Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng điều hành phiên tháo luận Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI sáng 21/4/2026 (nguồn ảnh: VGP)

Tiếp tục nâng cao chất lượng tăng trưởng

Thảo luận tại hội trường, các đại biểu Quốc hội tập trung đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2025, cũng như tình hình những tháng đầu năm 2026. Nhiều ý kiến cơ bản thống nhất với báo cáo của Chính phủ, ghi nhận nền kinh tế tiếp tục duy trì ổn định vĩ mô, các cân đối lớn được bảo đảm, nhiều chỉ tiêu chủ yếu đạt và vượt kế hoạch đề ra, tạo nền tảng thuận lợi cho việc triển khai các mục tiêu phát triển trong giai đoạn tiếp theo.

Bên cạnh những kết quả đạt được, các đại biểu cho rằng cần tiếp tục chú trọng nâng cao chất lượng tăng trưởng. Theo đó, tăng trưởng kinh tế đã có cải thiện nhưng vẫn còn dư địa để nâng cao hiệu quả; năng suất lao động cần được cải thiện rõ nét hơn; hiệu quả sử dụng vốn đầu tư cần tiếp tục được nâng lên. Đồng thời, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cần được thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa để thực sự trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế. Đây được xem là những yếu tố then chốt nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng thích ứng của nền kinh tế trong bối cảnh mới.

Cùng với các nội dung về kinh tế, các vấn đề xã hội tiếp tục được nhiều đại biểu quan tâm, nhất là những nội dung gắn trực tiếp với đời sống người dân. Trong đó, xu hướng già hóa dân số nhanh và mức sinh giảm dưới mức thay thế được nhìn nhận là thách thức dài hạn, đòi hỏi có giải pháp chính sách phù hợp nhằm duy trì mức sinh hợp lý, bảo đảm cân đối dân số và phát triển bền vững. Công tác cải cách chính sách tiền lương cũng tiếp tục được đề cập, với yêu cầu việc điều chỉnh cần từng bước cải thiện đời sống cho cán bộ, công chức, viên chức, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của khu vực công.

Các ý kiến cũng cho rằng, các vấn đề xã hội cần được đặt trong tổng thể phát triển kinh tế - xã hội, gắn với mục tiêu nâng cao chất lượng sống của người dân và bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội. Trong bối cảnh tình hình thế giới còn tiềm ẩn nhiều yếu tố khó lường, các đại biểu nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, coi đây là nền tảng quan trọng để duy trì tăng trưởng và tạo dư địa cho phát triển nhanh, bền vững trong thời gian tới.

Đổi mới mô hình tăng trưởng gắn với nâng cao đời sống Nhân dân

Giải trình trước Quốc hội, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh, đổi mới mô hình tăng trưởng là yêu cầu tất yếu trong bối cảnh hiện nay, cần được triển khai một cách đồng bộ, quyết liệt, nhằm tạo chuyển biến căn bản về chất lượng và hiệu quả của nền kinh tế, qua đó góp phần cải thiện thực chất đời sống của Nhân dân. Đây không chỉ là nhiệm vụ trước mắt mà còn là định hướng xuyên suốt để thực hiện các mục tiêu phát triển đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045.

Theo đó, mô hình tăng trưởng mới tiếp tục được định hướng dựa trên các trụ cột chủ yếu, trong đó khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực quan trọng hàng đầu. Việc thúc đẩy mạnh mẽ các lĩnh vực này sẽ góp phần nâng cao năng suất lao động, hiệu quả sản xuất, kinh doanh, đồng thời tạo nền tảng cho hình thành các ngành, lĩnh vực mới có giá trị gia tăng cao, phù hợp với xu thế phát triển của kinh tế thế giới.

Cùng với việc phát triển các động lực tăng trưởng mới, Chính phủ cũng xác định cần khai thác hiệu quả các tiềm năng, lợi thế sẵn có của nền kinh tế, nhất là trong giai đoạn đầu của quá trình chuyển đổi khi các yếu tố mới chưa thể phát huy ngay tác dụng. Việc tận dụng tốt các dư địa về thị trường, nguồn lực và cơ hội phát triển sẽ góp phần duy trì ổn định tốc độ tăng trưởng, tạo điều kiện thuận lợi để từng bước cơ cấu lại nền kinh tế theo hướng hiệu quả, bền vững hơn.

Một nội dung quan trọng khác được nhấn mạnh là phát huy đầy đủ vai trò của các thành phần kinh tế, bao gồm khu vực nhà nước, khu vực tư nhân và khu vực có vốn đầu tư nước ngoài, trên cơ sở bảo đảm môi trường cạnh tranh bình đẳng, minh bạch và tăng cường liên kết trong chuỗi giá trị. Đây được xem là yếu tố then chốt để huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho phát triển, đồng thời nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế trước những biến động bên ngoài.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu. (Ảnh: DUY LINH, báo Nhân dân)

Phó Thủ tướng cũng khẳng định, tăng trưởng kinh tế cần gắn liền với việc giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô. Việc điều hành chính sách tài khóa và tiền tệ phải bảo đảm linh hoạt, phối hợp chặt chẽ, vừa kiểm soát lạm phát, vừa hỗ trợ tăng trưởng hợp lý. Trong bối cảnh dư địa chính sách tiền tệ dần thu hẹp, việc phát huy hiệu quả chính sách tài khóa, đi đôi với tăng cường quản lý, sử dụng hiệu quả các nguồn lực công, được xác định là nhiệm vụ quan trọng trong thời gian tới.

Trong tổng thể các giải pháp phát triển, các chính sách an sinh xã hội tiếp tục được quan tâm triển khai đồng bộ, góp phần bảo đảm ổn định xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Trong đó, lĩnh vực BHYT tiếp tục được chú trọng, với định hướng mở rộng độ bao phủ, nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh và từng bước triển khai hiệu quả việc khám sức khỏe định kỳ cho người dân theo lộ trình. Đây được xem là giải pháp thiết thực nhằm chuyển dần từ chăm sóc sức khỏe bị động sang chủ động phòng bệnh, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đồng thời thể hiện rõ định hướng phát triển lấy con người làm trung tâm, hướng tới mục tiêu phát triển nhanh, bền vững và bao trùm.

Siết kỷ luật tài chính, ưu tiên đầu tư cho phát triển bền vững

Trong phiên thảo luận buổi chiều, Quốc hội tập trung vào các nội dung về kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026–2030, kế hoạch tài chính 5 năm quốc gia, kế hoạch vay, trả nợ công và phê chuẩn quyết toán ngân sách nhà nước năm 2024. Các ý kiến tại hội trường cơ bản thống nhất với định hướng của Chính phủ, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, chuyển mạnh từ mở rộng đầu tư sang chú trọng chất lượng và hiệu quả đầu tư.

Theo đó, việc phân bổ vốn cần tập trung vào các dự án trọng điểm, có tính lan tỏa, tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng, nhất là trong các lĩnh vực hạ tầng chiến lược. Đồng thời, cần tiếp tục rà soát, sắp xếp lại danh mục dự án theo hướng kiên quyết cắt giảm những dự án chưa thực sự cần thiết, hiệu quả thấp hoặc chưa hoàn thiện thủ tục đầu tư, nhằm bảo đảm sử dụng hiệu quả nguồn lực công.

Các đại biểu cũng đề nghị đẩy mạnh cải cách thủ tục đầu tư công, khắc phục tình trạng chậm giải ngân, kéo dài thời gian chuẩn bị dự án. Việc phân cấp, phân quyền cho địa phương cần đi đôi với tăng cường giám sát, kiểm tra và nâng cao trách nhiệm giải trình của người đứng đầu, bảo đảm tiến độ và chất lượng các dự án.

Giải trình, làm rõ các ý kiến đại biểu nêu, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, trong bối cảnh nhu cầu đầu tư phát triển rất lớn, yêu cầu tiên quyết là phải bảo đảm nguồn thu ngân sách bền vững. Chính sách thu cần tiếp tục được hoàn thiện theo hướng thu đúng, thu đủ, bao quát các nguồn thu, đồng thời tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp thông qua việc đơn giản hóa, minh bạch hóa thủ tục.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn giải trình, làm rõ các ý kiến đại biểu nêu (nguồn ảnh: VGP)

Về chi ngân sách, Bộ trưởng nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục cơ cấu lại theo hướng tiết kiệm, hiệu quả, trong đó đẩy mạnh cắt giảm chi thường xuyên để tăng nguồn cho đầu tư phát triển. Theo định hướng, chi thường xuyên sẽ tiếp tục giảm, đồng thời phấn đấu tiết kiệm thêm khoảng 5% để bổ sung nguồn lực cho các nhiệm vụ đầu tư, nhất là trong các lĩnh vực then chốt như hạ tầng, giáo dục, y tế và an sinh xã hội.

Đối với chi đầu tư, tổng nguồn lực dự kiến trong giai đoạn tới là rất lớn, đòi hỏi phải nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Bộ trưởng cho biết, một trong những giải pháp quan trọng là tiếp tục hoàn thiện thể chế, sửa đổi các quy định pháp luật liên quan nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị và triển khai dự án, khắc phục tình trạng kéo dài thủ tục, ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả đầu tư.

Bên cạnh đó, việc kiểm soát nợ công và bội chi ngân sách tiếp tục được đặt ra với yêu cầu chặt chẽ, bảo đảm an toàn tài chính quốc gia, đồng thời vẫn tạo dư địa cho tăng trưởng trong dài hạn. Việc huy động, phân bổ và sử dụng nguồn lực cần gắn với khả năng hấp thụ của nền kinh tế, tránh tình trạng dàn trải, kém hiệu quả.

Phiên thảo luận cho thấy rõ quyết tâm của Quốc hội và Chính phủ trong việc nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng và bảo đảm phát triển bền vững. Từ những đánh giá thực tiễn đến các giải pháp cụ thể, các nội dung được thảo luận đã góp phần định hình tư duy phát triển theo hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả và tính bao trùm, trong đó con người là trung tâm, là mục tiêu của mọi chính sách./.