“Gia tăng lợi ích được hưởng để phát triển chính sách bảo hiểm xã hội một cách thực chất, bền vững"
19/01/2023 06:50 PM
Hiện tại bài viết chưa được cập nhật nội dung Âm thanh. Xin cảm ơn.
Vừa qua, Bộ trưởng Bộ LĐ-TB&XH Đào Ngọc Dung đã có cuộc làm việc với nhóm chuyên gia của tổ chức Lao động quốc tế (ILO) để trao đổi về chiến lược an sinh xã hội tại Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Tại buổi làm việc các chuyên gia đến từ ILO cho biết, các nước trên thế giới đều có qui định người lao động rút bảo hiểm một lần và cũng gặp khó khăn trong viêc tuyên truyền để thu hút lao động thực hiện đóng BHXH tự nguyện.....
Ông Nuno Cunha - chuyên gia cao cấp của ILO nhận định, Việt Nam còn nhiều dư địa để cải thiện chính sách an sinh xã hội trong tiến trình phát triển kinh tế. Thực tế, Việt Nam được biết đến là nước thành công lớn với việc bao phủ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho người dân. Con số thống kê đưa ra, đến nay, 90% dân số đã có bảo hiểm y tế với những gói, dịch vụ chăm sóc sức khỏe khá toàn diện. Tỷ lệ tiếp cận bảo hiểm xã hội, chế độ hưu trí cũng tăng mạnh trong 5 năm qua. Tuy vậy, cũng mới chỉ 33% lực lượng lao động (tương đương 16,5 triệu người) đang tham gia bảo hiểm xã hội. Khoảng cách về giới cũng cần xử lý khi chỉ có 12% phụ nữ được hưởng lương hưu từ bảo hiểm xã hội so với tỷ lệ 26% ở nam giới.
Ngoài ra, Việt Nam cũng có những nhóm bị bỏ sót chính sách khi chưa đủ nghèo để hưởng trợ giúp xã hội nhưng cũng không ổn để tự lo được cuộc sống, tham gia bảo hiểm tự nguyện. Thực tế, nhóm bị bỏ sót này đã thể hiện rõ hơn, nhiều hơn trong đại dịch Covid-19. Khoảng trống chính sách cũng thực sự bộc lộ trong chế độ hưu trí với người từ 69-70 tuổi, khoảng "chơi vơi" vì chưa đủ 20 năm đóng bảo hiểm để có lương hưu, cũng đã hết tuổi lao động để có thể kiếm tiền trang trải cuộc sống.
Bộ trưởng Bộ LĐ-TB&XH Đào Ngọc Dung đã chủ trì cuộc làm việc với nhóm chuyên gia của tổ chức Lao động quốc tế (ILO)
Ông Nuno Cunha, chuyên gia ILO đặt vấn đề, đến 2030, Việt Nam muốn thành quốc gia có mức thu nhập trung bình cao thì mọi người phải được hưởng mức độ an sinh xã hội nào đó, trước hết là chế độ hưu trí, sao đảm bảo để mỗi người dân được hưởng mức hưu trí nhất định. Nguồn lực thì có hạn nên để giải quyết được yêu cầu, theo ông Nuno Cunha, cần huy động người tham gia bảo hiểm xã hội đóng ở mức nhiều, cao hơn. Ông cũng nhắc tới mục tiêu đề ra trong Nghị quyết 28 của Trung ương về bảo hiểm xã hội, đến 2030 đạt tỷ lệ bao phủ lương hưu đến 60%. Với tốc độ bao phủ hiện nay, cần phải nhiều năm nữa mới hi vọng đạt được.
Đáp lại câu hỏ của Bộ trưởng đặt ra, ông Nuno Cunha nêu kinh nghiệm từng quan sát vấn đề này tại Malaysia. Tài khoản hưu trí của người lao động tại đây là tài khoản cá nhân mà nếu được "rót" tiền về một lần thì thực tế, hầu hết người hưởng chế độ tiêu hết trong thời gian ngắn. Đây cũng chính là chuyện "rút bảo hiểm một lần". Nhưng thực sự, những người thụ hưởng chính sách đều nhận thấy và mong muốn được nhận tiền từng tháng, dù là một khoản nhỏ, còn hơn nhận luôn một khoản lớn và tiêu tán sạch sau đó. Suốt 6-7 năm qua, theo ông Nuno Cunha, Malaysia cũng chưa thay đổi được nhiều tình trạng rút bảo hiểm xã hội một lần. Singapore mất nhiều thời gian hơn nhưng nỗ lực đã mang lại hiệu quả, làm chuyển biến tình hình, với cách làm rất từ từ, mỗi năm nâng điều kiện thời gian được rút bảo hiểm lên một chút.
Bộ trưởng LĐ-TB&XH Đào Ngọc Dung phát biểu tại buổi làm việc
Từ đó, chuyên gia ILO khuyến cáo, không nên quy định cứng để "cứng nhắc" việc người dân rút bảo hiểm một lần nhưng nếu tăng dần điều kiện, giống như nâng tuổi nghỉ hưu, mỗi năm tăng một vài tháng thì người dân sẽ hiểu hơn, dần ý thức đầy đủ về lưới an sinh quan trọng này.
Một chuyên gia khác đến từ ILO nêu nhận định, những người rút bảo hiểm xã hội một lần nhiều nhất là lao động nữ, vào thời điểm chuẩn bị sinh con và có ý định nghỉ việc luôn khi đó. Như vậy, để ngăn tình trạng này thì cần chính sách khuyến khích có điều kiện khác đi kèm như một khoản trợ cấp nuôi con khi trở lại làm việc mà nếu đã rút bảo hiểm rồi thì không được hưởng nữa. Việc này, theo chuyên gia ILO, tương thích với nhận định của Bộ trưởng Đào Ngọc Dung về nguyên nhân gốc rễ là các chính sách an sinh chưa đủ để hỗ trợ, nâng đỡ người lao động ở những thời điểm khó khăn.
Giám đốc Văn phòng ILO tại Việt Nam Ingrid Christensen cho biết thêm, đã có nhiều quốc gia trải qua tiến trình giống Việt Nam hiện nay. Thái Lan hay Pakistan đều cần một khoảng thời gian dài để người dân ý thức rõ, nên lĩnh tiền hưu trí hàng tháng hơn là hưởng một lần. Ngoài ra, bà Ingrid Christensen cũng nhận xét, mức hưởng lương hưu tối đa lên tới 75% như ở Việt Nam là rất cao. Chi trả lương hưu của Việt Nam, theo đó, trội hơn nhiều nước có trình độ phát triển tương đương và hơn. Nhưng vì tỷ lệ đóng bảo hiểm thấp nên lương hưu của phần lớn người lao động không cao. Kinh nghiệm, theo Giám đốc ILO Việt Nam là cần tăng dần mức đóng, từ mức 22% như hiện nay lên 30% lương tháng làm căn cứ tính bảo hiểm, để đảm bảo sự cân bằng, an toàn bền vững của quỹ lương hưu.
Tại buổi làm việc Bộ trưởng LĐ-TB&XH Đào Ngọc Dung cho biết, tới đây, luật Bảo hiểm xã hội của Việt Nam sẽ được sửa, với định hướng giảm thời gian đóng bảo hiểm từ mức tối thiểu 20 năm hiện nay xuống 15 năm, tiến tới kéo xuống 10 năm để nhiều người tiếp cận được với lương hưu, chế độ hưu trí hơn. Thực tế, các chuyên gia ILO cũng từng đánh giá rằng Việt Nam nghèo mà còn hào phóng, bảo hiểm đóng ít mà hưởng nhiều, thời gian đóng ngắn mà hưởng dài. Nhưng thực sự, ở mức hưởng lương hưu tối đa là 75% mức lương làm căn cứ đóng bảo hiểm thì cuộc sống của người hưu trí cũng vẫn còn khó khăn.
"Vừa qua, chúng tôi đau đầu với vấn đề người lao động rút bảo hiểm một lần" - Bộ trưởng nói và đề nghị đại diện tổ chức Lao động quốc tế đóng góp ý kiến về vấn đề này. Bộ trưởng Đào Ngọc Dung LĐ-TB&XH cho biết, đây là vấn đề ông rất trăn trở vì có nhiều lý do nhưng phải thấy trước hết, người lao động quyết định rút bảo hiểm là vì khó khăn thực sự. Bản tính người Việt luôn cần cù, siêng năng làm lụng, chắt bóp cho gia đình, cho con cháu, lại luôn ý thức tự chủ sâu sắc, cho tương lai… nên nếu không phải khó khăn, người lao động sẽ không rút tiền một lần, chấp nhận nhiều thiệt thòi.
Bộ trưởng Đào Ngọc Dung cho rằng đối tượng rút bảo hiểm một lần nhiều nhất là phụ nữ nuôi con nhỏ, người lao động thuê trọ nên cần có chính sách để hỗ trợ người lao động về vấn đề nhà ở, chăm sóc con cái thì mới hạn chế được việc rút bảo hiểm. “Quan điểm của cơ quan quản lý lĩnh vực cũng là không đi theo hướng "chặt bỏ" quyền lợi của người lao động mà cố gắng gia tăng lợi ích được hưởng để phát triển chính sách bảo hiểm xã hội một cách thực chất, bền vững.” Bộ trưởng Đào Ngọc Dung nhấn mạnh.
PV
Chi tiết >>
Những thiệt thòi khi nhận BHXH một lần ...
(Motion graphic) BHXH tự nguyện – Những điều cần ...
(Motion graphic) Những điều cần biết về BHYT hộ ...
Bản tin Audio số 27 - Tuần 1 tháng 9/2024
Cụm Thi đua số V, ngành BHXH Việt Nam: Chú trọng biểu dương ...
Dịch vụ công trực tuyến toàn trình: Bước tiến quan trọng ...
BHXH Việt Nam: Công bố Quyết định điều động, bổ nhiệm cán ...
BHXH Việt Nam làm việc với Cơ quan Hưu trí quốc gia Hàn ...
Bạn có thể cho biết ý kiến về thông tin cung cấp trên Cổng thông tin của BHXH Việt Nam?
Bạn có hài lòng với nội dung thông tin cung cấp trên Cổng thông tin BHXH Việt Nam?