Việc làm duy trì ổn định, cơ cấu lao động tiếp tục chuyển dịch

Ngày 4/4, Cục Thống kê (Bộ Tài chính) họp báo công bố tình hình kinh tế - xã hội quý I/2026. Thông tin tại họp báo, bà Nguyễn Thị Hương, Cục trưởng Cục Thống kê cho biết, quý I/2026, thị trường lao động Việt Nam tiếp tục duy trì trạng thái ổn định trong bối cảnh kinh tế còn nhiều biến động. Thu nhập người lao động được cải thiện, tỷ lệ thất nghiệp được kiểm soát, tạo nền tảng quan trọng cho tăng trưởng kinh tế và an sinh xã hội trong thời gian tới.

Theo số liệu thống kê, trong quý I/2026, lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên ước đạt 53,6 triệu người, giảm 232,9 nghìn người so với quý trước nhưng tăng 687,8 nghìn người so với cùng kỳ năm trước. Tỷ lệ tham gia lực lượng lao động đạt 68,3%, phản ánh sự ổn định tương đối của thị trường lao động.

Thị trường lao động quý I/2026 ổn định, thu nhập người dân cải thiện. Ảnh minh họa: Internet

Số người có việc làm ước đạt 52,5 triệu người, giảm nhẹ 0,4% so với quý trước nhưng tăng 1,3% so với cùng kỳ năm trước.

Xét theo khu vực, lao động có việc làm tại khu vực thành thị đạt 20,6 triệu người, chiếm 39,2%, trong khi khu vực nông thôn chiếm tỷ trọng lớn hơn với 31,9 triệu người, tương đương 60,8%.

Cơ cấu lao động tiếp tục có sự chuyển dịch theo hướng tích cực. Khu vực dịch vụ thu hút nhiều lao động nhất với 21,5 triệu người, chiếm 41% tổng số lao động có việc làm. Khu vực công nghiệp và xây dựng có 17,7 triệu người, chiếm 33,7%, trong khi khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản giảm xuống còn 13,3 triệu người, chiếm 25,3%.

Chất lượng nguồn nhân lực từng bước được nâng lên, thể hiện qua tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ đạt 29,6%, tăng so với cả quý trước và cùng kỳ năm trước.

Tuy nhiên, lao động phi chính thức vẫn chiếm tỷ trọng lớn với 62,2%. Đáng chú ý, tỷ lệ này ở khu vực nông thôn lên tới 71,1%, cao hơn đáng kể so với mức 48,4% của khu vực thành thị, cho thấy dư địa lớn trong việc nâng cao chất lượng việc làm.

Thu nhập tăng, thất nghiệp được kiểm soát

Song song với sự ổn định của thị trường lao động, thu nhập của người lao động tiếp tục được cải thiện. Trong quý I/2026, thu nhập bình quân tháng đạt 9 triệu đồng, tăng 3,8% so với quý trước và tăng 8,5% so với cùng kỳ năm trước.

Trong đó, thu nhập bình quân của lao động nam đạt 10,1 triệu đồng/tháng, cao hơn mức 7,7 triệu đồng/tháng của lao động nữ. Lao động khu vực thành thị có thu nhập 10,7 triệu đồng/tháng, trong khi khu vực nông thôn đạt 7,9 triệu đồng/tháng.

Đối với lao động làm công hưởng lương, thu nhập bình quân đạt 10,0 triệu đồng/tháng, tăng 6,6% so với cùng kỳ năm trước. Việc thu nhập cải thiện trong bối cảnh lạm phát được kiểm soát đã góp phần nâng cao thu nhập thực, cải thiện đời sống của người lao động và thúc đẩy tiêu dùng trong nước.

Tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động quý I/2026 ở mức 2,21%, gần như không thay đổi so với quý trước và cùng kỳ năm trước. Đặc biệt, tỷ lệ thất nghiệp khu vực thành thị duy trì ở mức 2,46%, tiếp tục thấp hơn ngưỡng mục tiêu đề ra, phản ánh sự ổn định của thị trường lao động đô thị.

Tỷ lệ thiếu việc làm trong độ tuổi lao động là 1,68%, gần như không thay đổi so với quý trước và giảm nhẹ so với cùng kỳ năm trước.

Tuy nhiên, nhóm lao động thanh niên vẫn là điểm cần lưu ý. Tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên (15–24 tuổi) ở mức 8,86%. Bên cạnh đó, số thanh niên không có việc làm và không tham gia học tập, đào tạo lên tới gần 1,6 triệu người, chiếm 11,4% tổng số thanh niên.

Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực, thị trường lao động vẫn còn những vấn đề cần tiếp tục giải quyết. Tỷ lệ lao động không sử dụng hết tiềm năng quý I/2026 ở mức 4,2%, cho thấy hiệu quả sử dụng lao động chưa thực sự tối ưu.

Việc lao động phi chính thức chiếm tỷ trọng lớn, đặc biệt ở khu vực nông thôn, phản ánh nhu cầu cấp thiết phải thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu lao động theo hướng hiện đại, nâng cao chất lượng việc làm và năng suất.

Trong bối cảnh nền kinh tế hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao hơn, yêu cầu đặt ra là đẩy nhanh quá trình chuyển đổi từ mô hình tăng trưởng thâm dụng lao động sang mô hình dựa trên tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Đồng thời, việc nâng cao chất lượng đào tạo nghề, tăng cường kết nối cung - cầu lao động, phát triển thị trường lao động minh bạch và linh hoạt sẽ là những yếu tố quan trọng để bảo đảm việc làm bền vững.