Chính sách BHXH, BHYT được Nhà nước thiết kế và tổ chức thực hiện là trụ cột của hệ thống an sinh xã hội, nhằm bảo vệ người dân trên cơ sở chia sẻ cộng đồng, không vì mục tiêu lợi nhuận

Không chỉ là lựa chọn cá nhân, mà là cơ chế bảo vệ mang tính xã hội

Trong đời sống, mỗi cá nhân có thể chủ động chuẩn bị cho tương lai bằng nhiều cách khác nhau. Tuy nhiên, những rủi ro như bệnh tật nặng, tai nạn lao động, mất khả năng làm việc dài hạn hoặc khi hết tuổi lao động thường vượt ra ngoài khả năng tự ứng phó của nhiều người.

Chi phí điều trị y tế ngày càng cao, thời gian phục hồi kéo dài, trong khi thu nhập có thể bị gián đoạn hoặc mất đi hoàn toàn. Nếu chỉ dựa vào nguồn lực cá nhân, không ít trường hợp có thể rơi vào khó khăn, thậm chí tái nghèo.

Điều này đặt ra yêu cầu về một cơ chế bảo vệ mang tính xã hội, trong đó rủi ro của mỗi cá nhân được chia sẻ bởi cộng đồng – thay vì để từng người tự “gánh chịu” một cách riêng lẻ.

Khác biệt cốt lõi: Chính sách an sinh không vận hành theo logic lợi nhuận

Chính sách BHXH, BHYT được xây dựng trên nguyên tắc đóng – hưởng và chia sẻ rủi ro, nhưng khác với các loại hình bảo hiểm mang tính kinh doanh, mục tiêu không phải là tối đa hóa lợi nhuận mà là bảo đảm an sinh xã hội.

Sự khác biệt này thể hiện ở nhiều khía cạnh:

- Không lựa chọn người tham gia theo mức độ rủi ro, tạo điều kiện để nhiều nhóm trong xã hội, kể cả người có thu nhập thấp, người làm việc phi chính thức, có thể tham gia.

- Quyền lợi được pháp luật quy định và được bảo đảm thực hiện thống nhất, không phụ thuộc vào khả năng tài chính hay chính sách riêng của từng doanh nghiệp.

- Nhà nước giữ vai trò tổ chức và bảo đảm thực hiện chính sách, thay vì để thị trường tự điều tiết.

Chính vì vậy, BHXH, BHYT không chỉ là một “lựa chọn” cá nhân, mà là một thiết chế xã hội, góp phần ổn định đời sống và giảm thiểu rủi ro trên diện rộng.

Quỹ BHXH, BHYT: Cơ chế tài chính công, bảo đảm ổn định dài hạn

Một trong những điểm then chốt tạo nên sự khác biệt của chính sách BHXH, BHYT là cơ chế quản lý và vận hành quỹ.

Quỹ BHXH, BHYT được Nhà nước bảo hộ và quản lý thống nhất; Bộ Tài chính thực hiện chức năng quản lý nhà nước, cơ quan BHXH Việt Nam trực tiếp tổ chức thực hiện, bảo đảm sử dụng đúng mục đích, công khai, minh bạch và ổn định lâu dài.

Quỹ được hình thành từ sự đóng góp của người tham gia và được vận hành theo nguyên tắc “lấy số đông bù số ít” – người đang có thu nhập, có khả năng đóng góp sẽ cùng chia sẻ với những người gặp rủi ro.

Cơ chế này giúp quỹ không bị chi phối bởi mục tiêu lợi nhuận ngắn hạn, mà hướng tới bảo đảm chi trả ổn định, liên tục cho người tham gia trong dài hạn – kể cả trong những thời điểm khó khăn.

Bảo vệ người dân trong suốt vòng đời, không chỉ tại một thời điểm

Khác với nhiều hình thức bảo hiểm chỉ tập trung vào một số rủi ro cụ thể, chính sách BHXH, BHYT được thiết kế để bảo vệ người dân trong suốt vòng đời.

Người tham gia BHXH khi gặp rủi ro như ốm đau, thai sản, tai nạn lao động – bệnh nghề nghiệp được bù đắp một phần thu nhập, giúp duy trì cuộc sống.

Khi hết tuổi lao động, người đủ điều kiện được hưởng lương hưu hằng tháng – nguồn thu nhập ổn định, lâu dài, đồng thời được cấp thẻ BHYT với mức hưởng cao, góp phần giảm gánh nặng chi phí y tế.

Đối với BHYT, người tham gia được quỹ chi trả từ 80% đến 100% chi phí khám, chữa bệnh, bao gồm nhiều dịch vụ kỹ thuật cao và điều trị bệnh hiểm nghèo.

Điều này cho thấy chính sách không chỉ hỗ trợ khi rủi ro xảy ra, mà còn tạo nền tảng bảo đảm cuộc sống lâu dài cho người dân.

Giám đốc BHXH Việt Nam Lê Hùng Sơn: Phạm vi bao phủ của chính sách BHXH, BHYT ngày càng được mở rộng không chỉ phản ánh quy mô thực hiện, mà còn cho thấy ngày càng nhiều người dân được tiếp cận và thụ hưởng các quyền lợi từ hệ thống an sinh xã hội

Mở rộng bao phủ – hướng tới an sinh cho toàn dân

Thực tiễn triển khai cho thấy phạm vi bao phủ của chính sách BHXH, BHYT ngày càng được mở rộng:

- Tỷ lệ tham gia BHXH đạt khoảng 45,1% lực lượng lao động trong độ tuổi

- Tỷ lệ bao phủ BHYT đạt trên 95% dân số

Hàng triệu lượt người mỗi năm được giải quyết chế độ, chi trả lương hưu và hưởng quyền lợi khám, chữa bệnh.

Những con số này không chỉ phản ánh quy mô thực hiện, mà còn cho thấy ngày càng nhiều người dân được tiếp cận và thụ hưởng các quyền lợi từ hệ thống an sinh xã hội.

Nhận thức đúng để lựa chọn đúng

Trong bối cảnh đa dạng các sản phẩm bảo hiểm trên thị trường, việc phân biệt rõ giữa chính sách BHXH, BHYT với các loại hình bảo hiểm thương mại là cần thiết để người dân có lựa chọn phù hợp.

BHXH, BHYT là chính sách an sinh do Nhà nước tổ chức thực hiện, không vì mục tiêu lợi nhuận, hướng tới bảo vệ số đông và bảo đảm ổn định xã hội.
Trong khi đó, bảo hiểm thương mại vận hành theo nguyên tắc kinh doanh, với mục tiêu lợi nhuận và cơ chế sản phẩm riêng của từng doanh nghiệp.

Việc tham gia BHXH, BHYT vì vậy không chỉ là quyết định mang tính cá nhân, mà còn là tham gia vào một cơ chế bảo vệ cộng đồng, nơi mỗi người vừa được bảo vệ, vừa góp phần bảo vệ người khác.

Trong một xã hội phát triển, an sinh không thể chỉ dựa vào từng cá nhân riêng lẻ, mà cần một cơ chế bảo vệ chung, ổn định và bền vững.

Với nguyên tắc chia sẻ rủi ro, quản lý thống nhất và mục tiêu không vì lợi nhuận, chính sách BHXH, BHYT tiếp tục khẳng định vai trò là trụ cột của hệ thống an sinh xã hội, góp phần bảo đảm cuộc sống cho người dân và hướng tới sự phát triển ổn định, bền vững của đất nước./.