Người lao động đến ngày hội việc làm lần thứ 2 năm 2026 do Trung tâm Dịch vụ việc làm TP HCM tổ chức (nguồn ảnh: NLD)

Mở rộng diện bao phủ, nâng cao hiệu quả bảo vệ người lao động

Những năm gần đây, cùng với quá trình phát triển kinh tế - xã hội, thị trường lao động Việt Nam có nhiều thay đổi đáng kể. Sự phát triển của công nghệ, tự động hóa và chuyển đổi số đã làm thay đổi phương thức sản xuất và cơ cấu việc làm. Nhiều ngành nghề truyền thống dần thu hẹp, trong khi các lĩnh vực mới đòi hỏi trình độ chuyên môn và kỹ năng cao hơn. Điều này đặt ra yêu cầu cần có những chính sách an sinh phù hợp để hỗ trợ người lao động thích ứng với bối cảnh mới.

Trong bối cảnh đó, chính sách BHTN tiếp tục được hoàn thiện theo hướng mở rộng phạm vi bảo vệ. Từ ngày 01/01/2026, Luật Việc làm năm 2025 chính thức có hiệu lực với nhiều điểm mới quan trọng. Theo quy định mới, người lao động làm việc theo hợp đồng từ đủ 1 tháng trở lên đã thuộc diện tham gia BHTN; đồng thời, một số nhóm như lao động không trọn thời gian và người quản lý doanh nghiệp có hưởng lương cũng được bổ sung. Đây là bước tiến quan trọng nhằm mở rộng diện bao phủ, bảo đảm nhiều người lao động hơn được tiếp cận chính sách.

Cùng với việc mở rộng đối tượng, nguyên tắc đóng - hưởng tiếp tục được duy trì, bảo đảm sự chia sẻ giữa người lao động, người sử dụng lao động và Nhà nước. Cơ chế này không chỉ giúp phân bổ rủi ro hợp lý mà còn góp phần duy trì tính ổn định và bền vững của quỹ BHTN trong dài hạn.

Về mức hưởng, trợ cấp thất nghiệp được xác định bằng 60% mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm thất nghiệp của 6 tháng liền kề trước khi thất nghiệp, với mức tối đa không vượt quá 5 lần mức lương tối thiểu vùng. Quy định này góp phần bảo đảm mức hỗ trợ tương đối phù hợp, giúp người lao động có nguồn tài chính để duy trì cuộc sống trong giai đoạn chuyển tiếp.

Song song với đó, việc cải cách thủ tục hành chính tiếp tục được đẩy mạnh. Quy trình tiếp nhận, giải quyết hồ sơ và chi trả trợ cấp ngày càng được đơn giản hóa, gắn với ứng dụng công nghệ thông tin và dịch vụ công trực tuyến. Điều này giúp người lao động tiếp cận chính sách nhanh hơn, thuận tiện hơn và giảm bớt các chi phí không cần thiết.

Hỗ trợ người lao động ổn định cuộc sống và quay trở lại thị trường lao động

Không chỉ đóng vai trò là công cụ hỗ trợ tài chính, BHTN ngày càng thể hiện rõ chức năng kết nối và điều tiết thị trường lao động. Thông qua hệ thống trung tâm dịch vụ việc làm, người lao động được tư vấn, định hướng nghề nghiệp và giới thiệu việc làm phù hợp, qua đó rút ngắn thời gian thất nghiệp.

Thực tế cho thấy nhiều người lao động sau khi mất việc đã sớm tìm được cơ hội việc làm mới nhờ sự hỗ trợ từ chính sách. Trường hợp của chị Hoàng An Ngọc (Hà Nội) là một ví dụ. Sau khi doanh nghiệp cắt giảm nhân sự, chị mất công việc với mức thu nhập gần 20 triệu đồng/tháng. Trong thời gian chưa tìm được việc làm mới, khoản trợ cấp thất nghiệp khoảng 6 triệu đồng/tháng đã giúp chị duy trì sinh hoạt, đồng thời có thêm thời gian cân nhắc, định hướng lại nghề nghiệp. Bên cạnh đó, chị còn được hỗ trợ tiếp cận thông tin tuyển dụng và tư vấn nghề nghiệp, qua đó tăng khả năng quay trở lại thị trường lao động.

Ở quy mô rộng hơn, hoạt động tư vấn, giới thiệu việc làm đang được triển khai đồng bộ tại nhiều địa phương. Tại TP Hồ Chí Minh, trong quý I/2026, Trung tâm Dịch vụ việc làm thành phố đã tư vấn, giới thiệu việc làm cho gần 100.000 lượt người, trong đó hơn 12.900 lượt được giới thiệu việc làm cụ thể và 4.219 người đã tìm được việc làm mới. Tại Hà Nội, chỉ trong tháng 2/2026 đã có hơn 52.000 lượt lao động được tư vấn, hỗ trợ tìm việc.

Những kết quả này cho thấy BHTN không chỉ giúp người lao động duy trì cuộc sống trong giai đoạn tạm thời mất việc mà còn góp phần nâng cao hiệu quả kết nối cung - cầu lao động. Qua đó, chính sách đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định thị trường lao động và hạn chế những tác động tiêu cực từ biến động kinh tế.

Bên cạnh hỗ trợ việc làm, chính sách đào tạo, bồi dưỡng và nâng cao kỹ năng nghề cũng ngày càng được chú trọng. Người lao động tham gia BHTN có thể được hỗ trợ học nghề, qua đó có điều kiện chuyển đổi công việc hoặc nâng cao năng lực để đáp ứng yêu cầu mới của thị trường. Đây là bước chuyển quan trọng từ hỗ trợ thụ động sang hỗ trợ chủ động, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy cần tiếp tục hoàn thiện chính sách để phù hợp hơn với điều kiện sống của người lao động. Trong một số trường hợp, mức trợ cấp hiện nay chủ yếu đáp ứng nhu cầu sinh hoạt cơ bản, đặc biệt tại các đô thị lớn. Do đó, người lao động thường có xu hướng sớm tìm việc làm mới để bảo đảm thu nhập, thay vì dành thời gian tham gia các chương trình đào tạo lại.

Bên cạnh đó, dù thủ tục hành chính đã có nhiều cải tiến, việc triển khai dịch vụ công trực tuyến vẫn cần tiếp tục được hoàn thiện, nhằm tạo thuận lợi hơn cho người lao động trong quá trình tiếp cận chính sách.

Tiếp tục hoàn thiện chính sách theo hướng chủ động, linh hoạt và bền vững

Trong bối cảnh thị trường lao động tiếp tục biến động, việc hoàn thiện chính sách BHTN theo hướng chủ động, linh hoạt và bền vững là yêu cầu cần thiết. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả hỗ trợ người lao động mà còn góp phần bảo đảm sự ổn định của hệ thống an sinh xã hội.

Hiện nay, quỹ BHTN đang duy trì mức kết dư ổn định, tạo dư địa cho việc nghiên cứu, điều chỉnh chính sách theo hướng phù hợp hơn với thực tiễn. Vấn đề đặt ra là cần sử dụng hiệu quả nguồn lực này, vừa bảo đảm hỗ trợ kịp thời cho người lao động, vừa duy trì tính bền vững của quỹ trong dài hạn. Theo đó, cần tiếp tục đẩy mạnh các giải pháp hỗ trợ đào tạo lại, nâng cao kỹ năng và tăng cường kết nối việc làm. Khi người lao động sớm quay trở lại thị trường lao động, không chỉ giúp ổn định đời sống cá nhân mà còn góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Bên cạnh đó, việc nghiên cứu điều chỉnh mức hỗ trợ theo hướng phù hợp hơn với biến động của chi phí sinh hoạt là cần thiết, đặc biệt tại các khu vực đô thị lớn. Mức hỗ trợ hợp lý sẽ giúp người lao động yên tâm trong giai đoạn chuyển tiếp và có điều kiện tham gia các hoạt động đào tạo, nâng cao kỹ năng. Cùng với đó, đề xuất xây dựng các gói hỗ trợ linh hoạt trong những tình huống đặc biệt như dịch bệnh, thiên tai hoặc biến động kinh tế lớn. Đây sẽ là công cụ quan trọng giúp hệ thống an sinh xã hội nâng cao khả năng ứng phó trước các rủi ro.

Đồng thời, việc tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, kết nối dữ liệu giữa các cơ quan và nâng cao chất lượng dịch vụ công sẽ góp phần giúp chính sách BHTN vận hành hiệu quả, minh bạch và thuận tiện hơn cho người dân.

Có thể khẳng định, trong bối cảnh thị trường lao động không ngừng thay đổi, BHTN đang ngày càng phát huy vai trò là một trụ cột quan trọng của hệ thống an sinh xã hội. Không chỉ hỗ trợ tài chính trong giai đoạn mất việc, chính sách này còn góp phần điều tiết thị trường lao động, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và củng cố ổn định xã hội.

Trong thời gian tới, việc tiếp tục hoàn thiện chính sách theo hướng mở rộng diện bao phủ, nâng cao hiệu quả hỗ trợ và tăng cường các giải pháp chủ động sẽ giúp BHTN phát huy tốt hơn vai trò của mình, trở thành nền tảng vững chắc góp phần bảo đảm an sinh bền vững./.