Các chính sách an sinh xã hội luôn được Đảng, Nhà nước ta ưu tiên hàng đầu, ảnh minh hoạ (nguồn Internet)

Trên cơ sở đó, hệ thống an sinh xã hội Việt Nam từng bước được xây dựng và hoàn thiện theo hướng toàn diện, bao trùm, bền vững; trong đó BHXH, BHYT, BHTN được xác định là các trụ cột nền tảng, giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong bảo đảm an ninh con người, ổn định xã hội và phát triển dài hạn. Thực tiễn triển khai cho thấy, những chủ trương đúng đắn, nhất quán và kịp thời của Đảng đã và đang tạo nền tảng vững chắc để bảo đảm quyền an sinh của Nhân dân, nâng cao chất lượng cuộc sống, đồng thời củng cố sức mạnh nội sinh của đất nước trong bối cảnh mới.

Từ quan điểm nhân văn đến trụ cột phát triển bền vững

Ngay từ những văn kiện nền tảng của Đảng, vấn đề an sinh xã hội đã được đặt ra với tầm nhìn chiến lược dài hạn. Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn kiên định quan điểm phát triển kinh tế phải đi đôi với phát triển xã hội, tăng trưởng phải gắn với tiến bộ và công bằng xã hội, coi con người vừa là mục tiêu, vừa là chủ thể của sự nghiệp phát triển.

Trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011), Đảng nhấn mạnh yêu cầu “thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội ngay trong từng bước, từng chính sách phát triển”, bảo đảm an sinh, phúc lợi xã hội, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân. Đây là nền tảng lý luận quan trọng, khẳng định rõ an sinh xã hội không phải là chính sách bổ trợ, mà là cấu phần hữu cơ của mô hình phát triển xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.

Bước vào thời kỳ đổi mới, cùng với việc chuyển sang phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Đảng đã kịp thời đổi mới tư duy về chính sách xã hội. Nếu như trước đây, chính sách an sinh xã hội chủ yếu mang tính hỗ trợ, cứu trợ, thì trong bối cảnh mới, Đảng từng bước chuyển mạnh sang tư duy đầu tư cho con người, phòng ngừa rủi ro, bảo đảm an sinh bền vững.

Một dấu mốc quan trọng là Nghị quyết số 15-NQ/TW ngày 01/6/2012 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XI về một số vấn đề chính sách xã hội giai đoạn 2012–2020. Nghị quyết lần đầu tiên xác lập một cách tương đối toàn diện khung chính sách an sinh xã hội ở Việt Nam, với yêu cầu xây dựng hệ thống an sinh xã hội đa tầng, linh hoạt, bảo đảm mức sống tối thiểu và từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống của Nhân dân.

Điểm cốt lõi của Nghị quyết số 15-NQ/TW là sự chuyển biến căn bản về nhận thức: từ tư duy chính sách xã hội mang tính “bù đắp, hỗ trợ” sang tư duy coi an sinh xã hội là động lực của phát triển bền vững, là yếu tố quan trọng để ổn định xã hội, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tăng cường sức cạnh tranh quốc gia. Quan điểm này đã tạo nền tảng chính trị vững chắc để các chính sách BHXH, BHYT, BHTN được thiết kế theo hướng dài hạn, chú trọng phòng ngừa rủi ro, giảm thiểu tổn thương xã hội và tăng khả năng tự chủ của người dân.

Trong các văn kiện Đại hội Đảng những nhiệm kỳ gần đây, yêu cầu hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội tiếp tục được khẳng định và nâng tầm. An sinh xã hội không chỉ là “tấm lưới an toàn” cho các nhóm yếu thế, mà ngày càng trở thành trụ cột ổn định xã hội, nền tảng củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước, góp phần tạo môi trường thuận lợi cho phát triển nhanh và bền vững.

Hoàn thiện chính sách BHXH, BHYT, BHTN – trụ cột nòng cốt của hệ thống an sinh xã hội quốc gia

Trên nền tảng tư duy nhất quán đó, Đảng đã ban hành nhiều nghị quyết chuyên đề quan trọng, trong đó BHXH, BHYT, BHTN được xác định là các trụ cột nòng cốt của hệ thống an sinh xã hội quốc gia, mang tính lâu dài và bền vững.

Đối với lĩnh vực BHXH, Nghị quyết số 28-NQ/TW ngày 23/5/2018 của Hội nghị Trung ương 7 khóa XII về cải cách chính sách BHXH được đánh giá là dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Lần đầu tiên, Đảng xác định rõ mục tiêu xây dựng hệ thống BHXH đa tầng, bao gồm BHXH bắt buộc, BHXH tự nguyện và các hình thức bảo hiểm bổ trợ, hướng tới BHXH toàn dân.

Nghị quyết số 28-NQ/TW không chỉ đặt ra yêu cầu mở rộng diện bao phủ BHXH, mà còn nhấn mạnh việc nâng cao chất lượng chính sách, bảo đảm cân đối, an toàn Quỹ BHXH trong dài hạn, bảo vệ quyền lợi hợp pháp, chính đáng của người lao động. Đây là cơ sở chính trị vững chắc để hoàn thiện hệ thống pháp luật về BHXH, đổi mới phương thức quản lý và tổ chức thực hiện, từng bước thu hẹp khoảng trống an sinh trong xã hội, đặc biệt đối với khu vực lao động phi chính thức.

Thực tiễn triển khai Nghị quyết số 28-NQ/TW cho thấy, chính sách BHXH ngày càng khẳng định vai trò không chỉ trong bảo đảm thu nhập khi về già, mà còn trong ổn định thị trường lao động, tăng cường gắn kết xã hội và bảo đảm an ninh con người. Việc mở rộng BHXH tự nguyện đã tạo cơ hội cho hàng triệu lao động khu vực phi chính thức từng bước tham gia hệ thống an sinh chính thức, giảm nguy cơ nghèo đói khi hết tuổi lao động.

Ngay từ rất sớm, Đảng Cộng sản Việt Nam đã xác định rõ BHYT không chỉ là một trong những trụ cột quan trọng của hệ thống an sinh xã hội, mà còn là chính sách mang đậm tính nhân văn, thể hiện bản chất ưu việt của chế độ xã hội chủ nghĩa, với tinh thần xuyên suốt: không để ai bị bỏ lại phía sau trong tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe thiết yếu.

Chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe Nhân dân vừa là mục tiêu, vừa là động lực của phát triển, gắn trực tiếp với chất lượng nguồn nhân lực, sức mạnh quốc gia và sự phát triển bền vững của đất nước. Vì vậy, nhiều nghị quyết, chủ trương lớn của Đảng qua các thời kỳ đã đặt BHYT ở vị trí trung tâm, coi đây là công cụ quan trọng để hiện thực hóa quyền được chăm sóc sức khỏe của Nhân dân, góp phần bảo đảm công bằng xã hội, củng cố nền an sinh và giữ vững ổn định chính trị - xã hội.

Những định hướng chiến lược này không chỉ tạo nền tảng lý luận vững chắc cho việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật về BHYT, mà còn là kim chỉ nam xuyên suốt để ngành Y tế và hệ thống BHXH Việt Nam đổi mới mạnh mẽ cơ chế quản lý, phương thức cung ứng dịch vụ, mở rộng diện bao phủ và từng bước nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh BHYT.

Thực tiễn triển khai chính sách BHYT trong những năm qua đã đạt được nhiều kết quả nổi bật, trở thành minh chứng sinh động cho tính đúng đắn và hiệu quả trong định hướng chiến lược của Đảng và Nhà nước về chăm sóc sức khỏe Nhân dân. Những văn kiện mang tính lịch sử như Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 22/11/2012 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác BHXH, BHYT giai đoạn 2012 - 2020; Nghị quyết số 68/2013/QH13 ngày 29/11/2013 của Quốc hội khóa XIII về đẩy mạnh thực hiện chính sách, pháp luật về BHYT, tiến tới BHYT toàn dân; hay Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII về tăng cường công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân trong tình hình mới, đã hình thành hành lang chính trị - pháp lý đồng bộ, tạo cơ sở để các bộ, ngành, địa phương triển khai nhiều giải pháp căn cơ, mở rộng nhanh diện bao phủ BHYT, nâng cao quyền lợi của người tham gia và từng bước cải thiện chất lượng dịch vụ y tế.

Đặc biệt, giai đoạn 2024–2025 đánh dấu bước phát triển mới có tính bản lề, thể hiện quyết tâm chính trị rất cao của Đảng trong việc hiện thực hóa mục tiêu BHYT toàn dân và nâng tầm công tác chăm sóc sức khỏe Nhân dân. Dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Tổng Bí thư Tô Lâm, ba văn kiện lớn gồm Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 09/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá trong chăm sóc sức khỏe Nhân dân; Chỉ thị số 52-CT/TW ngày 03/10/2025 của Ban Bí thư về tăng cường thực hiện BHYT toàn dân trong giai đoạn mới; cùng với Nghị định số 188/2025/NĐ-CP của Chính phủ ngày 20/12/2025 hướng dẫn thi hành một số điều của Luật BHYT, đã hợp thành một cấu trúc chính sách thống nhất, đồng bộ và có tính hành động rất cao.

Các văn bản này kết nối chặt chẽ giữa định hướng chiến lược của Đảng với cơ chế tổ chức thực hiện của Nhà nước, hình thành hệ thống chính sách xuyên suốt theo ba trụ cột trọng tâm: mở rộng bao phủ BHYT; nâng cao chất lượng dịch vụ y tế; bảo đảm cân đối, an toàn Quỹ BHYT bền vững. Đây là nền tảng cốt lõi, có ý nghĩa quyết định đối với việc hoàn thành mục tiêu BHYT toàn dân vào năm 2030, đồng thời kiến tạo hệ thống y tế theo hướng phòng bệnh - công bằng - bền vững, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Cùng với BHXH và BHYT, BHTN ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong hệ thống an sinh xã hội. Không chỉ là chính sách hỗ trợ tài chính khi người lao động mất việc làm, BHTN còn là công cụ quan trọng trong quản trị thị trường lao động, góp phần ổn định xã hội và thúc đẩy phát triển bền vững.

BHTN hỗ trợ người lao động duy trì thu nhập, giảm thiểu khó khăn do mất việc; đồng thời cung cấp các biện pháp hỗ trợ học nghề, tư vấn và giới thiệu việc làm, giúp người lao động sớm quay trở lại thị trường lao động, nâng cao kỹ năng nghề nghiệp và thích ứng với yêu cầu mới của nền kinh tế.

Trong bối cảnh nền kinh tế chịu tác động mạnh mẽ của chuyển đổi số, tự động hóa và biến động toàn cầu, chính sách BHTN tiếp tục được Đảng và Nhà nước quan tâm hoàn thiện theo hướng linh hoạt, thích ứng, bảo đảm an sinh cho người lao động, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp và nền kinh tế phát triển bền vững. BHTN không chỉ đóng vai trò bảo đảm thu nhập tạm thời cho người lao động thất nghiệp, mà còn là công cụ điều tiết thị trường lao động, kết nối cung - cầu lao động, giảm thiểu rủi ro xã hội và bảo đảm ổn định an ninh – xã hội.

An sinh xã hội trong giai đoạn mới: Gắn chuyển đổi số với mục tiêu bao trùm

Bước vào giai đoạn phát triển mới, trước yêu cầu chuyển đổi số quốc gia và tác động mạnh mẽ của Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, Đảng tiếp tục lãnh đạo đổi mới phương thức tổ chức thực hiện chính sách an sinh xã hội theo hướng hiện đại, minh bạch, hiệu quả, đồng thời giữ vững bản chất nhân văn, bao trùm.

Là cơ quan thực hiện chính sách BHXH, BHYT, BHTN, trong thời gian qua, BHXH Việt Nam không ngừng kiện toàn bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, hiện đại, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo cho mọi hoạt động (Ảnh minh họa)

Việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia, liên thông dữ liệu trong lĩnh vực BHXH, BHYT, BHTN đã góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục, giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp. Chuyển đổi số trong lĩnh vực an sinh xã hội không chỉ là yêu cầu kỹ thuật, mà còn là giải pháp quan trọng để bảo đảm quyền an sinh của người dân một cách kịp thời, chính xác và minh bạch.

Đặc biệt, các văn kiện của Đảng đều nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi số phải gắn với phát triển bao trùm, bảo đảm mọi người dân đều được tiếp cận và thụ hưởng chính sách an sinh xã hội. Quan điểm “không để ai bị bỏ lại phía sau” được quán triệt xuyên suốt, nhất là đối với người cao tuổi, người khuyết tật, người yếu thế – những nhóm đối tượng dễ gặp rào cản trong tiếp cận công nghệ.

Thực tiễn triển khai cho thấy, dưới sự lãnh đạo của Đảng, hệ thống an sinh xã hội Việt Nam ngày càng thể hiện rõ vai trò là nền tảng ổn định xã hội, bệ đỡ quan trọng giúp đất nước chủ động ứng phó với các cú sốc kinh tế - xã hội, từ dịch bệnh, thiên tai đến biến động toàn cầu.

Có thể khẳng định, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, hệ thống an sinh xã hội nước ta đã và đang được hoàn thiện trên cơ sở các nghị quyết, chủ trương lớn, nhất quán và phù hợp với thực tiễn. Từ việc xác lập quan điểm coi an sinh xã hội là đầu tư cho phát triển, đến cải cách các trụ cột BHXH, BHYT, BHTN và đổi mới phương thức tổ chức thực hiện trong bối cảnh chuyển đổi số, mỗi bước tiến đều phản ánh rõ vai trò lãnh đạo chiến lược, lâu dài và đầy trách nhiệm của Đảng.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thời cơ và thách thức đan xen, việc tiếp tục củng cố, hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội không chỉ là yêu cầu khách quan của phát triển bền vững, mà còn là minh chứng rõ nét cho bản chất vì Nhân dân, vì con người của Đảng - nền tảng quan trọng để xây dựng một xã hội công bằng, tiến bộ, ổn định và phát triển bền vững trong tương lai.