Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính theo hướng “không giấy tờ”

Triển khai Nghị quyết số 02/NQ-CP của Chính phủ và Kế hoạch hành động của Bộ Tài chính, BHXH Việt Nam đã chủ động ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, hướng dẫn trong toàn hệ thống nhằm tiếp tục đổi mới phương thức phục vụ người dân và doanh nghiệp theo hướng hiện đại, công khai, minh bạch.

Một trong những điểm nổi bật trong 6 tháng đầu năm 2026 là BHXH Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính trên nền tảng dữ liệu số và kết nối liên thông giữa các cơ sở dữ liệu quốc gia. Theo đó, BHXH Việt Nam đã tham mưu trình Bộ Tài chính ban hành Quyết định số 241/QĐ-BTC ngày 05/02/2026 về công bố dữ liệu quốc gia về bảo hiểm và hướng dẫn kết nối, khai thác sử dụng dữ liệu quốc gia về bảo hiểm thay thế giấy tờ trong giải quyết thủ tục hành chính. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong việc cắt giảm giấy tờ, đơn giản hóa hồ sơ và giảm thời gian thực hiện thủ tục cho người dân.

Đáng chú ý, dữ liệu về sổ BHXH và thẻ BHYT trong cơ sở dữ liệu quốc gia về bảo hiểm đã được khai thác để thay thế nhiều loại giấy tờ trong thành phần hồ sơ thủ tục hành chính. Các thông tin cơ bản về cá nhân và quá trình tham gia BHXH, BHYT được chia sẻ, đồng bộ giữa các hệ thống, góp phần nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường điện tử.

BHXH Việt Nam cũng đã ban hành Quyết định số 313/QĐ-BHXH ngày 27/3/2026 sửa đổi, bổ sung quy trình giải quyết hưởng các chế độ BHXH, chi trả các chế độ BHXH, bảo hiểm thất nghiệp theo hướng điện tử hóa quy trình nội bộ. Theo đó, người dân khi thực hiện thủ tục sẽ không phải nộp lại sổ BHXH bản giấy, giấy khai sinh hoặc giấy chứng tử trong trường hợp cơ quan BHXH đã kết nối, khai thác được dữ liệu từ cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử.

Bên cạnh đó, Quyết định số 366/QĐ-BHXH ngày 29/4/2026 về quy trình thu BHXH, BHYT, BHTN; cấp sổ BHXH, thẻ BHYT cũng đánh dấu bước chuyển quan trọng trong quá trình số hóa hoạt động nghiệp vụ của BHXH Việt Nam. Theo quy định mới, người tham gia có thể sử dụng sổ BHXH điện tử và thẻ BHYT điện tử để thực hiện các thủ tục liên quan cũng như khám chữa bệnh BHYT.

Để triển khai hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, BHXH Việt Nam cũng đã chỉ đạo BHXH các tỉnh, thành phố tăng cường hỗ trợ người dân, doanh nghiệp thực hiện dịch vụ công trực tuyến, giao dịch điện tử và tiếp nhận hồ sơ không phụ thuộc địa giới hành chính. Đây được xem là giải pháp quan trọng giúp giảm thời gian đi lại, giảm chi phí phát sinh cho người dân và doanh nghiệp.

Chuyển đổi số tiếp tục tạo chuyển biến mạnh mẽ trong toàn hệ thống

Cùng với cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số tiếp tục là điểm sáng nổi bật của BHXH Việt Nam trong thời gian qua. Theo báo cáo tình hình, kết quả thực hiện Nghị quyết số 02/NQ-CP của Chính phủ 06 tháng đầu năm 2026, đến nay, hệ thống BHXH Việt Nam đã xác thực hơn 100,2 triệu thông tin công dân trong cơ sở dữ liệu do BHXH Việt Nam quản lý với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Trong đó, khoảng 92,1 triệu người đang tham gia, thụ hưởng BHXH, BHYT, BHTN đã được xác thực, đạt tỷ lệ 99,69% tổng số người tham gia.

Kết quả này góp phần quan trọng trong việc chuẩn hóa dữ liệu, nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời tạo nền tảng để triển khai các dịch vụ công trực tuyến, dịch vụ số và kết nối liên thông dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước.

BHXH Việt Nam cũng đã hoàn thành kết nối kỹ thuật và kiểm thử việc tích hợp các dịch vụ công trực tuyến của ngành lên Cổng Dịch vụ công quốc gia mới theo Quyết định số 301/QĐ-BTC ngày 12/02/2026 của Bộ Tài chính. Việc kết nối này được kỳ vọng sẽ tiếp tục nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp trên môi trường số.

Song song với đó, BHXH Việt Nam tiếp tục triển khai đồng bộ công tác số hóa hồ sơ, giấy tờ và kết quả giải quyết thủ tục hành chính trong toàn hệ thống. Các hồ sơ giấy khi tiếp nhận đều được số hóa và xử lý trên phần mềm nghiệp vụ; kết quả giải quyết được ký số để trả cho người dân theo quy định.

Trong lĩnh vực chi trả các chế độ BHXH, BHTN, BHXH Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt. Ước đến hết 6 tháng đầu năm 2026, khoảng 88% người hưởng các chế độ BHXH, trợ cấp thất nghiệp đã nhận tiền qua tài khoản cá nhân. Việc đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt không chỉ giúp người dân nhận chế độ nhanh chóng, thuận tiện hơn mà còn góp phần bảo đảm công khai, minh bạch và nâng cao hiệu quả quản lý chi trả.

Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, vẫn còn một số khó khăn trong quá trình triển khai chuyển đổi số như việc giải quyết trợ cấp thất nghiệp trên Cổng Dịch vụ công quốc gia hiện đang được các cơ quan liên quan tiếp tục phối hợp đồng bộ nhằm bảo đảm kết nối, chia sẻ dữ liệu phục vụ chi trả theo quy trình điện tử. Ngoài ra, việc thanh toán qua tài khoản cá nhân tại khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa vẫn còn gặp khó khăn do hạn chế về hạ tầng ngân hàng.

Nâng cao hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp

Cùng với cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số, BHXH Việt Nam tiếp tục tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra nhằm bảo đảm quyền lợi cho người tham gia BHXH, BHYT, BHTN.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, toàn hệ thống BHXH Việt Nam đã ban hành quyết định kiểm tra tại 1.018 đơn vị. Qua kiểm tra, cơ quan BHXH đã yêu cầu truy thu tiền đóng đối với nhiều trường hợp chưa tham gia hoặc đóng chưa đúng quy định; đồng thời thu hồi hàng tỷ đồng về các quỹ BHXH, BHYT do chi chưa đúng quy định. Cụ thể, BHXH Việt Nam đã yêu cầu truy thu hơn 2,4 tỷ đồng đối với các trường hợp chưa tham gia hoặc đóng thiếu thời gian BHXH; truy thu hơn 1 tỷ đồng đối với các trường hợp đóng thiếu mức quy định. Trong công tác khám chữa bệnh BHYT, cơ quan BHXH cũng yêu cầu thu hồi gần 5 tỷ đồng do chưa đủ điều kiện thanh toán BHYT.

Song song với đó, công tác truyền thông tiếp tục được ngành BHXH Việt Nam triển khai mạnh mẽ trên nhiều nền tảng nhằm nâng cao nhận thức và hỗ trợ người dân tiếp cận chính sách. Trong 6 tháng đầu năm 2026, Cổng Thông tin điện tử BHXH Việt Nam đã đăng tải 895 tin, bài, văn bản, thu hút khoảng 70 triệu lượt truy cập. Các nền tảng mạng xã hội của BHXH Việt Nam như Fanpage, Zalo, Youtube đăng tải khoảng 760 tin, bài, video với hơn 87 nghìn người theo dõi, quan tâm.

BHXH Việt Nam cũng tiếp nhận, hỗ trợ và giải đáp khoảng 900 nghìn cuộc gọi, câu hỏi và lượt tương tác của người dân thông qua tổng đài chăm sóc khách hàng cùng nhiều kênh hỗ trợ trực tuyến khác.

Tại các địa phương, BHXH các tỉnh, thành phố đã tổ chức khoảng 5.700 hội nghị tuyên truyền, tư vấn, đối thoại với khoảng 314 nghìn lượt người tham dự; phối hợp với các cơ quan báo chí địa phương đăng tải hàng nghìn tin, bài, phóng sự, chuyên trang, chuyên mục về chính sách BHXH, BHYT.

Trên cơ sở những kết quả đạt được, thời gian tới, BHXH Việt Nam sẽ tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Việc tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, kết nối và chia sẻ dữ liệu, số hóa quy trình nghiệp vụ không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý mà còn hướng tới xây dựng nền hành chính phục vụ hiện đại, công khai, minh bạch, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm./.