Đưa chính sách an sinh về từng thôn, tổ dân phố

Mở rộng diện bao phủ BHXH, BHYT không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan BHXH mà cần sự vào cuộc đồng bộ của cấp ủy, chính quyền, các tổ chức đoàn thể và mỗi người dân. Thực tiễn cho thấy, khi chính sách được tuyên truyền bằng những hình thức gần gũi, gắn với nhu cầu và điều kiện kinh tế của từng hộ gia đình, khả năng tiếp cận, tìm hiểu và tham gia của người dân sẽ được nâng lên.

Từ yêu cầu đó, trong quý IV/2026, BHXH tỉnh Phú Thọ triển khai thí điểm mô hình “Thôn/Tổ dân phố an sinh” tại 5 xã, phường do cơ quan BHXH tỉnh trực tiếp quản lý thu và phát triển người tham gia. Đây là bước đi nhằm đưa công tác tuyên truyền, vận động phát triển BHXH, BHYT về sát địa bàn dân cư, nhất là những nơi còn nhiều người chưa tham gia.

Theo kế hoạch, mỗi xã, phường lựa chọn một thôn hoặc tổ dân phố để triển khai, gồm: tổ dân phố Mai Sơn (phường Thanh Miếu), tổ dân phố Thậm Thình (phường Vân Phú), tổ dân phố Quất Thượng (phường Việt Trì), tổ dân phố Đinh Tiên Hoàng (phường Nông Trang) và thôn Gia Ninh (xã Hy Cương).

Một hoạt động truyền thông BHXH tỉnh Phú Thọ tại cơ sở.

Tại các địa bàn thí điểm, cơ quan BHXH phối hợp chính quyền cơ sở rà soát, phân loại người dân chưa tham gia BHXH, BHYT, tập trung vào nhóm lao động tự do và những người chưa có điều kiện tiếp cận đầy đủ thông tin về chính sách. Việc chuẩn hóa dữ liệu người tham gia, kiện toàn tổ chỉ đạo triển khai an sinh tại địa bàn cũng được chú trọng, tạo cơ sở để xác định đúng đối tượng, lựa chọn cách vận động phù hợp và theo dõi kết quả thực hiện.

Điểm đáng chú ý của mô hình là không dừng lại ở việc tuyên truyền chính sách mà hướng đến hình thành cơ chế phối hợp thường xuyên ngay tại cộng đồng dân cư. Cấp ủy, chính quyền địa phương, các hội, đoàn thể, tổ dân phố và nhân viên thu cùng tham gia vận động, giải đáp vướng mắc, hỗ trợ người dân hoàn thiện thủ tục tham gia.

Công tác truyền thông được thực hiện linh hoạt thông qua hệ thống loa truyền thanh cơ sở, hội nghị tư vấn, đối thoại trực tiếp, các cuộc họp chi bộ, họp thôn và sinh hoạt đoàn thể. Infographic, video ngắn được chia sẻ qua các nhóm Zalo cộng đồng; người dân được hướng dẫn cài đặt, sử dụng ứng dụng VssID và dùng căn cước công dân gắn chip khi khám, chữa bệnh BHYT.

Đối với những hộ gia đình còn băn khoăn về mức đóng, phương thức đóng hoặc quyền lợi được hưởng, cán bộ BHXH và nhân viên thu trực tiếp đến nhà tư vấn, giải thích. Các tổ, nhóm tiết kiệm tham gia BHXH tự nguyện được khuyến khích thành lập thông qua Hội Phụ nữ, Hội Nông dân và Đoàn Thanh niên, giúp người dân chủ động dành dụm những khoản phù hợp với khả năng kinh tế để tham gia bảo hiểm.

Song song với đó, địa phương và cơ quan BHXH vận động các tổ chức, doanh nghiệp, nhà hảo tâm chung tay hỗ trợ kinh phí mua thẻ BHYT, sổ BHXH cho người có hoàn cảnh khó khăn. Việc theo dõi thời hạn đóng, nhắc đóng tiếp tục cũng được quan tâm nhằm hạn chế gián đoạn quá trình tham gia, bảo đảm quyền lợi lâu dài của người dân.

Mô hình đặt mục tiêu phấn đấu đạt tỷ lệ bao phủ BHYT 100% và tỷ lệ người tham gia BHXH đạt 60% số người trong độ tuổi lực lượng lao động tại địa bàn. Đây là những chỉ tiêu cụ thể để các địa phương tập trung triển khai, đồng thời làm căn cứ đánh giá kết quả, rút kinh nghiệm trước khi xem xét nhân rộng.

Điểm sáng từ cách làm gần dân

Cùng với mô hình thí điểm tại 5 xã, phường, mô hình “Khu dân cư an sinh bền vững” tại tổ dân phố 7, phường Tân Hòa cho thấy một hướng tiếp cận khác: lấy cộng đồng làm trung tâm, phát huy vai trò nêu gương và sự sẻ chia để đưa chính sách BHXH tự nguyện, BHYT hộ gia đình đến gần người dân.

Tổ dân phố 7 được hình thành trên cơ sở sáp nhập xóm Bích Trụ và xóm Tiểu Khu, có diện tích 669,48ha, với 170 hộ dân và hơn 620 nhân khẩu. Sinh kế của người dân chủ yếu dựa vào đánh bắt thủy sản tự nhiên, nuôi cá lồng bè và kinh doanh dịch vụ nhỏ lẻ. Trong điều kiện đời sống còn những khó khăn nhất định, việc vận động người dân tham gia các chính sách an sinh đòi hỏi cách làm linh hoạt, phù hợp với thu nhập và đặc điểm sinh kế của từng hộ.

Ra mắt từ tháng 8/2026, mô hình xác định mục tiêu xây dựng cộng đồng dân cư chủ động tham gia BHXH, BHYT, với phương châm: “Mỗi người dân có thẻ BHYT - Mỗi gia đình có người tham gia BHXH tự nguyện - Mỗi khu dân cư là một cộng đồng an sinh bền vững”.

UBND phường Tân Hòa và BHXH cơ sở Hòa Bình phối hợp huy động nguồn lực xã hội tặng thẻ BHYT cho người có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn.

Một trong những giải pháp được chú trọng là phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu của đảng viên và những người có uy tín trong cộng đồng. Mô hình “Người tham gia vận động người tham gia” tạo điều kiện để người đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH chia sẻ trải nghiệm thực tế, giúp người dân hiểu rõ hơn ý nghĩa của việc tham gia và duy trì BHXH, BHYT.

Cách tuyên truyền từ chính những người đã tham gia, thụ hưởng chính sách góp phần tăng tính thuyết phục, giúp các quy định vốn có thể khó hiểu trở nên gần gũi với đời sống. Bên cạnh đó, mô hình “Ống tiết kiệm an sinh” được phát động tại các gia đình, khuyến khích tích lũy từng khoản nhỏ để chủ động chuẩn bị nguồn đóng BHXH tự nguyện.

Ngày An sinh cộng đồng được tổ chức định kỳ hằng tháng, kết hợp tư vấn chính sách, hỗ trợ đăng ký tại chỗ, trao tặng sổ BHXH, thẻ BHYT và biểu dương những điển hình tích cực. Các công cụ số, mã QR và mạng xã hội cũng được sử dụng để mở rộng kênh tiếp cận thông tin, giúp người dân thuận tiện tra cứu, tìm hiểu chính sách.

Đến nay, 100% hộ gia đình tại tổ dân phố 7 đã được tuyên truyền, tư vấn trực tiếp về chính sách BHXH, BHYT. Việc vận động người dân tham gia BHYT theo hộ gia đình góp phần mở rộng diện bao phủ, đồng thời giúp các thành viên được bảo vệ trước những rủi ro về sức khỏe và chi phí khám, chữa bệnh trong phạm vi quyền lợi được hưởng.

Đồng chí Lê Quang Huân, Chủ tịch UBND phường Tân Hòa, đánh giá mô hình tạo ra phương thức tuyên truyền gần dân, sát dân và thiết thực hơn. Thông qua sự phối hợp giữa chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể, tổ dân phố và người có uy tín, công tác vận động được triển khai trực tiếp đến từng hộ gia đình. Quan trọng hơn, mô hình hướng đến xây dựng ý thức chủ động tham gia an sinh xã hội, thay vì chỉ vận động người dân tham gia theo từng đợt.

Trên cơ sở kết quả bước đầu, phường Tân Hòa đặt mục tiêu nhân rộng mô hình đến các khu dân cư trên địa bàn; phấn đấu 100% hộ gia đình được tuyên truyền, tư vấn trực tiếp về BHXH, BHYT ít nhất một lần mỗi năm; tỷ lệ bao phủ BHYT đạt từ 98% dân số trở lên và tỷ lệ tham gia BHXH tự nguyện đạt 50% so với danh sách tiềm năng.

Địa phương cũng hướng đến tập huấn cho toàn bộ cán bộ tổ dân phố, trưởng các đoàn thể và chi hội trưởng để trở thành tuyên truyền viên chính sách; xây dựng các điểm truyền thông trực quan, vận động nguồn lực xã hội hóa hỗ trợ người có hoàn cảnh khó khăn và phát động danh hiệu “Gia đình an sinh tiêu biểu”. Qua đó, việc thực hiện chính sách từng bước trở thành trách nhiệm chung của mỗi gia đình và cộng đồng.

Đánh giá các mô hình an sinh tại cơ sở, Giám đốc BHXH tỉnh Phú Thọ Nguyễn Duy Phương nhấn mạnh ý nghĩa của việc đổi mới phương thức tổ chức thực hiện chính sách theo hướng bám sát địa bàn, nắm chắc đối tượng và phát huy vai trò của cả hệ thống chính trị. Theo đó, việc triển khai hiệu quả các mô hình không chỉ thể hiện ở số người được vận động tham gia BHXH, BHYT mà còn ở khả năng nâng cao nhận thức, tạo sự đồng thuận và hình thành thói quen chủ động tham gia chính sách BHXH, BHYT trong cộng đồng./.