Khuyến cáo người lao động chỉ đăng ký đi làm việc ở nước ngoài thông qua các doanh nghiệp được cấp phép, tránh các hành vi môi giới và tuyển dụng trái phép, ảnh minh hoạ (nguồn: Internet)

Theo báo cáo tổng kết thi hành Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng của Bộ Nội vụ, thời gian qua vẫn còn xuất hiện tình trạng cá nhân, tổ chức không có giấy phép nhưng tổ chức tuyển chọn, môi giới, đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài. Đáng chú ý, các hành vi cho mượn, cho thuê giấy phép hoặc mạo danh doanh nghiệp được cấp phép để lừa đảo người lao động vẫn xảy ra tại nhiều địa phương.

Cùng với sự phát triển của công nghệ số, các đối tượng vi phạm ngày càng sử dụng nhiều hình thức tinh vi thông qua mạng xã hội, các website giả mạo hoặc các hội, nhóm trực tuyến nhằm tiếp cận, dụ dỗ người lao động. Điều này gây không ít khó khăn cho công tác quản lý, giám sát và phòng ngừa vi phạm.

Qua công tác thanh tra, kiểm tra, cơ quan chức năng đã phát hiện nhiều hành vi vi phạm như hoạt động dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài không có giấy phép; cho mượn, cho thuê giấy phép; không trực tiếp tuyển chọn lao động; thu các khoản tiền trái quy định; không thực hiện đầy đủ công tác giáo dục định hướng trước khi xuất cảnh; tuyển chọn lao động đi làm việc tại các quốc gia, ngành nghề chưa được phép tiếp nhận.

Theo Bộ Nội vụ, một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên là công tác thanh tra, kiểm tra chưa được thực hiện thường xuyên, đồng bộ giữa các địa phương. Một số chế tài xử phạt hiện hành chưa đủ sức răn đe; trong khi đó, một số hành vi vi phạm phổ biến trên thực tế vẫn chưa được quy định đầy đủ trong hệ thống pháp luật, gây khó khăn cho công tác quản lý và xử lý vi phạm.

Đáng chú ý, cơ quan quản lý cũng chỉ ra tình trạng một số cá nhân từng là chủ sở hữu, cổ đông hoặc người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp bị thu hồi giấy phép do vi phạm nhưng sau đó vẫn tiếp tục thành lập hoặc tham gia điều hành doanh nghiệp mới để đề nghị cấp phép hoạt động, làm gia tăng nguy cơ phát sinh vi phạm.

Trước thực trạng này, Bộ Nội vụ cho biết sẽ tiếp tục tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong lĩnh vực đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài, đặc biệt là các hành vi lừa đảo, mạo danh doanh nghiệp được cấp phép, cho mượn giấy phép và tuyển dụng lao động trái phép.

Cùng với đó, công tác phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài và cơ quan chức năng của nước tiếp nhận lao động sẽ được đẩy mạnh nhằm bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động Việt Nam.

Theo quy định hiện hành, trước khi thực hiện hợp đồng cung ứng lao động với đối tác nước ngoài, doanh nghiệp dịch vụ phải đăng ký hợp đồng cung ứng lao động với Bộ Nội vụ. Đây là công cụ quan trọng giúp cơ quan quản lý nhà nước kiểm soát điều kiện làm việc, tiền lương, thời giờ làm việc, chế độ bảo hiểm và các quyền lợi khác của người lao động trước khi xuất cảnh, bảo đảm phù hợp với quy định của pháp luật Việt Nam, pháp luật nước tiếp nhận và các cam kết quốc tế liên quan.

Không chỉ được bảo đảm các quyền lợi về tiền lương, điều kiện làm việc và các chế độ bảo hộ theo hợp đồng lao động, người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng còn được bảo đảm quyền an sinh xã hội theo quy định của pháp luật. Luật BHXH năm 2024 tiếp tục quy định người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Việc tham gia BHXH giúp người lao động duy trì quá trình đóng BHXH liên tục, tích lũy thời gian tham gia để làm căn cứ hưởng các chế độ BHXH theo quy định khi đủ điều kiện, qua đó góp phần bảo đảm cuộc sống khi hết tuổi lao động.

Bên cạnh đó, đối với những khoảng thời gian không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, người lao động có thể lựa chọn tham gia BHXH tự nguyện nhằm tiếp tục tích lũy thời gian đóng BHXH, tạo điều kiện để được hưởng lương hưu và các quyền lợi an sinh xã hội lâu dài theo quy định của pháp luật.

Người lao động khi tìm hiểu cơ hội việc làm ở nước ngoài không chỉ quan tâm đến mức lương hay chi phí xuất cảnh mà cần tìm hiểu đầy đủ các quyền lợi về BHXH, BHYT, điều kiện làm việc, nơi ở, chế độ bảo hộ lao động và cơ chế bảo vệ quyền lợi tại nước tiếp nhận. Việc tham gia đầy đủ các chế độ bảo hiểm sẽ là "tấm lưới an sinh" quan trọng giúp người lao động giảm thiểu rủi ro trong quá trình làm việc xa quê hương.

Theo báo cáo của Cục Quản lý lao động ngoài nước, trong 5 tháng đầu năm 2026, tổng số lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài là 53.159 người, đạt 47,5% kế hoạch năm. Trong đó, Nhật Bản tiếp tục là thị trường tiếp nhận nhiều lao động Việt Nam nhất với 24.030 người; tiếp đến là Đài Loan (Trung Quốc) với 21.104 người; Hàn Quốc 3.217 người; Trung Quốc 1.498 người; Singapore 704 người; Hy Lạp 441 người; Nga 344 người và các thị trường khác.

Trong bối cảnh nhu cầu đi làm việc ở nước ngoài ngày càng gia tăng, các cơ quan chức năng khuyến cáo người lao động cần tìm hiểu kỹ thông tin, chỉ đăng ký thông qua các doanh nghiệp được cấp phép hoạt động dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài; đồng thời cảnh giác với các lời mời chào trên mạng xã hội, các website không rõ nguồn gốc hoặc yêu cầu nộp tiền trái quy định để tránh trở thành nạn nhân của các hành vi lừa đảo. Việc lựa chọn doanh nghiệp uy tín, tuân thủ đúng quy định pháp luật không chỉ giúp người lao động có cơ hội việc làm ổn định ở nước ngoài mà còn bảo đảm được thụ hưởng đầy đủ các quyền lợi về BHXH, BHYT và các chính sách an sinh xã hội lâu dài./.