Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại Phiên họp. (Ảnh: Quochoi)

Trình bày dự thảo Kế hoạch và Đề cương giám sát, Phó Trưởng Đoàn Thường trực Đoàn giám sát, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, chuyên đề được triển khai nhằm đánh giá toàn diện việc ban hành và tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật về BHXH trong giai đoạn 2021-2026. Nội dung giám sát không chỉ tập trung xem xét kết quả đạt được mà còn làm rõ những hạn chế, bất cập, nguyên nhân và trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị trong quá trình thực hiện.

Theo dự kiến, phạm vi giám sát bao quát việc triển khai các quy định của pháp luật về BHXH tại Chính phủ, các bộ, ngành, BHXH Việt Nam và một số địa phương; đồng thời đánh giá việc thực hiện các chính sách liên quan đến phát triển người tham gia BHXH, quản lý thu, chi, giải quyết và chi trả các chế độ BHXH, công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm cũng như việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong quản lý và tổ chức thực hiện chính sách.

Các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất đánh giá, BHXH là một trong những trụ cột quan trọng của hệ thống an sinh xã hội. Những năm qua, việc triển khai chính sách BHXH đã đạt nhiều kết quả tích cực, góp phần mở rộng diện bao phủ, bảo đảm quyền lợi của người lao động và ổn định đời sống người dân. Tuy nhiên, trong quá trình tổ chức thực hiện vẫn còn một số tồn tại cần tiếp tục được nhận diện và có giải pháp khắc phục, nhất là tình trạng chậm đóng, trốn đóng BHXH, việc phát triển người tham gia BHXH ở một số khu vực còn gặp khó khăn, công tác quản lý Quỹ BHXH cần tiếp tục được nâng cao hiệu quả.

Thảo luận tại phiên họp, nhiều ý kiến đề nghị Đoàn giám sát cần lựa chọn đúng trọng tâm, trọng điểm; bảo đảm việc giám sát không chỉ phản ánh thực trạng mà còn chỉ ra nguyên nhân của những hạn chế, từ đó kiến nghị các giải pháp mang tính khả thi để hoàn thiện chính sách và nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện. Bên cạnh việc đánh giá kết quả thực hiện các quy định của pháp luật hiện hành, cần xem xét tác động của những quy định mới của Luật BHXH năm 2024 đối với việc mở rộng diện bao phủ BHXH, nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp cũng như xây dựng hệ thống BHXH hiện đại, chuyên nghiệp.

Phó Trưởng Đoàn Thường trực Đoàn giám sát Nguyễn Đắc Vinh, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội trình bày tóm tắt về dự thảo Kế hoạch và Đề cương giám sát

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, chuyên đề giám sát cần hướng vào những vấn đề mà cử tri, người lao động và xã hội quan tâm. Trong đó, cần tập trung đánh giá việc quản lý, sử dụng Quỹ BHXH; tình trạng chậm đóng, trốn đóng BHXH; việc mở rộng đối tượng tham gia; hiệu quả thực hiện BHXH tự nguyện; đồng thời xem xét kết quả ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý và tổ chức thực hiện chính sách.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị Đoàn giám sát đi sâu phân tích những "điểm nóng", những vấn đề còn tồn tại kéo dài, xác định rõ nguyên nhân khách quan, chủ quan và trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức có liên quan. Trên cơ sở đó, kiến nghị các giải pháp thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, bảo đảm việc thực hiện chính sách BHXH ngày càng hiệu quả, minh bạch, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.

Bên cạnh việc đánh giá việc thực hiện chính sách, pháp luật, hoạt động giám sát cũng hướng tới mục tiêu tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách về BHXH phù hợp với yêu cầu cải cách và phát triển hệ thống an sinh xã hội, góp phần thực hiện hiệu quả các chủ trương của Đảng về mở rộng diện bao phủ BHXH, hướng tới mục tiêu BHXH toàn dân.

Toàn cảnh Phiên họp

Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đề nghị Đoàn giám sát tiếp thu đầy đủ các ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội để hoàn thiện Kế hoạch và Đề cương giám sát. Quá trình triển khai cần bảo đảm tính khoa học, khách quan, toàn diện, bám sát thực tiễn, tập trung vào những vấn đề cốt lõi của chính sách BHXH, qua đó kiến nghị các giải pháp có tính khả thi nhằm tiếp tục hoàn thiện pháp luật, nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện và bảo đảm an toàn, bền vững Quỹ BHXH.

Hoạt động giám sát chuyên đề về việc thực hiện chính sách, pháp luật BHXH giai đoạn 2021-2026 được kỳ vọng sẽ cung cấp cơ sở thực tiễn quan trọng để Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan có thẩm quyền tiếp tục hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả tổ chức thực hiện, góp phần bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động, củng cố niềm tin của người dân đối với chính sách BHXH và hệ thống an sinh xã hội.