Nhìn lại nhiệm kỳ Đại hội XIII, có thể thấy rõ chính sách BHXH, BHYT, BHTN không chỉ là “tấm lưới đỡ” trong những thời điểm khó khăn, mà ngày càng trở thành nền tảng của phát triển bền vững. Khi hệ thống chính sách này được củng cố vững chắc, xã hội thêm ổn định, nền kinh tế có điều kiện tăng trưởng bền bỉ; niềm tin của Nhân dân đối với đường lối của Đảng và sự điều hành của Nhà nước được bồi đắp, tạo điểm tựa vững vàng để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc trong kỷ nguyên mới.

Kiên trì mở rộng diện bao phủ, bảo đảm quyền lợi người tham gia

Năm 2025, thiên tai, bão lũ diễn biến phức tạp, tác động trực tiếp đến đời sống, việc làm và thu nhập của người lao động, đặt ra nhiều thách thức đối với công tác phát triển người tham gia BHXH, BHYT, BHTN. Trong bối cảnh ấy, toàn hệ thống BHXH Việt Nam vẫn kiên trì mục tiêu mở rộng bao phủ, hướng tới nền an sinh xã hội ngày càng toàn diện và bền vững.

BHXH Việt Nam đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo quyết liệt, đổi mới mạnh mẽ tư duy và phương thức hành động; lãnh đạo các cấp trực tiếp làm việc với địa phương, xác định rõ nhiệm vụ, giải pháp, xây dựng kịch bản phù hợp với từng vùng, từng nhóm đối tượng. Công tác dự báo được triển khai sớm, sát thực tiễn, gắn với giao chỉ tiêu cụ thể cho từng đơn vị. Dữ liệu người tham gia được chuẩn hóa, đồng bộ với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển bền vững BHXH, BHYT.

Nhờ đó, các chỉ tiêu bao phủ tiếp tục được mở rộng và cơ bản hoàn thành theo mục tiêu Chính phủ giao, kể cả tại những địa phương chịu ảnh hưởng nặng nề của thiên tai. Năm 2025, tỷ lệ bao phủ BHXH đạt 45,1% lực lượng lao động trong độ tuổi; trong đó BHXH bắt buộc khoảng 39,6%, BHXH tự nguyện đạt 5,49%; tỷ lệ tham gia BHTN đạt 35,6%. Đặc biệt, BHYT bao phủ trên 95,16% dân số, vượt chỉ tiêu Nghị quyết Đại hội XIII, trở thành một dấu ấn nổi bật về an sinh xã hội trong nhiệm kỳ, khẳng định nỗ lực đưa Việt Nam tiến gần hơn tới mục tiêu BHYT toàn dân.

Đằng sau những con số là một thông điệp quan trọng: trong biến động, niềm tin đối với chính sách BHXH, BHYT, BHTN vẫn được củng cố. Sự gia tăng số người tham gia các chính sách BHXH, BHYT, BHTN trong bối cảnh khó khăn không chỉ phản ánh tính chủ động, linh hoạt của ngành BHXH, mà còn cho thấy sự lan tỏa của nhận thức xã hội: an sinh không phải câu chuyện “khi có điều kiện”, mà là chỗ dựa cần thiết để mỗi người, mỗi gia đình vững vàng trước rủi ro.

Chính sách an sinh đi vào đời sống, chạm tới từng số phận

Từ năm 2025, nhiều quy định mới của Luật BHXH năm 2024 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHYT (Luật BHYT năm 2024) có hiệu lực đã tạo chuyển biến rõ nét, thể hiện đậm tính nhân văn, được người dân đồng tình, ủng hộ. Thực tiễn sinh động càng khẳng định một chân lý: chính sách BHXH, BHYT, BHTN thực sự có giá trị khi đi vào đời sống, chạm tới từng con người cụ thể, từng gia đình cụ thể, nhất là các nhóm yếu thế, những người dễ tổn thương trước biến động kinh tế-xã hội.

Tham gia BHXH tự nguyện từ năm 2024, chị Lê Thị Nhung (phường Kiến Hưng, thành phố Hà Nội) ban đầu chỉ hướng tới mục tiêu lâu dài là có lương hưu khi về già. Nhưng việc được hưởng chế độ thai sản từ BHXH tự nguyện là điều chị chưa từng hình dung. Cuối năm 2025, khi đón con đầu lòng và nhận khoản trợ cấp thai sản 2 triệu đồng, chị Nhung chia sẻ: số tiền không lớn, song mang ý nghĩa tinh thần sâu sắc, bởi đó là sự ghi nhận, sự sẻ chia của Nhà nước đối với người lao động khu vực phi chính thức đã chủ động tham gia chính sách an sinh.

Không chỉ dừng lại ở chế độ thai sản, Luật BHXH năm 2024 còn tạo bước đột phá khi rút ngắn thời gian đóng BHXH tối thiểu để hưởng lương hưu từ 20 năm xuống còn 15 năm. Quy định này mở ra cơ hội hưởng lương hưu cho hàng triệu người lao động, nhất là những người tham gia muộn, lao động lớn tuổi, lao động khu vực phi chính thức - những đối tượng vốn gặp nhiều trở ngại trong việc “tích lũy đủ thời gian” theo chuẩn cũ.

Bà Dương Thị Tú Anh (tỉnh Thái Nguyên), người đã đủ 15 năm tham gia BHXH, xúc động trong ngày chính thức nghỉ hưu: niềm vui không chỉ đến từ khoản lương hưu hằng tháng, mà còn từ cảm giác an tâm khi tuổi già được bảo đảm. Đó là kết quả của quá trình được cơ quan BHXH tư vấn, đồng hành và hỗ trợ kịp thời, giúp người tham gia hiểu đúng, thực hiện đúng và thụ hưởng đầy đủ quyền lợi.

Những câu chuyện ấy, tuy bình dị, nhưng gợi mở chiều sâu của chính sách an sinh xã hội: không chỉ dừng ở “chi trả”, mà còn vun bồi niềm tin, tạo dựng tâm thế an tâm cho mỗi người dân ở từng chặng đường đời – từ khi chào đời, lúc ốm đau, cho đến tuổi già.

BHYT - “lá chắn” bảo vệ sức khỏe Nhân dân

Cùng với BHXH, chính sách BHYT tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột của hệ thống an sinh xã hội, là “lá chắn” bảo vệ sức khỏe Nhân dân. Năm 2025, Luật BHYT năm 2024 đi vào cuộc sống với nhiều điểm mới mang tính đột phá, mở rộng quyền lợi và tạo thuận lợi rõ rệt cho người tham gia. Điểm nhấn quan trọng là xóa bỏ ranh giới hành chính trong khám, chữa bệnh (KCB) BHYT. Từ ngày 1/7/2025, người có thẻ BHYT có thể khám tại bất kỳ cơ sở đăng ký KCB ban đầu nào trên toàn quốc và vẫn được hưởng đầy đủ quyền lợi theo quy định.

Đặc biệt, với danh mục 62 bệnh hiếm, bệnh hiểm nghèo, bệnh cần phẫu thuật hoặc kỹ thuật cao, người bệnh được điều trị tại cơ sở chuyên sâu không cần giấy chuyển tuyến mà vẫn được thanh toán 100% chi phí theo phạm vi, mức hưởng BHYT. Chính sách này có ý nghĩa thiết thực đối với người dân vùng nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa - nơi điều kiện tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng còn hạn chế, trong khi khả năng chi trả trực tiếp dễ trở thành gánh nặng kéo dài, thậm chí đẩy gia đình vào cảnh tái nghèo.

Cùng với đó, người tham gia BHYT được đăng ký KCB ban đầu tại bất kỳ cơ sở y tế cơ bản nào trên toàn quốc, thay vì bị giới hạn theo địa giới hành chính. Những cải cách này vừa giảm thủ tục, tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại, vừa giúp người bệnh tiếp cận dịch vụ y tế phù hợp hơn, góp phần nâng chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu và giảm quá tải tuyến trên.

Bước sang năm 2026, chính sách BHYT tiếp tục được thúc đẩy theo hướng bao trùm và nhân văn hơn. Theo Nghị quyết 261/2025/QH15 của Chính phủ quy định quỹ BHYT được điều chỉnh theo hướng tăng tỷ lệ, mức thanh toán chi phí KCB, đồng thời mở rộng chi trả cho khám sàng lọc, chẩn đoán và điều trị sớm một số bệnh phù hợp. Đáng chú ý, từ năm 2026, người thuộc hộ cận nghèo và người từ đủ 75 tuổi trở lên đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội được hưởng 100% chi phí KCB trong phạm vi quyền lợi BHYT; đồng thời mức hưởng cũng được nâng lên với nhiều nhóm chính sách xã hội và nhóm dễ bị tổn thương. Theo đó, từ ngày 1/1/2026 có 11 nhóm được hưởng 100% chi phí theo quy định tại điểm a, khoản 1, Điều 22 Luật BHYT năm 2024, hướng tới mục tiêu giảm mạnh chi tiền túi của người bệnh, phấn đấu đưa tỷ lệ chi trả trực tiếp của người dân xuống dưới 30% giai đoạn 2028–2030.

BHYT thực sự là chỗ dựa để người dân yên tâm khi không may ốm đau, bệnh tật. Ông Nguyễn Văn Long (58 tuổi, Lạng Sơn) thời gian qua gắn bó với bệnh viện nhiều hơn ở nhà sau khi được chẩn đoán mắc nhược cơ – một bệnh hiếm, phải điều trị dài ngày tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh và một số cơ sở y tế tuyến trung ương. Tổng chi phí điều trị của ông lên tới hơn 600 triệu đồng, trong đó quỹ BHYT chi trả gần như toàn bộ. Bà Vũ Thị Lan, vợ ông Long, chia sẻ: mỗi lần nghe bác sĩ thông báo viện phí từng đợt lên tới hàng chục triệu đồng, gia đình không khỏi lo lắng; nhờ có thẻ BHYT, phần phải tự chi trả rất ít nên mới có điều kiện kiên trì điều trị đến hôm nay.

Từ thực tiễn ấy có thể thấy quy mô người thụ hưởng ngày càng lớn, khẳng định vai trò BHYT như “bệ đỡ tài chính” khi rủi ro sức khỏe xảy đến. Năm 2025, cả nước có 195,1 triệu lượt KCB BHYT, tăng 11,5 triệu lượt (6,5%) so với năm 2024; chi phí đề nghị thanh toán khoảng 166,4 nghìn tỷ đồng, tăng 23,5 nghìn tỷ đồng (16,43%). Nhiều dịch vụ kỹ thuật cao, chi phí lớn như phẫu thuật tim mạch, ghép tạng, điều trị ung thư, chạy thận… được quỹ BHYT chi trả ở mức cao; không ít trường hợp được thanh toán tới hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng, thể hiện rõ tính nhân văn và tinh thần sẻ chia cộng đồng của chính sách.

Bảo đảm chi trả đầy đủ, kịp thời; hiện đại hóa phương thức phục vụ

Trong mọi hoàn cảnh, mục tiêu cao nhất của BHXH Việt Nam luôn bảo đảm đầy đủ, kịp thời quyền lợi của người tham gia và thụ hưởng. Năm 2025, dù thiên tai, bão lũ ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, việc làm của người lao động tại nhiều địa phương; dù tổ chức bộ máy có nhiều điều chỉnh, toàn hệ thống BHXH Việt Nam vẫn nỗ lực vận hành thông suốt, giải quyết khối lượng lớn chế độ, chính sách, chi trả lương hưu, trợ cấp hằng tháng với tổng số tiền hàng trăm nghìn tỷ đồng, không để xảy ra gián đoạn hay chậm trễ.

Trong năm 2025, toàn hệ thống đã giải quyết chế độ cho 197.999 người hưởng lương hưu và trợ cấp BHXH hằng tháng; 1.151.457 người hưởng BHXH một lần (giảm 24,43% so với năm trước); 9.715.120 lượt người thụ hưởng các chế độ ngắn hạn như ốm đau, thai sản, dưỡng sức, phục hồi sức khỏe; 770.720 người nhận quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp. Hằng tháng, hơn 3,5 triệu người được chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH an toàn, kịp thời; trong đó khoảng 83% người hưởng BHXH, BHTN tại khu vực đô thị nhận qua tài khoản cá nhân. Những con số ấy cho thấy “nhịp đập” của hệ thống an sinh vận hành ổn định, bền bỉ; đồng thời phản ánh xu hướng hiện đại hóa phương thức chi trả theo hướng giảm tiền mặt, tăng tính an toàn và minh bạch.

Cùng với chi trả, chuyển đổi số được xác định là động lực quan trọng để nâng cao chất lượng phục vụ. Hiện nay, toàn hệ thống cung cấp 70 dịch vụ công trực tuyến toàn trình, 100% tích hợp trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Năm 2025, BHXH Việt Nam tiếp nhận 149,9 triệu hồ sơ, trong đó hơn 91% được giải quyết bằng phương thức giao dịch điện tử. Việc sử dụng thẻ BHYT điện tử trên các nền tảng số ngày càng phổ biến, tạo thuận lợi rõ rệt cho người dân khi KCB; đồng thời góp phần hình thành hệ sinh thái dữ liệu phục vụ quản trị, giám định và kiểm soát chi phí hiệu quả hơn.

Công tác quản lý, sử dụng các quỹ BHXH, BHYT, BHTN tiếp tục được thực hiện chặt chẽ, an toàn, đúng quy định. Các quỹ không chỉ bảo đảm nguồn chi trả cho người tham gia, mà còn góp phần ổn định đời sống Nhân dân, hỗ trợ phát triển kinh tế-xã hội. Khi an sinh được bảo đảm, người lao động yên tâm làm việc, doanh nghiệp có nền tảng ổn định nhân lực, xã hội tăng sức “đề kháng” trước cú sốc; từ đó tạo môi trường thuận lợi cho đầu tư, sản xuất, kinh doanh.

Niềm tin và kỳ vọng trong Xuân mới

Bước sang năm 2026 - năm bản lề mở đầu giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra đối với chính sách BHXH, BHYT, BHTN không chỉ là mở rộng bao phủ, mà còn là nâng cao chất lượng, bảo đảm tính bền vững và công bằng lâu dài.

Giám đốc BHXH Việt Nam Lê Hùng Sơn khẳng định: năm 2026 là năm bản lề mở đầu giai đoạn phát triển mới của hệ thống an sinh xã hội, cũng là năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác tổ chức thực hiện chính sách BHXH, BHYT, BHTN trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thời cơ và thách thức đan xen. Quán triệt quan điểm của Đảng lấy con người làm trung tâm của phát triển, hệ thống BHXH Việt Nam xác định nhiệm vụ trọng tâm không chỉ là mở rộng diện bao phủ, mà còn là nâng cao chất lượng, tính bền vững và khả năng thích ứng của hệ thống an sinh xã hội, để chính sách BHXH, BHYT, BHTN thực sự trở thành trụ cột ổn định xã hội và là điểm tựa của người dân, người lao động, doanh nghiệp. Trên nền tảng kết quả đạt được trong năm 2025 và cả nhiệm kỳ Đại hội XIII, toàn hệ thống BHXH Việt Nam quyết tâm tạo bước chuyển mạnh mẽ hơn nữa, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu an sinh xã hội giai đoạn mới, hướng tới một Việt Nam phát triển nhanh, bền vững, không ai bị bỏ lại phía sau.

Xuân Bính Ngọ 2026 mang theo niềm tin và kỳ vọng mới. Những thành quả của năm 2025 không chỉ là kết quả của nỗ lực tổ chức thực hiện, mà còn là minh chứng sinh động cho sự đúng đắn của đường lối an sinh xã hội mà Đảng và Nhà nước đã lựa chọn, thể hiện rõ sự gắn bó bền chặt giữa “ý Đảng” và “lòng dân”. Từ nền tảng ấy, hệ thống BHXH Việt Nam tiếp tục vững vàng làm trụ cột an sinh, góp phần hiện thực hóa khát vọng xây dựng một Việt Nam phát triển nhanh, bền vững, hùng cường và thịnh vượng - nơi mọi người dân đều được bảo đảm an sinh, an tâm lao động, cống hiến và dựng xây tương lai./.