Ðào tạo lao động tay nghề cao ngày càng được xã hội quan tâm (nguồn: Internet)

Năm 2025, lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên của Việt Nam đạt khoảng 53,5 triệu người, tăng gần 590 nghìn người so với năm trước. Đây là nguồn lực quan trọng, tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế và mở rộng quy mô sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, tỷ lệ tham gia lực lượng lao động đạt 68,6%, giảm nhẹ so với năm 2024, cho thấy mức độ huy động nguồn nhân lực trong xã hội vẫn còn dư địa để cải thiện.

Trong bối cảnh nền kinh tế tiếp tục chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp, xây dựng và dịch vụ, yêu cầu về chất lượng, kỹ năng và tính chuyên nghiệp của người lao động ngày càng cao. Điều này đặt ra yêu cầu không chỉ khai thác tốt lợi thế về số lượng lao động, mà còn cần chú trọng nâng cao chất lượng và hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực.

Thực tế cho thấy, chất lượng nguồn nhân lực đã có những chuyển biến tích cực, song vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của thị trường lao động hiện đại. Năm 2025, tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ đạt 29,2%. Con số này phản ánh nỗ lực của hệ thống giáo dục - đào tạo trong những năm qua, đồng thời cũng cho thấy vẫn còn một bộ phận không nhỏ lao động chưa được trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp cần thiết.

Cùng với đó, cơ cấu lao động tiếp tục chuyển dịch theo hướng tích cực khi tỷ trọng lao động trong khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản giảm dần, trong khi khu vực công nghiệp, xây dựng và dịch vụ tăng lên. Đây là xu hướng phù hợp với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, song cũng đòi hỏi công tác đào tạo phải theo kịp, gắn chặt hơn với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và thị trường.

Một đặc điểm đáng chú ý của thị trường lao động hiện nay là tỷ lệ lao động phi chính thức vẫn ở mức cao. Năm 2025, lao động phi chính thức chiếm 63,1% tổng số lao động có việc làm; trong đó, khu vực nông thôn chiếm tỷ lệ lớn. Việc làm phi chính thức góp phần giải quyết sinh kế cho nhiều người lao động, nhất là trong khu vực nông thôn và khu vực kinh tế hộ gia đình. Tuy nhiên, do đặc thù thiếu tính ổn định và ít được bảo đảm về an sinh xã hội, khu vực này cũng đặt ra yêu cầu cần từng bước nâng cao chất lượng việc làm, mở rộng tiếp cận các chính sách BHXH, BHYT, qua đó giúp người lao động yên tâm gắn bó lâu dài với thị trường lao động.

Tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động năm 2025 ở mức 2,22%, cho thấy khả năng tạo việc làm và sử dụng lao động của nền kinh tế tiếp tục được duy trì. Tuy nhiên, bên cạnh kết quả tích cực này, tình trạng thiếu việc làm và sử dụng lao động chưa hết tiềm năng vẫn còn tồn tại, nhất là trong khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản.

Tỷ lệ thiếu việc làm trong độ tuổi lao động là 1,65%, cùng với tỷ lệ lao động không sử dụng hết tiềm năng đạt 3,9%. Những con số này cho thấy, bên cạnh việc tạo thêm việc làm, yêu cầu nâng cao chất lượng, tính ổn định và hiệu quả của việc làm ngày càng trở nên quan trọng.

Thanh niên tiếp tục là nhóm cần được quan tâm đặc biệt trong chính sách lao động - việc làm. Năm 2025, tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên trong độ tuổi 15 - 24 là 8,64%, cao hơn đáng kể so với mức chung của cả nước; tại khu vực thành thị, tỷ lệ này trên 11%.

Thực tế này phản ánh những khó khăn trong quá trình chuyển tiếp từ học tập sang việc làm của một bộ phận thanh niên, đồng thời cho thấy yêu cầu phải tăng cường đào tạo kỹ năng thực hành, kỹ năng mềm và khả năng thích ứng với môi trường làm việc. Việc hỗ trợ thanh niên tiếp cận việc làm phù hợp không chỉ mang ý nghĩa trước mắt, mà còn góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong dài hạn.

Từ thực tiễn trên, có thể thấy việc nâng cao chất lượng thị trường lao động cần được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, với cách tiếp cận hài hòa, từng bước và bền vững. Trọng tâm là tiếp tục đẩy mạnh đào tạo nghề, đào tạo kỹ năng và đào tạo lại cho người lao động; tăng cường gắn kết giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp; hỗ trợ thanh niên rút ngắn thời gian tìm việc sau đào tạo.

Đồng thời, cần từng bước thu hẹp khu vực lao động phi chính thức thông qua nâng cao chất lượng việc làm, mở rộng diện bao phủ BHXH và phát triển các mô hình việc làm ổn định, phù hợp với điều kiện thực tế của từng khu vực. Những giải pháp này không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả của thị trường lao động, mà còn tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu phát triển kinh tế bền vững, bao trùm và hài hòa trong thời gian tới./.