đặc điểm từng địa bàn, không thể chỉ dựa vào dân số mà cần tính đến số điểm y tế, địa hình, mức độ phân tán dân cư, mô hình bệnh tật và khối lượng công việc. Nhu cầu nhân lực tại đô thị, khu công nghiệp đông dân khác với miền núi, biên giới, địa bàn rộng, dân cư phân tán.

Việc luân phiên, tăng cường bác sĩ từ tuyến trên xuống cơ sở là giải pháp cần thiết trước mắt nhưng không thể thay thế đội ngũ cơ hữu ổn định. Hiệu quả cần được đánh giá qua thời gian làm việc thực tế, kỹ thuật được triển khai, đào tạo, chuyển giao chuyên môn và khả năng duy trì hoạt động sau khi bác sĩ tăng cường kết thúc nhiệm vụ.

Trong bối cảnh vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, các đại biểu nhấn mạnh phân cấp phải đi cùng nguồn lực và năng lực quản lý. Giao thêm nhiệm vụ cho cấp xã phải đồng thời bảo đảm nhân lực, kinh phí, cơ sở vật chất, trang thiết bị, thuốc, dữ liệu và hỗ trợ chuyên môn. Bởi nếu có bác sĩ nhưng thiếu trang thiết bị, thuốc, danh mục kỹ thuật và điều kiện chuyên môn cần thiết thì khó phát huy năng lực, giữ chân cán bộ; người dân vẫn phải lên tuyến trên, làm giảm vai trò của y tế cơ sở và gia tăng áp lực cho tuyến trên.

Từ thực tế thiếu nhân lực kéo dài, nhất là tại vùng sâu, vùng xa, miền núi và vùng đồng bào dân tộc thiểu số, các đại biểu cho rằng cần hình thành chuỗi chính sách đồng bộ từ đào tạo, tuyển dụng, sử dụng, đãi ngộ đến phát triển nghề nghiệp, thay vì xử lý từng khâu riêng lẻ.

Theo các đại biểu, giải quyết bài toán nhân lực y tế cơ sở đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa các bộ, ngành và địa phương, từ chuẩn bị nguồn nhân lực, cơ chế tài chính, biên chế đến bảo đảm điều kiện hoạt động, qua đó xây dựng đội ngũ y tế cơ sở ổn định, đáp ứng yêu cầu chăm sóc sức khỏe ban đầu cho Nhân dân.