a. Thứ nhất, về điều kiện hưởng lương hưu
Theo quy định tại điểm a,b khoản 2 Điều 54 và khoản 2 Điều 55 Luật
BHXH năm 2014 (đã được sửa đổi tại điểm a, b khoản 1 Điều 219 Bộ luật Lao
động năm 2019), người lao động là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp quân đội
nhân dân và hạ sĩ quan, chiến sĩ quân đội nhân dân nghỉ việc có đủ 20 năm đóng
BHXH trở lên được hưởng lương hưu khi thuộc một trong các trường hợp sau
đây:
- Có tuổi thấp hơn tối đa 05 tuổi so với tuổi nghỉ hưu quy định tại khoản 2
Điều 169 của Bộ luật Lao động, trừ trường hợp Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân
Việt Nam, Luật Công an nhân dân, Luật Cơ yếu, Luật Quân nhân chuyên nghiệp,
công nhân và viên chức quốc phòng có quy định khác;
- Có tuổi thấp hơn tối đa 05 tuổi so với tuổi nghỉ hưu quy định tại khoản 3
Điều 169 của Bộ luật Lao động và có đủ 15 năm làm nghề, công việc nặng nhọc,
độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm thuộc danh mục
do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội ban hành hoặc có đủ 15 năm làm việc
ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn bao gồm cả thời gian làm
việc ở nơi có phụ cấp khu vực hệ số 0,7 trở lên trước ngày 01 tháng 01 năm 2021;
- Có tuổi thấp hơn tối đa 10 tuổi so với tuổi nghỉ hưu quy định tại khoản 2
Điều 169 của Bộ luật Lao động;
- Có đủ 15 năm trở lên làm nghề, công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại,
nguy hiểm thuộc danh mục do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội ban hành.”
b. Thứ hai, về mức lương hưu hàng tháng
Theo quy định tại khoản 2 Điều 56 Luật BHXH năm 2014, từ năm 2022 trở
đi, mức lương hưu hằng tháng của người lao động nam được tính bằng 45% mức
bình quân tiền lương tháng đóng tương ứng với 20 năm đóng BHXH. Sau đó cứ
thêm mỗi năm đóng BHXH được tính thêm 2%; mức tối đa bằng 75%.
Trường hợp người lao động nghỉ hưu do suy giảm khả năng lao động thì cứ
mỗi năm nghỉ hưu trước tuổi quy định thì giảm 2%.
5
c. Thứ ba, về mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH để tính lương
hưu
Điều 62 Luật BHXH năm 2014 quy định:
- Người lao động thuộc đối tượng thực hiện chế độ tiền lương do Nhà nước
quy định có toàn bộ thời gian đóng BHXH theo chế độ tiền lương này thì tính
bình quân tiền lương tháng của số năm đóng BHXH trước khi nghỉ hưu như sau:
+ Tham gia BHXH trước ngày 01 tháng 01 năm 1995 thì tính bình quân
của tiền lương tháng đóng BHXH của 05 năm cuối trước khi nghỉ hưu;
+ Tham gia BHXH trong khoảng thời gian từ ngày 01 tháng 01 năm 1995
đến ngày 31 tháng 12 năm 2000 thì tính bình quân của tiền lương tháng đóng
BHXH của 06 năm cuối trước khi nghỉ hưu;
+ Tham gia BHXH trong khoảng thời gian từ ngày 01 tháng 01 năm 2001
đến ngày 31 tháng 12 năm 2006 thì tính bình quân của tiền lương tháng đóng
BHXH của 08 năm cuối trước khi nghỉ hưu;
+ Tham gia BHXH trong khoảng thời gian từ ngày 01 tháng 01 năm 2007
đến ngày 31 tháng 12 năm 2015 thì tính bình quân của tiền lương tháng đóng
BHXH của 10 năm cuối trước khi nghỉ hưu;
+ Tham gia BHXH từ ngày 01 tháng 01 năm 2016 đến ngày 31 tháng 12
năm 2019 thì tính bình quân của tiền lương tháng đóng BHXH của 15 năm cuối
trước khi nghỉ hưu;
+ Tham gia BHXH từ ngày 01 tháng 01 năm 2020 đến ngày 31 tháng 12
năm 2024 thì tính bình quân của tiền lương tháng đóng BHXH của 20 năm cuối
trước khi nghỉ hưu;
+ Tham gia BHXH từ ngày 01 tháng 01 năm 2025 trở đi thì tính bình quân
của tiền lương tháng đóng BHXH của toàn bộ thời gian.
- Người lao động có toàn bộ thời gian đóng BHXH theo chế độ tiền lương
do người sử dụng lao động quyết định thì tính bình quân tiền lương tháng đóng
BHXH của toàn bộ thời gian.
- Người lao động vừa có thời gian đóng BHXH thuộc đối tượng thực hiện
chế độ tiền lương do Nhà nước quy định, vừa có thời gian đóng BHXH theo chế
độ tiền lương do người sử dụng lao động quyết định thì tính bình quân tiền lương
tháng đóng BHXH chung của các thời gian, trong đó thời gian đóng theo chế độ
tiền lương do Nhà nước quy định được tính bình quân tiền lương tháng đóng
BHXH theo quy định tại khoản 1 Điều này.
Đối chiếu các quy định nêu trên, BHXH Việt Nam trả lời các tình huống
Bạn hỏi như sau:
6
- Nếu Bạn dừng không đóng BHXH nữa thì với 20 năm 6 tháng đóng
BHXH khi đủ tuổi nhận lương hưu, tỷ lệ lương hưu hàng tháng của Bạn là 46%.
- Để đạt được tỷ lệ hưởng lương hưu tối đa 75%, Bạn cần tiếp tục đóng
BHXH thêm 14 năm 6 tháng cho đủ 35 năm đóng BHXH.
- Mức lương hưu hàng tháng được tính toán dựa trên mức đóng BHXH của
cả quá trình Bạn tham gia BHXH. Trường hợp Bạn tiếp tục đóng BHXH với mức
thấp hơn khi trong quân ngũ thì mức lương hưu hàng tháng có xu hướng thấp hơn
so với việc Bạn đóng mức cũ (trừ trường hợp chuyển ngành thì có thể được lựa
chọn mức hưởng cho thời gian trong quân ngũ). Do cách tính lương hưu phụ thuộc
việc Bạn tiếp tục đóng BHXH theo thang bảng lương do nhà nước quy định hay
tiền lương do người sử dụng lao động quyết định nên BHXH Việt Nam chưa trả
lời cụ thể được cho Bạn.
Việc xác định mức lương hưu hàng tháng cần căn cứ vào diễn biến quá
trình đóng BHXH, chức danh, công việc cụ thể hoặc mức đóng BHXH tự nguyện
của Bạn khi tiếp tục tham gia BHXH cũng như quy định của chính sách về mức
lương cơ sở, mức điều chỉnh tiền lương tháng làm căn cứ đóng BHXH tại thời
điểm giải quyết hưởng chế độ hưu trí. Do đó, BHXH Việt Nam chưa có căn cứ để
trả lời cụ thể về mức tiền lương hưu hàng tháng Bạn được hưởng theo các tình
huống Bạn đưa ra. Đề nghị Bạn đối chiếu với quy định của chính sách chung để
nghiên cứu, xác định mức hưởng của bản thân hoặc liên hệ trực tiếp với cơ quan
BHXH địa phương để căn cứ quá trình tham gia BHXH cụ thể trên sổ BHXH và
trường hợp thực tế của Bạn để giải đáp cụ thể các nội dung Bạn quan tâm