Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chỉ đạo tại Phiên họp thứ nhất Ban Chỉ đạo Trung ương về tổng kết thực tiễn và nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Điều lệ Đảng. (Ảnh: ĐĂNG KHOA, Báo Nhân dân)

Thông báo Kết luận nêu rõ, ngày 5/8/2026, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Ban Chỉ đạo Trung ương về tổng kết thực tiễn và nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Điều lệ Đảng tổ chức Kỳ họp thứ nhất do đồng chí Tô Lâm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Trưởng Ban Chỉ đạo chủ trì. Tham dự Kỳ họp có các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Trung ương Đảng, các thành viên Ban Chỉ đạo và đại diện lãnh đạo một số ban, bộ, ngành Trung ương là thành viên Tổ Biên tập. Sau khi nghe Ban Tổ chức Trung ương - Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo báo cáo và ý kiến phát biểu của các đại biểu, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Trưởng Ban Chỉ đạo đã kết luận, định hướng những nội dung trọng tâm cần tập trung thực hiện trong thời gian tới.

Bám sát thực tiễn, bảo đảm Điều lệ Đảng khoa học, chặt chẽ, ổn định lâu dài

Theo Thông báo Kết luận, Điều lệ Đảng là văn kiện chính trị, pháp lý cơ bản về tổ chức và hoạt động của Đảng, cụ thể hóa Cương lĩnh chính trị về nguyên tắc tổ chức, chế độ vận hành, quyền và trách nhiệm của đảng viên, công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng. Những nội dung cốt lõi của Điều lệ Đảng hiện nay vẫn còn nguyên giá trị. Vì vậy, việc nghiên cứu sửa đổi, bổ sung phải được đặt trong tổng thể quá trình nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Cương lĩnh chính trị và Hiến pháp; đồng thời kịp thời lấy ý kiến trong Đảng và Nhân dân, hướng tới xây dựng Điều lệ Đảng khoa học, chặt chẽ, ngắn gọn, dễ hiểu, dễ thực hiện, ổn định lâu dài và có giá trị bền vững.

Thông báo Kết luận yêu cầu quá trình nghiên cứu phải kiên định chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lý luận về đường lối đổi mới; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, giữ vững vai trò lãnh đạo, cầm quyền của Đảng và nguyên tắc tập trung dân chủ. Đồng thời, việc sửa đổi, bổ sung phải bám sát Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, bảo đảm đồng bộ với sửa đổi, bổ sung Cương lĩnh chính trị năm 2011 và sửa đổi Hiến pháp năm 2013.

Một yêu cầu quan trọng là kế thừa những quy định còn phù hợp, đồng thời sửa đổi triệt để những nội dung đang gây vướng mắc phổ biến hoặc tạo khoảng trống về tổ chức, thẩm quyền, trách nhiệm. Đối với những vấn đề mới phát sinh từ thực tiễn nhưng chưa đủ cơ sở lý luận và thực tiễn, tiếp tục cho thí điểm, tổng kết hoặc điều chỉnh bằng các quy định, hướng dẫn của Trung ương.

Thông báo Kết luận cũng yêu cầu phân định rõ phạm vi điều chỉnh của từng cấp độ văn bản, bảo đảm tính thống nhất và ổn định của hệ thống văn bản của Đảng. Theo đó, Điều lệ Đảng chỉ quy định những vấn đề có tính nền tảng, cốt lõi, mang tính nguyên tắc, ổn định lâu dài và thuộc thẩm quyền quyết định của Đại hội Đảng. Quy định thi hành Điều lệ Đảng có nhiệm vụ cụ thể hóa các nội dung của Điều lệ, quy định về mô hình, thẩm quyền, trách nhiệm và những nội dung cần áp dụng thống nhất trong Đảng; còn Hướng dẫn tập trung vào trình tự, thủ tục, quy trình và nghiệp vụ để tổ chức thực hiện. Những nội dung mang tính kỹ thuật, chi tiết, thường xuyên điều chỉnh, sửa đổi không đưa vào Điều lệ; đồng thời rà soát, bổ sung những vấn đề cơ bản, có tính ổn định, đã được kiểm chứng qua thực tiễn và thống nhất áp dụng nhưng còn phân tán ở nhiều văn bản.

Đặc biệt, mỗi đề xuất sửa đổi Điều lệ Đảng phải được luận giải đầy đủ, thuyết phục về cơ sở chính trị, cơ sở pháp lý và cơ sở thực tiễn; làm rõ những bất cập của quy định hiện hành, nguyên nhân phát sinh và sự cần thiết phải sửa đổi, bổ sung.

Tập trung nghiên cứu các vấn đề về tổ chức, kiểm tra, giám sát và chuyển đổi số

Một trong những nhóm nội dung trọng tâm được Thông báo Kết luận định hướng tổng kết, nghiên cứu là những vấn đề cơ bản về Đảng, đảng viên, tổ chức cơ sở đảng và mối quan hệ với Nhân dân. Trong đó, cần xác định những nội dung đưa vào Điều lệ phải có luận chứng chặt chẽ, có giá trị lâu dài; làm rõ yêu cầu xây dựng Đảng toàn diện, trong sạch, vững mạnh, "thật sự là đạo đức, là văn minh"; gắn bó mật thiết với Nhân dân, dựa vào Nhân dân để xây dựng Đảng và chịu sự giám sát của Nhân dân.

Cùng với đó, nghiên cứu tiêu chuẩn, quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm nêu gương của đảng viên; việc phát triển, giáo dục, quản lý, đánh giá, sàng lọc đảng viên. Các tiêu chuẩn về bản lĩnh chính trị, đạo đức, ý thức kỷ luật, năng lực thực hiện nhiệm vụ, tinh thần đổi mới, dám chịu trách nhiệm và sự gắn bó với Nhân dân phải rõ ràng, khả thi, có thể kiểm tra, đánh giá được. Kết luận cũng yêu cầu tổng kết việc quản lý đảng viên đi làm việc xa, ở ngoài nước, hoạt động phân tán; việc miễn, tạm miễn sinh hoạt Đảng; hồ sơ và chuyển sinh hoạt Đảng; nghiên cứu mô hình phù hợp với chi bộ đông đảng viên và địa bàn đặc thù, khắc phục tình trạng sinh hoạt hình thức, hành chính hóa, nể nang, né tránh.

Về hệ thống tổ chức và phương thức lãnh đạo của Đảng trong mô hình mới, Thông báo Kết luận yêu cầu xác định rõ vị trí, nhiệm vụ, thẩm quyền và quan hệ giữa các cấp từ Trung ương đến cơ sở; đánh giá mô hình tổ chức Đảng ở địa bàn dân cư, cơ quan, doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp và ở ngoài nước, nhất là việc thành lập, chia tách, sáp nhập, hợp nhất trong nhiệm kỳ và tổ chức cơ sở đảng. Đồng thời, đánh giá mô hình đảng ủy sau khi kết thúc hoạt động của đảng đoàn, ban cán sự đảng; làm rõ quan hệ giữa đảng ủy với tập thể lãnh đạo, người đứng đầu và tổ chức đảng trực thuộc.

Làm rõ cơ chế "Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ", phân định rõ việc cấp ủy lãnh đạo, kiểm tra với việc cơ quan nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội quyết định, thanh tra, giám sát tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm theo thẩm quyền. Đảng lãnh đạo toàn diện nhưng không bao biện, làm thay. Đồng thời, cần tổng kết nguyên tắc tập trung dân chủ, tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách; làm rõ trách nhiệm của cấp ủy, thường trực cấp ủy và người đứng đầu, gắn phân cấp, phân quyền với trách nhiệm giải trình, kiểm tra, giám sát.

Đối với công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật Đảng và kiểm soát quyền lực, Thông báo Kết luận yêu cầu rà soát thẩm quyền kiểm tra, giám sát, kỷ luật, giải quyết khiếu nại, tố cáo trong mô hình mới; làm rõ quan hệ giữa cấp ủy với Ủy ban Kiểm tra, giữa cấp trên với cấp dưới. Đáng chú ý, cần chuyển mạnh từ xử lý vi phạm sang chủ động phòng ngừa, cảnh báo và giám sát từ sớm; kịp thời chấn chỉnh suy thoái, "tự diễn biến", "tự chuyển hóa", tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Việc xử lý phải bảo đảm đồng bộ giữa kỷ luật Đảng với kỷ luật hành chính và pháp luật; kỷ luật nghiêm minh nhưng khách quan, công bằng, đúng thẩm quyền, đúng quy trình.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, Thông báo Kết luận dành sự quan tâm đến việc nâng cao chất lượng quản lý tổ chức, đảng viên và điều hành công việc thông qua môi trường số. Nội dung nghiên cứu bao gồm nguyên tắc về định danh, xác thực, khai thác, lưu trữ, bảo vệ dữ liệu; điều kiện sinh hoạt, biểu quyết và quản lý trên môi trường số. Đồng thời, phải bảo đảm bí mật của Đảng, an toàn dữ liệu; công nghệ không thay thế sinh hoạt chính trị, tự phê bình, phê bình và trách nhiệm cá nhân. Bên cạnh đó, tiếp tục rà soát các quy định về tài chính, tài sản, đảng phí; sự lãnh đạo của Đảng đối với Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và các lĩnh vực đặc thù. Về kỹ thuật, Điều lệ phải ngắn gọn, logic, thống nhất, dễ tra cứu, dễ hiểu, dễ thực hiện; việc sửa câu chữ không được làm thay đổi bản chất hoặc thẩm quyền.

Tổ chức tổng kết thực chất, xác định rõ tiến độ, sản phẩm và trách nhiệm

Về phương pháp triển khai, Thông báo Kết luận yêu cầu kế thừa Báo cáo tổng kết 15 năm thi hành Điều lệ Đảng, trọng tâm là cập nhật thực tiễn sau sắp xếp tổ chức bộ máy và thực hiện Quy định số 208-QĐ/TW ngày 26/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về thi hành Điều lệ Đảng. Quá trình tổng kết phải nhận diện đúng những vấn đề cơ bản, phổ biến, lâu dài cần giải quyết ở cấp Điều lệ Đảng; kết hợp khảo sát diện rộng với nghiên cứu chuyên sâu, số liệu tổng hợp với điển hình cụ thể, tổng kết thực tiễn với phát triển lý luận. Việc lựa chọn địa bàn khảo sát phải bảo đảm tính đại diện, đặc biệt chú trọng cấp cơ sở và địa bàn đặc thù. Kinh nghiệm quốc tế được tham khảo có chọn lọc nhưng phải bám sát thực tiễn Việt Nam, tuyệt đối không rập khuôn, máy móc.

Việc lấy ý kiến được yêu cầu tiến hành qua nhiều vòng, đúng đối tượng, trúng vấn đề và thực chất. Mỗi phương án đề xuất phải nêu rõ cơ sở chính trị - pháp lý, ưu điểm, khuyết điểm, đánh giá tác động và điều kiện thực hiện. Các ý kiến tham gia phải được tổng hợp trung thực, khách quan; việc tiếp thu hay bảo lưu đều phải được giải trình rõ ràng, thấu đáo, khoa học.

Về tiến độ, lộ trình, năm 2026 tập trung hoàn thiện đề cương, phương pháp và danh mục chuyên đề. Trong năm 2027 và 2028, tổ chức nghiên cứu xây dựng chuyên đề, khảo sát, sơ kết mô hình, xác định những vấn đề cần sửa đổi, bổ sung; xây dựng dự thảo Báo cáo tổng thể và lấy ý kiến nhiều vòng. Năm 2029 tiếp thu, hoàn thiện dự thảo Báo cáo tổng thể, bảo đảm đồng bộ với Báo cáo tổng kết 100 năm Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam, định hướng lãnh đạo phát triển đất nước trong 100 năm tiếp theo và tổng kết 40 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Qua đó, cung cấp những luận cứ khoa học, thực tiễn vững chắc, làm cơ sở để các Tiểu ban của Đại hội XV, nhất là Tiểu ban Điều lệ Đảng, xây dựng và đề xuất Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XV của Đảng xem xét, sửa đổi Điều lệ Đảng theo quy định.

Thông báo Kết luận đồng thời nhấn mạnh yêu cầu về trách nhiệm, kỷ luật trong tổ chức thực hiện. Các đồng chí Ủy viên Ban Chỉ đạo phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, thường xuyên đôn đốc, kiểm tra, giám sát và phản biện, tuyệt đối không giao toàn bộ nhiệm vụ cho cơ quan tham mưu, giúp việc. Mọi đề xuất, nhận định, đánh giá phải dựa trên cơ sở thực tiễn và số liệu chứng minh tính xác thực; tăng cường bám sát cơ sở, lắng nghe ý kiến của cán bộ, đảng viên và người trực tiếp thực hiện. Việc giao nhiệm vụ phải rõ đầu mối chủ trì, rõ sản phẩm, rõ tiến độ và rõ trách nhiệm, kiên quyết khắc phục tình trạng giao việc chung chung, đùn đẩy, né tránh trách nhiệm.

Cùng với đó, các cơ quan liên quan phải thường xuyên phối hợp chặt chẽ, chia sẻ thông tin, dữ liệu; đề cao tinh thần phản biện khách quan, thẳng thắn, kiên quyết chống tư tưởng cục bộ, lợi ích nhóm, lợi ích ngành; thực hiện nghiêm chế độ báo cáo, bảo vệ bí mật của Đảng, đặt lợi ích của Đảng, đất nước và Nhân dân lên trên hết, trước hết.

Ban Tổ chức Trung ương - Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo được giao tiếp thu đầy đủ ý kiến của các thành viên Ban Chỉ đạo và các cơ quan; khẩn trương hoàn thiện Quy chế làm việc, Kế hoạch hoạt động của Ban Chỉ đạo, Thông báo phân công nhiệm vụ các thành viên, thành lập Tổ Biên tập; hoàn thiện Báo cáo định hướng tổng kết thực tiễn và nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung Điều lệ Đảng cùng Kế hoạch tổng kết thực tiễn và nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung Điều lệ Đảng. Ban Tổ chức Trung ương đồng thời chủ trì nghiên cứu, xây dựng Đề cương nghiên cứu tổng thể và Đề cương từng nhóm nội dung đề xuất sửa đổi, bổ sung Điều lệ Đảng, báo cáo Ban Chỉ đạo vào cuối quý III/2026 để trình Trung ương xem xét, cho ý kiến tại Hội nghị lần thứ tư./.