Quy định xác định rõ phạm vi, đối tượng áp dụng; nguyên tắc thực hiện; trách nhiệm, nhiệm vụ của đảng viên và các tổ chức đảng có liên quan; thẩm quyền xem xét, quyết định; mẫu phiếu nhận xét và trách nhiệm tổ chức thực hiện. Quy định có hiệu lực kể từ ngày ký và thay thế Quy định số 213-QĐ/TW ngày 02/01/2020 của Bộ Chính trị về trách nhiệm của đảng viên đang công tác thường xuyên giữ mối liên hệ với tổ chức đảng và Nhân dân nơi cư trú.

Xác định rõ đối tượng, nguyên tắc thực hiện

Theo Quy định số 221-QĐ/TW, đối tượng áp dụng là đảng viên đang công tác tại các cơ quan Đảng, cơ quan nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội, hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ, đơn vị sự nghiệp, lực lượng vũ trang, doanh nghiệp, học sinh, sinh viên.

Đảng viên đang công tác được phân thành các nhóm theo trách nhiệm thực hiện tại nơi cư trú. Trong đó, có nhóm phải được giới thiệu về tổ chức đảng nơi cư trú, lấy nhận xét nhưng được miễn sinh hoạt với cấp ủy nơi cư trú; nhóm phải được giới thiệu về tổ chức đảng nơi tạm trú, lấy nhận xét nơi tạm trú và sinh hoạt với cấp ủy nơi tạm trú; nhóm được miễn giới thiệu về tổ chức đảng nơi cư trú và không phải lấy nhận xét nơi cư trú.

Việc xác định từng nhóm căn cứ vào đặc điểm công tác, điều kiện thực hiện nhiệm vụ và hoàn cảnh cụ thể của đảng viên. Quy định cũng nêu rõ những trường hợp liên quan đến đảng viên điều trị bệnh hoặc dưỡng bệnh liên tục 12 tháng trong năm; đảng viên thường xuyên đi làm việc xa nơi cư trú, lưu động; đảng viên trong lực lượng vũ trang, cán bộ được điều động, luân chuyển, người đi học tập trung từ 12 tháng trở lên và một số trường hợp công tác ở nước ngoài.

Việc thực hiện trách nhiệm của đảng viên đối với tổ chức đảng và Nhân dân nơi cư trú phải tuân thủ nguyên tắc tập trung dân chủ, tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách; bảo đảm đoàn kết, thống nhất, đúng thẩm quyền, trách nhiệm. Nhận xét, đánh giá phải thẳng thắn, trung thực, khách quan, công khai, minh bạch.

Đáng chú ý, kết quả nhận xét đối với đảng viên phải được quản lý theo phân cấp, cập nhật và lưu trữ trên môi trường điện tử; bảo đảm an toàn, bảo mật thông tin trong quá trình quản lý, trao đổi, lưu trữ và khai thác dữ liệu. Việc lấy ý kiến, nhận xét đối với đảng viên thường xuyên giữ mối liên hệ với tổ chức đảng và Nhân dân nơi cư trú được thực hiện thống nhất trên môi trường điện tử, bảo đảm tính độc lập, khách quan, kịp thời, liên thông và thuận tiện cho tổ chức đảng, đảng viên. Trường hợp bất khả kháng không thể thực hiện trên môi trường điện tử thì được thực hiện bằng hình thức phù hợp, sau đó phải cập nhật đầy đủ lên môi trường điện tử.

Nâng cao trách nhiệm của đảng viên và các tổ chức đảng

Quy định số 221-QĐ/TW dành nội dung cụ thể quy định trách nhiệm của đảng viên đang công tác, tổ chức đảng nơi công tác và tổ chức đảng nơi cư trú.

Đối với đảng viên đang công tác, bên cạnh việc thực hiện quy định của Điều lệ Đảng về sinh hoạt đảng tại nơi làm việc, đảng viên có trách nhiệm thường xuyên giữ mối liên hệ với tổ chức đảng và Nhân dân nơi cư trú; gần gũi, gắn bó với Nhân dân, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng và kịp thời phản ánh với tổ chức đảng nơi công tác, nơi cư trú. Đảng viên phải khắc phục những biểu hiện sống xa dân, thiếu trách nhiệm trong các công việc của Nhân dân nơi cư trú; củng cố mối quan hệ mật thiết giữa Đảng với Nhân dân.

Đảng viên có trách nhiệm nêu gương về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống; gương mẫu thực hiện nghĩa vụ công dân; tuyên truyền, vận động gia đình và Nhân dân thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và các quy định của địa phương. Đồng thời, tích cực tham gia các hoạt động, phong trào tại nơi cư trú phù hợp với điều kiện công tác, thời gian và hoàn cảnh thực tế; tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền cơ sở.

Quy định yêu cầu đảng viên cập nhật, bổ sung thông tin khi có thay đổi về nơi cư trú trong vòng 30 ngày kể từ khi thay đổi và chịu trách nhiệm về các thông tin cá nhân được cập nhật, bổ sung. Trường hợp chưa đồng tình với ý kiến nhận xét, đánh giá của cấp ủy nơi cư trú, đảng viên có quyền phản ánh, giải trình, đề nghị chi ủy, chi bộ và cấp ủy cấp trên trực tiếp của chi bộ cư trú xem xét.

Đối với tổ chức đảng nơi công tác, trách nhiệm trọng tâm là lập danh sách, giới thiệu đảng viên về sinh hoạt tại nơi cư trú; cập nhật, bổ sung, điều chỉnh thông tin khi có thay đổi; tạo điều kiện để đảng viên thực hiện nhiệm vụ. Tổ chức đảng nơi công tác có trách nhiệm phối hợp với tổ chức đảng nơi cư trú trong kiểm tra, giám sát, nhận xét, đánh giá đảng viên; tiếp nhận kiến nghị, đề xuất của Nhân dân và đảng viên nơi cư trú để giải quyết hoặc chuyển đến cấp có thẩm quyền.

Tổ chức đảng nơi cư trú có trách nhiệm tiếp nhận, lập danh sách đảng viên đang công tác được giới thiệu về sinh hoạt; duy trì mối liên hệ với tổ chức đảng nơi công tác; tổ chức nhận xét, đánh giá việc thực hiện nhiệm vụ của đảng viên tại nơi cư trú. Chi ủy, chi bộ nơi cư trú phối hợp với ban công tác mặt trận thôn, tổ dân phố để nhận xét đảng viên, gửi kết quả đến cấp ủy nơi công tác theo quy định.

Định kỳ 6 tháng hoặc khi cần thiết, cấp ủy cấp trên trực tiếp của chi bộ nơi cư trú chỉ đạo chi ủy, chi bộ tổ chức họp đảng viên đang công tác cư trú trên địa bàn để thông báo tình hình, nhiệm vụ của địa phương và trao đổi những vấn đề cần tham khảo ý kiến đảng viên.

Bảo đảm thống nhất trong nhận xét, đánh giá và tổ chức thực hiện

Quy định số 221-QĐ/TW quy định rõ thẩm quyền xem xét, quyết định đối với đảng viên thuộc các nhóm đối tượng tại Điều 1. Trên cơ sở đề nghị của chi ủy, chi bộ nơi đảng viên đang công tác, đảng ủy trực thuộc cơ sở hoặc ban thường vụ đảng ủy cơ sở nơi công tác chịu trách nhiệm xem xét, quyết định theo thẩm quyền.

Để thống nhất việc nhận xét, đánh giá, Quy định ban hành kèm theo hai mẫu phiếu nhận xét. Mẫu 1 áp dụng đối với đảng viên được giới thiệu nhưng được miễn sinh hoạt nơi cư trú; Mẫu 2 áp dụng đối với đảng viên thuộc các nhóm phải thực hiện lấy nhận xét theo quy định.

Nội dung nhận xét tập trung vào việc nêu gương về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống; thực hiện nghĩa vụ công dân; tuyên truyền, vận động gia đình và Nhân dân thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; duy trì mối liên hệ, tham gia các cuộc họp và hoạt động tại nơi cư trú. Trên cơ sở đó, tổ chức đảng có căn cứ đánh giá mức độ thực hiện trách nhiệm của đảng viên, biểu dương những trường hợp thực hiện tốt hoặc xem xét, xử lý theo quy định đối với những trường hợp chưa thực hiện nghiêm túc.

Về tổ chức thực hiện, Ban Tổ chức Trung ương chủ trì, phối hợp với Ủy ban Kiểm tra Trung ương và các cơ quan liên quan hướng dẫn, kiểm tra, định kỳ sơ kết, tổng kết việc thực hiện Quy định và báo cáo Bộ Chính trị, Ban Bí thư. Văn phòng Trung ương Đảng chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan nâng cấp, hoàn thiện các hệ thống, nền tảng, ứng dụng phục vụ việc lấy ý kiến nhận xét của chi ủy, chi bộ nơi cư trú đối với đảng viên đang công tác trên môi trường điện tử.

Các tỉnh ủy, thành ủy và đảng ủy trực thuộc Trung ương có trách nhiệm tổ chức quán triệt, triển khai thực hiện nghiêm túc; chỉ đạo cấp ủy, tổ chức đảng trực thuộc và đảng viên thực hiện đầy đủ trách nhiệm theo Quy định.

Việc ban hành Quy định số 221-QĐ/TW góp phần cụ thể hóa trách nhiệm của đảng viên đang công tác đối với tổ chức đảng và Nhân dân nơi cư trú; tăng cường sự phối hợp giữa tổ chức đảng nơi công tác và nơi cư trú, đồng thời chuẩn hóa quy trình nhận xét, đánh giá, từng bước đẩy mạnh ứng dụng môi trường điện tử trong quản lý và thực hiện trách nhiệm của đảng viên theo quy định./.