Nhìn lại một năm qua, Giám đốc BHXH Việt Nam Lê Hùng Sơn đã có cuộc trao đổi với Cổng Thông tin điện tử BHXH Việt Nam về những kết quả nổi bật năm 2025 của toàn Hệ thống và các định hướng, giải pháp trọng tâm cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

PV: Năm 2025 là mốc thời gian đặc biệt, là năm cuối thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng và Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2021-2025, trong đó có nhiều chỉ tiêu lớn về BHXH, BHYT. BHXH Việt Nam đã triển khai các chỉ tiêu, nhiệm vụ đó trong bối cảnh như thế nào, thưa ông?

Giám đốc BHXH Việt Nam Lê Hùng Sơn:

Có thể nói, năm 2025 là một năm đặc biệt cả về bối cảnh lẫn yêu cầu nhiệm vụ đối với hệ thống BHXH Việt Nam. Đây không chỉ là năm “về đích” trong Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng và Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm (2021-2025), mà còn là năm đánh dấu sự thay đổi mang tính chiến lược trong mô hình tổ chức, quản lý và vận hành của BHXH Việt Nam.

Về bối cảnh chung, tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp; cạnh tranh chiến lược, xung đột địa chính trị, thương mại và rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Những yếu tố này tác động gián tiếp nhưng sâu sắc đến thị trường lao động, sản xuất - kinh doanh và thu nhập của người lao động, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến việc tham gia và thụ hưởng các chính sách an sinh xã hội.

Trong nước, năm 2025 là năm triển khai nhiều quyết sách có tính lịch sử về sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương. Việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, gắn với đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, nhiệm vụ mới phát sinh, chưa từng có tiền lệ, trong điều kiện nhiều quy định mới của Luật BHXH năm 2024 và Luật BHYT sửa đổi năm 2024 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2025 đặt ra yêu cầu rất cao đối với các cơ quan thực thi chính sách, trong đó có BHXH Việt Nam, phải bảo đảm tính liên tục, thông suốt và không gián đoạn quyền lợi của người dân, người lao động trong quá trình chuyển đổi mô hình tổ chức bộ máy.

Đối với riêng BHXH Việt Nam, năm 2025 đánh dấu sự thay đổi mang tính lịch sử trong mô hình quản lý, tổ chức và vận hành của toàn Hệ thống khi trở thành đơn vị đặc thù của Bộ Tài chính từ ngày 01/3/2025. Theo đó, BHXH Việt Nam không chỉ tổ chức thực hiện chính sách mà còn được tham gia tham mưu với Bộ Tài chính trong công tác điều hành liên thông, đồng bộ giữa chính sách tài khóa gắn với triển khai chính sách an sinh xã hội quốc gia.

Trong bối cảnh đó, khối lượng công việc đặt ra cho BHXH Việt Nam là rất lớn, với yêu cầu vừa đảm bảo thực hiện đầy đủ, kịp thời các chế độ, chính sách BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) cho người tham gia; vừa phải hoàn thành nhiệm vụ cải cách tổ chức bộ máy theo chủ trương của Đảng, Nhà nước; đồng thời triển khai hiệu quả các luật mới có hiệu lực như Luật BHXH năm 2024, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHYT trong bối cảnh chính quyền hai cấp đi vào hoạt động từ ngày 01/7/2025 với rất nhiều thay đổi.

Trước yêu cầu đó, dưới sự chỉ đạo trực tiếp, toàn diện của Bộ Tài chính, BHXH Việt Nam đã bám sát các chủ trương, đường lối, quyết sách của Đảng, Quốc hội, Chính phủ; chủ động xây dựng các chương trình, kế hoạch, kịch bản điều hành cụ thể; xác định rõ quan điểm chỉ đạo xuyên suốt “Lấy người dân, doanh nghiệp làm chủ thể, trung tâm phục vụ”, với phương châm hành động “Đoàn kết - Kỷ cương - Trách nhiệm - Sáng tạo - Linh hoạt - Hiệu quả” để triển khai hoạt động.

Theo đó, toàn Hệ thống đã vào cuộc đồng bộ, quyết liệt, linh hoạt, kịp thời thích ứng với những biến động của tình hình thực tiễn; triển khai các giải pháp phù hợp trong điều kiện thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cũng như các tình huống phát sinh như thiên tai, bão lũ, dịch bệnh, dịch chuyển lao động… Qua đó tạo nền tảng quan trọng để hoàn thành các chỉ tiêu lớn về độ bao phủ BHXH, BHYT, BHTN, công tác thu - chi, giải quyết chế độ, đảm bảo an sinh xã hội quốc gia trong năm cuối của giai đoạn 2021-2025.

PV: Có thể nói, việc triển khai các chỉ tiêu, nhiệm vụ BHXH, BHYT trong năm 2025 của BHXH Việt Nam không diễn ra trong “điều kiện lý tưởng”, mà trong một bối cảnh nhiều sức ép đan xen. BHXH Việt Nam đã triển khai những giải pháp nào để vượt qua và kết quả đạt được ra sao, thưa ông?

Giám đốc BHXH Việt Nam Lê Hùng Sơn:

Đúng như vậy, khó khăn, thách thức trong năm 2025 là rất lớn, song cũng chính trong bối cảnh đó, tinh thần chủ động, trách nhiệm và quyết tâm chính trị của toàn hệ thống BHXH Việt Nam đã được thể hiện rõ nét. Chúng tôi tiếp cận nhiệm vụ năm 2025 không theo tư duy “ứng phó tình huống”, mà theo cách tiếp cận quản trị rủi ro gắn với linh hoạt cải cách và đổi mới. Trên tinh thần đó, các giải pháp đã được triển khai đồng bộ trên nhiều lĩnh vực.

Trước hết, về công tác thu và phát triển người tham gia, BHXH Việt Nam đã tập trung phân tích, nhận định từ sớm, từ xa bối cảnh kinh tế - xã hội, đặc biệt là những tác động tích cực từ chính sách tài khóa mở rộng, có trọng tâm, trong điểm của Bộ Tài chính đã tạo điều kiện cho doanh nghiệp phục hồi sản xuất, kinh doanh, thị trường lao động khởi sắc, thu nhập của người lao động được cải thiện. Trên cơ sở đó, BHXH Việt Nam đã xây dựng các kịch bản, giải pháp; chỉ đạo các BHXH tỉnh, thành phố, BHXH cơ sở kịp thời phát triển người tham gia phù hợp với thực tiễn, bối cảnh trên từng địa bàn. Một mặt, tăng cường tuyên truyền, vận động người lao động tiếp tục tham gia BHXH, BHYT, phát triển thêm những lao động mới tham gia vào “lưới an sinh” ngay khi có nguồn thu nhập mới ổn định hoặc cao hơn; mặt khác, phân tích, rà soát dòng tiền của doanh nghiệp để áp dụng các biện pháp thu tiền đóng BHXH, BHYT, BHTN bắt buộc kịp thời, góp phần ngăn chặn tình trạng chậm đóng, trốn đóng, đảm bảo quyền lợi an sinh cho người lao động.

Nhờ đó, độ bao phủ BHXH, BHYT, BHTN tiếp tục được mở rộng và hoàn thành các chỉ tiêu được Chính phủ giao. Đến hết năm 2025, toàn quốc tỷ lệ tham gia BHXH đạt 45,1% lực lượng lao động trong độ tuổi, trong đó, BHXH bắt buộc chiếm 38,6%, BHXH tự nguyện 6,5%. Độ bao phủ BHTN đạt 35,07% lực lượng lao động trong độ tuổi. Độ bao phủ BHYT đạt trên 95% dân số. Tổng số thu BHXH, BHYT, BHTN vượt gần 6% so với chỉ tiêu Thủ tướng Chính phủ giao, tăng 11,61% so với năm 2024.

Công tác giải quyết, chi trả các chế độ, chính sách BHXH, BHYT, BHTN luôn được đặt ở vị trí trung tâm. Dù tổ chức bộ máy có sự thay đổi lớn, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động và nhiều chính sách mới có hiệu lực, BHXH Việt Nam đã chuẩn bị “từ sớm, từ xa”, đặc biệt chú trọng bảo đảm việc giải quyết, chi trả các chế độ được diễn ra liên tục, thông suốt, không để phát sinh “điểm nghẽn” với tinh thần cải cách, thuận tiện nhất cho người tham gia, thụ hưởng chính sách. Năm 2025, ước toàn Hệ thống đã giải quyết cho: 186.119 người hưởng mới lương hưu và trợ cấp BHXH hàng tháng (nâng tổng số người hưởng các chế độ này hằng tháng lên hơn 3,5 triệu người); 1.044.016 người hưởng các chế độ BHXH một lần, trong đó, người hưởng BHXH một lần, giảm 26,15% so với năm trước; 9.098.537 lượt người hưởng chế độ ốm đau, thai sản, dưỡng sức, phục hồi sức khỏe. Thực hiện tiếp nhận 759.198 quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp và 14.184 quyết định hưởng hỗ trợ học nghề được chi trả. Số lượt khám chữa bệnh (KCB) BHYT là 195,5 triệu lượt, tăng hơn 6,5% so với năm 2024, với chi phí KCB BHYT đề nghị thanh toán khoảng 161.628 tỷ đồng, tăng 14,3% so với cùng kỳ năm 2024;…

Ảnh minh họa

Công tác cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số tiếp tục là điểm sáng của BHXH Việt Nam. Các dịch vụ công trực tuyến, ứng dụng VssID, kết nối - chia sẻ dữ liệu với các bộ, ngành được đẩy mạnh, tạo thuận lợi tối đa cho người dân, doanh nghiệp. Năm 2025, toàn Hệ thống đã tiếp nhận 123,7 triệu hồ sơ giải quyết thủ tục hành chính, trong đó có 113,57 triệu hồ sơ giao dịch điện tử (chiếm 91,81% tổng số hồ sơ tiếp nhận, tăng 6,2% so với năm 2024). Đồng thời, thực hiện rà soát, tái cấu trúc các phần mềm nghiệp vụ để phù hợp với cơ cấu tổ chức mới của BHXH các tỉnh, thành phố và BHXH cơ sở. Bên cạnh đó, tiếp tục xây dựng phương án và triển khai kết nối, chia sẻ dữ liệu với các Bộ, ngành và các đơn vị thuộc Bộ Tài chính, tạo nền tảng quan trọng cho quản trị hiện đại.

Năm 2025, hoạt động đầu tư các quỹ bảo hiểm của BHXH Việt Nam tiếp tục thực hiện theo đúng quy định, đảm bảo nguyên tắc minh bạch, an toàn, hiệu quả và tăng trưởng bền vững. Các quỹ bảo hiểm trở thành quỹ tài chính công ngoài ngân sách có quy mô lớn, đảm bảo nguồn tài chính chi trả chế độ cho người tham gia, đồng thời là kênh huy động vốn tài chính thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ, góp phần tích cực vào việc phát triển thị trường vốn tại Việt Nam, giúp ổn định lãi suất và thanh khoản tại thị trường trái phiếu Chính phủ, cung ứng nguồn vốn phát triển kinh tế - xã hội của đất nước;…

Thực hiện Nghị định số 29/2025/NĐ-CP ngày 24/02/2025 của Chính phủ, kể từ ngày 01/3/2025, BHXH Việt Nam trở thành đơn vị đặc thù thuộc Bộ Tài chính. Theo đó, BHXH Việt Nam vừa thực hiện việc sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy từ Trung ương đến tỉnh, thành phố và cơ sở, vừa đảm bảo công tác thực hiện chính sách BHXH, BHYT, BHTN được triển khai hiệu quả, xuyên suốt và phù hợp với thực tế triển khai mô hình chính quyền địa phương 02 cấp. Kết quả, toàn hệ thống BHXH Việt Nam giảm từ 1.471 đơn vị xuống 869 đơn vị đầu mối (giảm 602 đơn vị, tương ứng 40,9%). Hiện nay, cơ cấu tổ chức bộ máy của Hệ thống về cơ bản đã được sắp xếp ổn định, đảm bảo mục tiêu gần dân, thuận lợi cho việc tuyên truyền, phổ biến chính sách, phát triển người tham gia, đồng thời giúp đẩy nhanh tốc độ tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính, phục vụ tốt nhất cho người dân, người lao động.

Có thể nói, năm 2025, toàn hệ thống BHXH Việt Nam đã thực hiện thắng lợi “mục tiêu kép”: Vừa hoàn thành nhiệm vụ cải cách tổ chức bộ máy tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả; vừa đảm bảo an sinh xã hội quốc gia trong bối cảnh nhiều khó khăn, thách thức.

PV: Năm 2026 được xác định là năm nền tảng để thực hiện thắng lợi các chỉ tiêu, nhiệm vụ của Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm giai đoạn 2026-2030. BHXH Việt Nam đã xác định phương hướng và tập trung triển khai những nhiệm vụ trọng tâm nào trong thời gian tới, thưa ông?

Giám đốc BHXH Việt Nam Lê Hùng Sơn:

Năm 2026 có ý nghĩa rất quan trọng, là năm đầu tiên triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030, đồng thời là năm bản lề để BHXH Việt Nam phát huy đầy đủ những lợi thế của mô hình tổ chức mới, tạo đột phá về chất lượng phục vụ người dân trong kỷ nguyên mới. Trên cơ sở tổng kết sâu sắc những kết quả đạt được, những bài học kinh nghiệm từ năm 2025, chúng tôi xác định một số định hướng và nhiệm vụ trọng tâm.

Trước hết, BHXH Việt Nam sẽ tiếp tục bám sát các chủ trương, Nghị quyết của Đảng, Quốc hội, Chính phủ và sự chỉ đạo của Bộ Tài chính, chủ động nắm bắt những khó khăn, vướng mắc trong thực hiện quy định pháp luật về BHXH, BHYT, BHTN; từ đó báo cáo, đề xuất Bộ Tài chính tham gia ý kiến với các cơ quan có thẩm quyền để tiếp tục sửa đổi, bổ sung chính sách, pháp luật về BHXH, BHYT, BHTN phù hợp với thực tiễn; hoàn thiện các quy trình nghiệp vụ, quy chế, đảm bảo phù hợp với quy định pháp luật hiện hành và thực trạng tổ chức bộ máy.

Thứ hai, có các giải pháp chủ động và sáng tạo ở từng cấp quản lý để thực hiện công tác thu, mở rộng độ bao phủ người tham gia BHXH, BHYT, BHTN; giảm số tiền chậm đóng. Phối hợp với các sở, ngành ở địa phương đề xuất đưa chỉ tiêu phát triển người tham gia BHXH, BHYT vào Nghị quyết của Hội đồng nhân dân về phát triển kinh tế - xã hội hằng năm; kiện toàn và nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của Ban Chỉ đạo thực hiện chính sách BHXH, BHYT cấp tỉnh, cấp xã.

Thứ ba, tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số toàn diện, lấy sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo. BHXH Việt Nam sẽ tiếp tục nghiên cứu đơn giản hoá, cắt giảm số lượng tờ khai, mẫu biểu, nâng cao tỷ lệ mẫu biểu điện tử tương tác trên cơ sở chia sẻ kết nối cơ sở dữ liệu về dân cư để xác thực danh tính cá nhân và tận dụng cơ sở dữ liệu sẵn có giảm thiểu việc yêu cầu các cá nhân, tổ chức cung cấp bổ sung trong quá trình giải quyết thủ tục hành chính. Thường xuyên rà soát, tái cấu trúc các phần mềm nghiệp vụ để phù hợp với cơ cấu tổ chức mới của BHXH các tỉnh, thành phố và BHXH cơ sở. Tiếp tục triển khai kết nối, chia sẻ dữ liệu với các Bộ, ngành và các đơn vị thuộc Bộ Tài chính phù hợp với Khung Kiến trúc số Bộ Tài chính đảm bảo an ninh, an toàn, bảo mật đối với các cơ sở dữ liệu.

Thứ tư, tăng cường công tác truyền thông, vận động về BHXH, BHYT, nhất là những nội dung mới được quy định trong Luật BHXH năm 2024, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHYT; triển khai các hoạt động truyền thông chính sách, hỗ trợ người tham gia BHXH, BHYT, BHTN theo hướng đa dạng hóa, hiện đại hóa, phù hợp với đặc điểm của từng nhóm đối tượng truyền thông và từng vùng, miền; tổ chức đánh giá mức độ hài lòng của tổ chức, cá nhân đối với việc thực hiện chính sách, pháp luật về BHXH, BHYT, BHTN.

Thứ năm, tăng cường quản lý, sử dụng an toàn, hiệu quả các quỹ bảo hiểm; nâng cao chất lượng công tác giám định BHYT; kiểm soát chặt chẽ chi phí KCB BHYT; đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát, phòng chống trục lợi, bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tham gia.

Thứ sáu, tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; xây dựng đội ngũ viên chức có phẩm chất, năng lực, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính; đổi mới tác phong, lề lối làm việc; nâng cao trách nhiệm người đứng đầu. Thực hiện nghiêm các quy trình, quy chế; phân công, phân nhiệm bảo đảm “6 rõ” (rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả) gắn với kiểm tra, giám sát; khen thưởng kịp thời; xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm; bố trí, sử dụng cán bộ phù hợp. Đẩy mạnh kiểm soát rủi ro, thực hiện đối soát chéo giữa các bộ phận, các khâu nghiệp vụ trong toàn Hệ thống, nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ.

Chúng tôi tin tưởng rằng, với truyền thống, nền tảng đã được tạo dựng trong 30 năm xây dựng và phát triển, cùng sự quan tâm, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Bộ Tài chính và sự phối hợp vào cuộc của chính quyền địa phương; sự đồng hành của người dân, doanh nghiệp, BHXH Việt Nam sẽ tiếp tục có những bước phát triển mạnh mẽ hơn nữa, góp phần bảo đảm an sinh xã hội bền vững, vì sự phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.

PV: Xin trân trọng cảm ơn ông!