Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Tờ trình về 5 dự án luật gồm: Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất); Luật Đấu thầu (sửa đổi); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, Luật Thuế thu nhập cá nhân; Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi).

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cùng các Phó Chủ tịch Quốc hội tại phiên họp. (Ảnh Cổng TTĐT Quốc hội).

Miễn thuế đối với cơ sở giáo dục phi lợi nhuận và hoạt động cung cấp suất ăn

Trình bày nội dung dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế thu nhập cá nhân, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, dự thảo sửa đổi khoản 5 Điều 15 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, theo hướng miễn thuế đối với cơ sở giáo dục hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận, không phân biệt công lập hay tư thục, nhằm thực hiện chủ trương của Đảng tại Nghị quyết 71.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Tờ trình các dự án Luật. (Ảnh Cổng TTĐT Quốc hội).

Dự thảo cũng bổ sung quy định miễn thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ kinh doanh dịch vụ cung cấp suất ăn cho cơ sở giáo dục, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.

Theo Bộ trưởng, cùng với việc thực hiện các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế, phí, lệ phí, tiền thuê đất, Chính phủ đề xuất quy định này nhằm giảm chi phí cho doanh nghiệp, cá nhân kinh doanh; thúc đẩy hình thành các cơ sở cung cấp suất ăn quy mô lớn, tuân thủ đầy đủ quy định về an toàn thực phẩm; qua đó giảm chi phí cho người học, người bệnh. Chính sách miễn thuế áp dụng cả với doanh nghiệp nộp thuế thu nhập doanh nghiệp theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu.

Sửa đổi Luật Đầu tư: nâng sức cạnh tranh của môi trường đầu tư

Về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh, lần sửa đổi này nhằm kịp thời thể chế hóa các chủ trương mới, tháo gỡ vướng mắc thực tiễn, nâng cao chất lượng và hiệu quả đầu tư, tăng cường liên kết với kinh tế trong nước; đơn giản hóa thủ tục, thúc đẩy chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật. Mục tiêu là tạo lập môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, ổn định, nhất quán, phù hợp thông lệ quốc tế, phấn đấu đưa môi trường đầu tư của Việt Nam vào nhóm 3 nước dẫn đầu ASEAN và nhóm 30 quốc gia hàng đầu thế giới vào năm 2028. Đồng thời, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước theo hướng phân cấp, phân quyền rõ ràng, đi đôi với tăng cường điều phối quốc gia, liên kết vùng, thanh tra, kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình.

Dự thảo Luật gồm 3 điều, tập trung vào 4 nội dung cơ bản:

Một là, hoàn thiện chính sách tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài. Dự thảo cho phép Chính phủ quy định nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường trong các ngành, nghề đang hạn chế, căn cứ điều kiện kinh tế - xã hội và yêu cầu quản lý nhà nước. Trường hợp điều kiện nằm trong văn bản thuộc thẩm quyền của Quốc hội hoặc Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến trước khi ban hành. Việc nới lỏng phải bảo đảm quốc phòng, an ninh, công khai, minh bạch, không phân biệt đối xử và phù hợp cam kết quốc tế.

Các đại biểu tham dự Phiên họp. (Ảnh Cổng TTĐT Quốc hội).

Hai là, hoàn thiện chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư gắn với cam kết của nhà đầu tư. Dự thảo bổ sung các hình thức hỗ trợ về phát triển chuỗi cung ứng, sản xuất sản phẩm công nghệ cao, đầu tư tài sản cố định, hợp tác đào tạo, nghiên cứu khoa học; đồng thời mở rộng ưu đãi, hỗ trợ đối với các dự án, lĩnh vực cần khuyến khích.

Ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt được áp dụng có thời hạn, gắn với cam kết về chuyển giao công nghệ, nghiên cứu và phát triển, đào tạo lao động Việt Nam, phát triển nhà cung ứng trong nước và chuyển đổi xanh. Trường hợp không đáp ứng cam kết, ưu đãi, hỗ trợ có thể bị điều chỉnh hoặc thu hồi. Việc hỗ trợ được thực hiện thông qua Quỹ hỗ trợ đầu tư, trên cơ sở chi phí hợp lệ thực tế phát sinh trong phạm vi dự toán ngân sách trung ương do Quốc hội quyết định hằng năm.

Dự thảo cũng cho phép khấu hao nhanh tài sản cố định tại khu công nghiệp sinh thái với mức tối đa gấp 2 lần mức khấu hao theo quy định, đồng thời kéo dài thời gian hoạt động của dự án đầu tư hạ tầng lên tối đa 70 năm.

Ba là, đơn giản hóa thủ tục đầu tư, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh. Dự thảo mở rộng phạm vi áp dụng thủ tục đầu tư đặc biệt đối với một số dự án thuộc ngành, lĩnh vực ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt thực hiện ngoài các khu chức năng tập trung khi đáp ứng điều kiện về đất đai. Đồng thời, hoàn thiện quy định về lựa chọn nhà đầu tư và thủ tục đối với dự án đề nghị Nhà nước giao khu vực biển, bảo đảm thống nhất với pháp luật có liên quan.

Bốn là, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và đẩy mạnh chuyển đổi số. Cổng một cửa đầu tư quốc gia được định hướng trở thành nền tảng số thống nhất, kết nối dữ liệu và từng bước thực hiện thủ tục đầu tư trực tuyến toàn trình, giảm thời gian và chi phí tuân thủ. Dự thảo phân định rõ trách nhiệm quản lý nhà nước: Bộ Tài chính quản lý nhà nước về khu kinh tế; Bộ Công Thương chủ trì quản lý nhà nước về khu công nghiệp, khu chế xuất; đồng thời sửa đổi, bổ sung một số quy định của pháp luật về thi hành án dân sự để bảo đảm đồng bộ.

Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất): một khuôn khổ pháp lý thống nhất

Trình bày tóm tắt Tờ trình dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, việc hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước năm 2025 và Luật Đầu tư công năm 2024 là cần thiết nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về hoàn thiện thể chế tài chính - ngân sách, nâng cao hiệu quả phân bổ, quản lý, sử dụng nguồn lực công và tháo gỡ vướng mắc trong đầu tư công.

Thực tiễn cho thấy, dù hai luật trên (Luật Đầu tư công được sửa đổi, bổ sung năm 2025) đã tăng cường phân cấp, đơn giản hóa thủ tục, nhưng việc quản lý vốn đầu tư công từ ngân sách nhà nước vẫn phải thực hiện đồng thời theo hai quy trình pháp luật, gây giao thoa về thẩm quyền, hồ sơ, trình tự và trách nhiệm. Trong bối cảnh tổ chức bộ máy tài chính - kế hoạch đã được hợp nhất ở trung ương và địa phương, việc duy trì hai hệ thống pháp luật riêng không còn phù hợp. Hợp nhất hai luật, đồng thời sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan sẽ góp phần bảo đảm đồng bộ, thống nhất, giảm thủ tục, giảm chi phí tuân thủ, nâng cao kỷ luật tài khóa và hiệu quả đầu tư công.

Phạm vi điều chỉnh của dự thảo luật gồm: lập, chấp hành, kiểm toán, quyết toán, công khai, giám sát ngân sách nhà nước; nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân có liên quan; lập, thẩm định, phê duyệt, quyết định, theo dõi, kiểm tra, đánh giá chương trình, dự án, nhiệm vụ đầu tư công; quản lý, sử dụng vốn đầu tư từ nguồn thu hợp pháp của các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập dành để đầu tư.

Dự thảo Luật gồm 10 chương, 103 điều, được xây dựng trên kết cấu, bố cục của Luật Ngân sách nhà nước năm 2025. Các nội dung của Luật Đầu tư công được giản lược, lồng ghép vào các chương, điều, khoản tương ứng; nội dung đặc thù về chương trình, nhiệm vụ, dự án đầu tư công được quy định tại chương riêng; các nội dung mang tính kỹ thuật giao Chính phủ quy định chi tiết. Dự thảo kế thừa các quy định hiện hành còn phù hợp, phát huy hiệu quả, đồng thời tinh chỉnh cho phù hợp tình hình mới.

Theo đó, kế hoạch đầu tư công được hợp nhất toàn diện vào kế hoạch tài chính 5 năm và dự toán ngân sách nhà nước hằng năm; hợp nhất đồng bộ quy định về thẩm quyền của các cấp trong lĩnh vực ngân sách; thống nhất phạm vi ngân sách nhà nước và vốn đầu tư công; sửa đổi, bổ sung các khái niệm, quy định nghị quyết của Quốc hội về tài chính, ngân sách là văn bản quy phạm pháp luật; bổ sung quy định về chuyển đổi số, cơ sở dữ liệu quốc gia về ngân sách nhà nước. Nội dung hợp nhất gắn với quản trị rủi ro tài khóa, cắt giảm các nội dung trùng lặp, chưa đồng bộ.

Dự thảo Luật cũng đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực: giao Chính phủ quy định chi tiết một số nội dung, gắn với đơn giản hóa trình tự, thủ tục và nội dung phù hợp quy mô dự án; chuyển thẩm quyền quyết định nguồn đầu tư công thuộc ngân sách trung ương từ Hội đồng nhân dân cấp tỉnh sang Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; bổ sung nguyên tắc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa ngân sách cấp tỉnh và ngân sách cấp xã theo Kết luận số 76 của Trung ương./.