Hội nghị đánh giá, công tác người cao tuổi tiếp tục đạt nhiều kết quả tích cực trên các lĩnh vực, trong đó mạng lưới an sinh xã hội được mở rộng, công tác chăm sóc sức khỏe ngày càng được quan tâm, đồng thời từng bước chuyển mạnh từ tư duy chăm sóc, hỗ trợ sang phát huy người cao tuổi như một nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội.

Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà phát biểu tại hội nghị, nguồn ảnh: VOV.

Mở rộng điểm tựa BHXH, BHYT cho người cao tuổi

Theo báo cáo tại Hội nghị, Việt Nam hiện có gần 16,5 triệu người cao tuổi. Công tác bảo đảm an sinh xã hội cho người cao tuổi tiếp tục được triển khai đồng bộ, trong đó chính sách BHXH, BHYT giữ vai trò quan trọng trong bảo đảm thu nhập và chăm sóc sức khỏe cho người dân khi về già.

Đến nay, cả nước có hơn 3,53 triệu người đang hưởng BHXH hằng tháng, gần 2,5 triệu người hưởng trợ cấp hưu trí xã hội và khoảng 4,5 triệu người hưởng trợ cấp thường xuyên. Đáng chú ý, gần 15,7 triệu người cao tuổi có thẻ BHYT, với khoảng 84,3 triệu lượt khám, chữa bệnh BHYT, tổng chi phí hơn 81,5 nghìn tỷ đồng.

Những kết quả trên cho thấy chính sách BHXH, BHYT tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong bảo đảm an sinh xã hội cho người cao tuổi, vừa góp phần bảo đảm nguồn thu nhập thường xuyên khi hết tuổi lao động, vừa hỗ trợ người cao tuổi tiếp cận dịch vụ khám, chữa bệnh, giảm gánh nặng chi phí y tế.

Việc triển khai chính sách an sinh xã hội cũng ngày càng gắn với chuyển đổi số. Khoảng 90% người thụ hưởng nhận lương hưu, trợ cấp qua tài khoản không dùng tiền mặt, góp phần bảo đảm việc chi trả chính sách an toàn, thuận tiện, minh bạch.

Cùng với đó, việc triển khai căn cước công dân gắn chip trong khám, chữa bệnh tiếp tục tạo thuận lợi cho người dân. Theo báo cáo, 100% cơ sở y tế đã triển khai sử dụng căn cước công dân gắn chip thay thẻ BHYT giấy, góp phần đơn giản hóa thủ tục, tạo thuận lợi cho người cao tuổi khi đi khám, chữa bệnh.

Các kết quả trên tiếp tục khẳng định vai trò của BHXH, BHYT trong hệ thống an sinh xã hội, đồng thời cho thấy yêu cầu mở rộng diện bao phủ, nâng cao chất lượng phục vụ người tham gia, người hưởng ngày càng có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh.

Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi ngày càng được quan tâm

Cùng với bảo đảm thu nhập và quyền lợi BHYT, công tác chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tiếp tục được xác định là một nhiệm vụ trọng tâm. Theo báo cáo tại Hội nghị, khoảng 69% người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ và 80% được lập hồ sơ quản lý sức khỏe.

Việc lập hồ sơ quản lý sức khỏe giúp theo dõi tình trạng sức khỏe của người cao tuổi một cách thường xuyên, tạo cơ sở để phát hiện sớm các nguy cơ bệnh tật và nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe. Phó Thủ tướng yêu cầu thời gian tới tiếp tục đẩy nhanh việc lập hồ sơ quản lý sức khỏe điện tử cho người cao tuổi trên toàn quốc, đồng thời kết nối với các cơ sở dữ liệu liên quan.

Đây cũng là một trong những nội dung gắn chặt với quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực y tế và an sinh xã hội. Khi dữ liệu sức khỏe được chuẩn hóa, cập nhật và kết nối, người cao tuổi có thêm điều kiện tiếp cận các dịch vụ chăm sóc phù hợp, trong khi cơ quan quản lý có thêm cơ sở để hoạch định chính sách, phân bổ nguồn lực và tổ chức cung cấp dịch vụ sát với nhu cầu thực tế.

Tuy nhiên, Hội nghị cũng chỉ ra những khó khăn đang đặt ra trong công tác người cao tuổi. Tốc độ già hóa dân số nhanh đang tạo áp lực ngày càng lớn đối với hệ thống y tế, việc làm và an sinh xã hội. Hệ thống dịch vụ chăm sóc người cao tuổi còn thiếu và chưa đồng bộ; cơ chế thu hút khu vực tư nhân đầu tư vào lĩnh vực chăm sóc người cao tuổi còn hạn chế.

Trong thời gian tới, Phó Thủ tướng yêu cầu tiếp tục hoàn thiện chính sách thích ứng với già hóa dân số; nâng cao chất lượng hệ thống bệnh viện lão khoa, phục hồi chức năng, chăm sóc dài hạn và chăm sóc giảm nhẹ. Đồng thời, cần đẩy mạnh xã hội hóa, huy động nguồn lực xã hội tham gia chăm sóc người cao tuổi, từng bước hình thành hệ thống dịch vụ đa dạng, phù hợp với nhu cầu ngày càng tăng của nhóm dân số này.

Một vấn đề đáng chú ý được đề cập tại Hội nghị là phương án hạ độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội. Thứ trưởng Bộ Nội vụ Vũ Chiến Thắng cho biết Bộ đang nghiên cứu phương án này. Theo đánh giá tác động, nếu hạ độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội từ 75 xuống 70 tuổi, kinh phí thực hiện dự kiến tăng thêm khoảng 11.680 tỷ đồng mỗi năm.

Đây là chính sách có tác động lớn đến phạm vi bao phủ an sinh xã hội cũng như nguồn lực ngân sách, do đó cần tiếp tục được nghiên cứu, đánh giá để bảo đảm phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội và khả năng cân đối nguồn lực trong từng giai đoạn.

Phát huy vai trò người cao tuổi

Một nội dung quan trọng được nhấn mạnh tại Hội nghị là yêu cầu đổi mới tư duy trong công tác người cao tuổi. Theo đó, cần chuyển mạnh từ cách tiếp cận chủ yếu là chăm sóc, hỗ trợ sang kết hợp hài hòa giữa bảo vệ, chăm sóc và phát huy vai trò người cao tuổi.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh, trong bối cảnh Việt Nam đang già hóa dân số nhanh, người cao tuổi không chỉ là nhóm đối tượng cần được chăm lo mà còn là nguồn lực, động lực quan trọng của phát triển kinh tế - xã hội. Vì vậy, chính sách về người cao tuổi cần tạo môi trường thuận lợi để những người còn sức khỏe, trí tuệ, kinh nghiệm và nhu cầu tiếp tục lao động, sáng tạo, học tập và cống hiến.

Thực tế cho thấy, người cao tuổi vẫn đang đóng góp tích cực trên nhiều lĩnh vực. Theo báo cáo tại Hội nghị, cả nước hiện có hơn 9 triệu người cao tuổi tham gia lao động, sản xuất, kinh doanh; hơn 733.000 người tham gia công tác Đảng, chính quyền, đoàn thể và hơn 1,1 triệu người tham gia giữ gìn an ninh trật tự.

Toàn cảnh Hội nghị, nguồn ảnh: VOV.

Đời sống văn hóa, tinh thần của người cao tuổi cũng tiếp tục được quan tâm. Cả nước hiện duy trì gần 80.000 câu lạc bộ văn hóa, thể thao, thu hút hơn 3 triệu người cao tuổi tham gia; hơn 9.000 câu lạc bộ Liên thế hệ tự giúp nhau đang góp phần tăng cường gắn kết cộng đồng, hỗ trợ nhau trong cuộc sống và chăm sóc sức khỏe.

Từ yêu cầu phát huy nguồn lực người cao tuổi, Hội nghị đặt ra định hướng nghiên cứu, phát triển hệ sinh thái “kinh tế bạc” tại Việt Nam. Theo đề xuất của Bộ Công Thương, hệ sinh thái này lấy người cao tuổi làm trung tâm, doanh nghiệp Việt Nam là lực lượng cung ứng chủ lực và Nhà nước đóng vai trò kiến tạo các tiêu chuẩn, tạo dựng niềm tin thị trường.

Hệ sinh thái “kinh tế bạc” được định hướng phát triển các sản phẩm, dịch vụ phù hợp với nhu cầu của người cao tuổi, từ dinh dưỡng, thiết bị hỗ trợ sinh hoạt, chăm sóc tại nhà, nhà ở, du lịch văn hóa đến các sản phẩm số. Đồng thời, cần mở rộng không gian để người cao tuổi tiếp tục tham gia thị trường lao động, truyền nghề, tư vấn, sản xuất, kinh doanh và đóng góp cho xã hội.

Cùng với phát triển hệ sinh thái “kinh tế bạc”, việc xây dựng và hoàn thiện cơ sở dữ liệu về người cao tuổi cũng được đặt ra. Bộ Công an đề xuất nghiên cứu xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về người cao tuổi, tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu và bảo đảm an toàn thông tin. Đây được xem là nền tảng quan trọng phục vụ quản lý, hoạch định chính sách và cung cấp các dịch vụ phù hợp với nhu cầu của người cao tuổi.

Kết luận Hội nghị, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tiếp tục hoàn thiện hệ thống thể chế, chính sách về người cao tuổi; đánh giá đầy đủ, toàn diện Luật Người cao tuổi trong bối cảnh mới để nghiên cứu sửa đổi, bổ sung phù hợp thực tiễn. Khi xây dựng chính sách, pháp luật cần đánh giá tác động đối với người cao tuổi, coi đây là một chủ thể cần được xem xét đầy đủ.

Đồng thời, tiếp tục chăm sóc sức khỏe, đời sống vật chất, tinh thần cho người cao tuổi, quan tâm đặc biệt đến người cao tuổi nghèo, neo đơn, khuyết tật; phát triển hệ thống lão khoa, phục hồi chức năng, chăm sóc dài hạn; đẩy nhanh lập hồ sơ quản lý sức khỏe điện tử và kết nối với các cơ sở dữ liệu liên quan.

Hội nghị sơ kết công tác người cao tuổi 7 tháng đầu năm 2026 cho thấy, trước tốc độ già hóa dân số nhanh, yêu cầu đặt ra không chỉ là mở rộng và nâng cao chất lượng các chính sách BHXH, BHYT, trợ cấp xã hội, mà còn phải xây dựng một hệ sinh thái toàn diện để người cao tuổi được chăm sóc tốt hơn và tiếp tục phát huy vai trò trong gia đình, cộng đồng và xã hội. Qua đó, từng bước xây dựng môi trường thuận lợi để người cao tuổi sống vui, sống khỏe, sống có ích, đồng thời đóng góp tích cực vào sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước./.