Theo Bộ Y tế, sau gần 20 năm thực hiện Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác năm 2006, thực tiễn y học, công tác ghép tạng và yêu cầu quản lý nhà nước đã có nhiều thay đổi. Ngày 12/8, Chính phủ đã thống nhất 8 chính sách của dự án Luật tại Nghị quyết số 226.

Trên cơ sở đó, dự thảo Luật được xây dựng theo hướng mở rộng nguồn hiến, hoàn thiện các quy định về điều kiện hiến, điều phối, phân bổ mô, bộ phận cơ thể người và bảo đảm quyền lợi của người hiến.

Toàn cảnh hội nghị.

Về nguồn hiến, dự thảo bổ sung quy định về hiến từ người chết tuần hoàn; đồng thời điều chỉnh độ tuổi và điều kiện hiến, trong đó có một số trường hợp người dưới 18 tuổi.

Đối với người hiến bộ phận cơ thể khi còn sống, dự thảo đề xuất quy định người từ đủ 18 tuổi được hiến bộ phận cơ thể cho thành viên gia đình. Trường hợp hiến cho người không phải thành viên gia đình, người hiến phải từ đủ 25 tuổi.

Cùng với mở rộng nguồn hiến, dự thảo hướng tới xây dựng cơ chế điều phối, phân bổ mô, bộ phận cơ thể người thống nhất trên phạm vi cả nước. Theo đó, việc điều phối được thực hiện thông qua Hệ thống thông tin về quản lý mô, bộ phận cơ thể người do Trung tâm Điều phối Quốc gia quản lý, vận hành.

Các trường hợp hiến mô, bộ phận cơ thể từ người chết não, chết tuần hoàn được yêu cầu cập nhật đầy đủ, kịp thời lên hệ thống, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và điều phối nguồn mô, tạng phục vụ ghép.

Dự thảo cũng tiếp tục rà soát phạm vi điều chỉnh đối với máu, tế bào, sản phẩm từ tế bào và ngân hàng mô, nhằm bảo đảm tính thống nhất với các quy định pháp luật có liên quan.

Đáng chú ý, dự thảo dành một nội dung quan trọng quy định về quyền lợi của người hiến bộ phận cơ thể khi còn sống. Theo đó, người đã hiến bộ phận cơ thể khi còn sống được chăm sóc, phục hồi sức khỏe miễn phí ngay sau khi thực hiện việc hiến tại cơ sở y tế; được khám sức khỏe định kỳ miễn phí và được cấp thẻ BHYT miễn phí.

Bên cạnh đó, người đã hiến bộ phận cơ thể khi còn sống được ưu tiên ghép mô, bộ phận cơ thể người khi có chỉ định ghép của cơ sở y tế; được trao chứng nhận đã hiến mô, bộ phận cơ thể theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế.

Đối với người đã hiến mô, bộ phận cơ thể sau chết não, chết tuần hoàn và người hiến xác, dự thảo quy định chế độ tổ chức tang lễ, mai táng di hài; đồng thời được trao chứng nhận đã hiến mô, bộ phận cơ thể theo quy định.

Dự thảo giao Bộ trưởng Bộ Y tế phối hợp các cơ quan liên quan quy định cụ thể về các quyền lợi đối với người hiến. Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định cụ thể chế độ tài chính về chăm sóc, phục hồi sức khỏe, khám sức khỏe định kỳ, cấp thẻ BHYT miễn phí cho người đã hiến bộ phận cơ thể và các nội dung có liên quan.

Tại hội nghị, các đại biểu tập trung thảo luận nhiều nội dung còn có ý kiến khác nhau, nhằm bảo đảm dự thảo Luật khi được ban hành có tính khả thi cao, phù hợp thực tiễn.

Phát biểu kết luận hội nghị, Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn đề nghị Tổ soạn thảo tiếp thu đầy đủ các ý kiến với tinh thần cầu thị, đồng thời bám sát 8 chính sách đã được Chính phủ thông qua.

Thứ trưởng Trần Văn Thuấn yêu cầu tiếp tục rà soát kỹ những quy định tác động trực tiếp đến quyền của người hiến và người được ghép, nhất là các quy định về độ tuổi, điều kiện và tính tự nguyện khi hiến; hiến từ người chết não, chết tuần hoàn và lấy bộ phận cơ thể từ người hiến còn sống.

Theo lãnh đạo Bộ Y tế, nguyên tắc xuyên suốt trong xây dựng Luật là mở rộng cơ hội cứu người nhưng tuyệt đối không đánh đổi bằng sự an toàn của người hiến; đồng thời không để bất kỳ khoảng trống nào cho hoạt động mua bán, môi giới mô, tạng.

Tổ soạn thảo cũng được đề nghị nghiên cứu, tiếp thu các ý kiến hợp lý của Bộ Tư pháp; trong đó làm rõ phạm vi khái niệm mô và các đối tượng liên quan, tránh cách hiểu khác nhau trong quá trình tổ chức thực hiện.

Một yêu cầu quan trọng khác là phải bảo đảm đồng bộ ngay từ khâu xây dựng Luật giữa quy định pháp luật với nguồn lực thực hiện, cơ chế tài chính và quyền lợi của người hiến.

Các nội dung liên quan chi phí hồi sức, bảo quản, vận chuyển, điều phối và vận hành hệ thống thông tin cần được tính toán đầy đủ, tránh phát sinh khoảng trống trong tổ chức thực hiện khi Luật có hiệu lực.

Thứ trưởng Trần Văn Thuấn đề nghị đồng thời chuẩn bị sớm các nghị định, thông tư và quy trình chuyên môn để khi Luật được ban hành có thể triển khai ngay, bảo đảm các quy định của pháp luật đi vào cuộc sống, góp phần phát triển hoạt động hiến, ghép mô, bộ phận cơ thể người theo hướng nhân văn, an toàn và hiệu quả./.