Giám đốc BHXH Việt Nam Lê Hùng Sơn: BHXH, BHYT được Nhà nước tổ chức thực hiện trên nguyên tắc đóng – hưởng và chia sẻ rủi ro trong cộng đồng, từng bước trở thành “điểm tựa” giúp người dân ổn định cuộc sống trước những rủi ro về thu nhập và sức khoẻ

Không phải ai gặp rủi ro cũng có thể tự “lo”

Trong cuộc sống, không phải ai cũng có điều kiện tích luỹ đủ để chủ động ứng phó với những rủi ro như ốm đau, tai nạn, mất khả năng lao động hoặc khi tuổi cao, sức yếu.

Chi phí khám, chữa bệnh, đặc biệt với bệnh nặng, điều trị dài ngày hoặc sử dụng dịch vụ kỹ thuật cao, có thể vượt quá khả năng chi trả của nhiều gia đình. Tương tự, việc mất thu nhập trong thời gian dài cũng có thể làm ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của người lao động và gia đình.

Từ thực tế đó, nhu cầu về một cơ chế bảo đảm mang tính cộng đồng, ổn định và lâu dài trở nên cần thiết.

Cơ chế chia sẻ - nền tảng của chính sách an sinh

 BHXH, BHYT được xây dựng trên nguyên tắc đóng - hưởng và chia sẻ rủi ro giữa những người tham gia.

Theo đó, người đang có thu nhập, có khả năng đóng góp cùng tham gia vào quỹ chung. Khi một bộ phận người tham gia gặp rủi ro như ốm đau, tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp hay sinh con, hết tuổi lao động, quỹ BHXH, BHYT thực hiện chi trả các chế độ theo quy định.

Quỹ BHXH, BHYT được Nhà nước bảo hộ và quản lý thống nhất; Bộ Tài chính là cơ quan thực hiện chức năng quản lý nhà nước và BHXH Việt Nam tổ chức thực hiện, bảo đảm sử dụng đúng mục đích, công khai, minh bạch và ổn định lâu dài.

Cơ chế quản lý này giúp quỹ được vận hành ổn định, bảo đảm chi trả liên tục, đầy đủ quyền lợi cho người tham gia.

Trên nền tảng đó, BHXH, BHYT thể hiện các đặc điểm cơ bản:

- Không nhằm mục tiêu lợi nhuận, mà hướng tới bảo đảm an sinh cho người dân.

- Không lựa chọn người tham gia theo mức độ rủi ro, tạo cơ hội và khuyến khích tham gia cho nhiều nhóm người trong xã hội.

- Quyền lợi được pháp luật quy định và được tổ chức thực hiện thống nhất, gắn với trách nhiệm của Nhà nước.

Chính những yếu tố này tạo nên nền tảng để BHXH, BHYT trở thành cơ chế bảo vệ mang tính xã hội rộng rãi, hướng tới ổn định đời sống người dân một cách bền vững.

Bảo vệ người dân trọn vòng đời

 BHXH, BHYT không chỉ hỗ trợ tại một thời điểm mà đồng hành cùng người dân trong suốt vòng đời.

Tham gia BHXH, khi gặp rủi ro như ốm đau, tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp hay thai sản, người lao động được bù đắp một phần thu nhập thông qua các chế độ tương ứng của chính sách BHXH, giúp duy trì cuộc sống.

Khi hết tuổi lao động, người tham gia BHXH đủ điều kiện được hưởng lương hưu hằng tháng, là nguồn thu nhập ổn định, được chi trả lâu dài. Cùng với đó, người hưởng lương hưu được cấp thẻ BHYT với mức hưởng 95% chi phí khám, chữa bệnh trong phạm vi quyền lợi, giúp giảm chi phí y tế.

Đối với người tham gia BHYT, quỹ BHYT chi trả từ 80% đến 100% chi phí khám, chữa bệnh tuỳ theo nhóm đối tượng, bao gồm nhiều dịch vụ kỹ thuật cao và điều trị bệnh hiểm nghèo.

Những con số cho thấy phạm vi bảo vệ ngày càng mở rộng

Các số liệu năm 2025 cho thấy quy mô thực hiện BHXH, BHYT tiếp tục được mở rộng.

- Tỷ lệ tham gia BHXH đạt 45,1% lực lượng lao động trong độ tuổi;

- Tỷ lệ bao phủ BHYT đạt trên 95,1% dân số.

Trong năm 2025:

- Gần 9,1 triệu lượt người được giải quyết hưởng các chế độ ốm đau, thai sản.

- Hơn 186 nghìn người bắt đầu hưởng lương hưu và trợ cấp hằng tháng.

- Trên 3,5 triệu người được chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH hằng tháng.

- Khoảng 195,5 triệu lượt khám, chữa bệnh BHYT, với số tiền khoảng 161,6 nghìn tỷ đồng.

Những con số này phản ánh việc ngày càng nhiều người dân được tiếp cận và thụ hưởng các quyền lợi từ hệ thống an sinh.

Chính sách BHXH, BHYT là bảo đảm an sinh xã hội cho người dân, không vì mục tiêu lợi nhuận mà hướng tới hỗ trợ khi phát sinh rủi ro về thu nhập và sức khoẻ (Ảnh minh họa)

Giá trị cốt lõi: Bảo đảm an sinh, không vì mục tiêu lợi nhuận

Điểm cốt lõi tạo nên giá trị của chính sách BHXH, BHYT là bảo đảm an sinh xã hội cho người dân, không vì mục tiêu lợi nhuận mà hướng tới hỗ trợ khi phát sinh rủi ro về thu nhập và sức khoẻ. Đây là định hướng xuyên suốt trong quá trình xây dựng và thực hiện chính sách.

Trên cơ sở đó, BHXH, BHYT được thiết kế theo hướng mở rộng bao phủ, tạo cơ hội tham gia cho mọi người dân, không phân biệt thu nhập, nghề nghiệp hay tình trạng sức khỏe. Đồng thời, Nhà nước thực hiện các cơ chế hỗ trợ mức đóng đối với một số nhóm người yếu thế nhằm bảo đảm tính bao trùm và khả năng tiếp cận chính sách.

Việc quản lý quỹ được thực hiện theo nguyên tắc chia sẻ rủi ro trong cộng đồng - “lấy số đông bù số ít”, theo đó người có khả năng đóng góp cùng tham gia hỗ trợ những người gặp rủi ro về sức khỏe, việc làm hoặc khi hết tuổi lao động. Cơ chế này không chỉ tạo nền tảng tài chính ổn định mà còn góp phần lan tỏa tinh thần tương trợ, gắn kết trong xã hội.

Từ đó có thể thấy, BHXH, BHYT không chỉ là các chính sách bảo hiểm mà còn là công cụ quan trọng để Nhà nước điều tiết xã hội, giảm thiểu rủi ro, thu hẹp khoảng cách và hướng tới công bằng, an sinh bền vững cho mọi người dân.

Phát huy vai trò tổ chức thực hiện, bảo đảm quyền lợi người tham gia

Để các chính sách BHXH, BHYT thực sự phát huy hiệu quả, đi vào đời sống và trở thành điểm tựa vững chắc cho người dân, yếu tố quyết định không chỉ nằm ở nội dung chính sách, mà còn ở khâu tổ chức thực hiện. Thời gian qua, cơ quan BHXH Việt Nam đã đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ; đồng thời ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quản lý, chi trả và cung cấp dịch vụ.

Người dân có thể tra cứu quá trình tham gia, theo dõi quyền lợi và thực hiện dịch vụ công trực tuyến thông qua các nền tảng số như VssID, tích hợp với căn cước công dân và định danh điện tử.

Việc chi trả các chế độ BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp được thực hiện đầy đủ, đúng thời hạn, bảo đảm không gián đoạn quyền lợi của người tham gia.

Trong điều kiện nhu cầu bảo đảm thu nhập và chăm sóc sức khoẻ của người dân ngày càng tăng, chính sách BHXH, BHYT với nguyên tắc chia sẻ và bảo đảm lâu dài đang từng bước khẳng định vai trò là trụ cột của hệ thống an sinh xã hội, góp phần ổn định đời sống Nhân dân và hướng tới mục tiêu mọi người dân đều được bảo vệ trước những rủi ro trong cuộc sống./.