Kỷ nguyên mới: Lấy dữ liệu làm nguồn lực, AI làm công cụ

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Nguyễn Việt Hà - Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin và Chuyển đổi số (Bộ Tài chính), nhận định chuyển đổi số của ngành Tài chính đang bước sang một giai đoạn phát triển hoàn toàn mới.

 Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin và Chuyển đổi số (Bộ Tài chính) Nguyễn Việt Hà phát biểu khai mạc Hội thảo.

Theo Cục trưởng Nguyễn Việt Hà, nếu như trong giai đoạn trước, ngành Tài chính tập trung nhiều vào việc số hóa quy trình, xây dựng hạ tầng hệ thống và đưa các dịch vụ lên môi trường số, thì bước sang giai đoạn 2026 - 2030, yêu cầu đặt ra đòi hỏi phải tiến thêm một bước dài.

Cụ thể, ngành phải lấy dữ liệu làm nguồn lực cốt lõi, lấy kết nối và chia sẻ làm phương thức vận hành, lấy AI cùng các công nghệ số làm công cụ đắc lực, đồng thời lấy hiệu quả quản trị và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp làm thước đo thành công.

Cục trưởng Nguyễn Việt Hà chỉ rõ, trong giai đoạn tới, ngành Tài chính sẽ tập trung thực hiện thành công bốn cuộc chuyển đổi lớn: Thứ nhất, chuyển từ số hóa đơn thuần sang quản trị dựa trên dữ liệu. Thứ hai, chuyển từ việc ứng dụng AI đơn lẻ sang xây dựng năng lực AI toàn diện cho toàn ngành. Thứ ba, chuyển từ các hệ thống công nghệ riêng lẻ, khép kín sang một hệ sinh thái kết nối và liên thông đồng bộ. Thứ tư, chuyển từ tư duy “an toàn đi sau” sang nguyên tắc “an toàn ngay từ thiết kế”.

Nhấn mạnh tầm quan trọng của VDF-2026, Cục trưởng Nguyễn Việt Hà kỳ vọng sự kiện không chỉ dừng lại ở việc giới thiệu các xu hướng công nghệ mới, mà còn là diễn đàn trao đổi thực chất giữa cơ quan quản lý nhà nước, các chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp. Mục tiêu tối thượng của chuyển đổi số ngành Tài chính không phải là xây dựng thêm thật nhiều hệ thống công nghệ, mà là kiến tạo một nền tài chính số hiện đại, thông minh, minh bạch và an toàn hơn. Qua đó, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, phục vụ người dân và doanh nghiệp ngày một tốt hơn. Đó cũng chính là linh hồn của bốn từ khóa chủ đạo tại hội thảo năm nay: Thông minh - An toàn - Kết nối - Bền vững.

Dữ liệu phải trở thành hạ tầng nền tảng và công cụ điều hành

Phát biểu tại phiên toàn thể, Đại tá Hà Nam Trung - Phó Giám đốc Trung tâm Dữ liệu quốc gia (Bộ Công an) nhấn mạnh rằng, để xây dựng thành công hệ sinh thái tài chính số toàn diện, cần tập trung mạnh mẽ vào các định hướng chiến lược trọng tâm.

 Đại tá Hà Nam Trung - Phó Giám đốc Trung tâm Dữ liệu quốc gia (Bộ Công an) phát biểu tại Hội thảo.

Theo Đại tá Hà Nam Trung, dữ liệu phải thực sự trở thành hạ tầng nền tảng, là công cụ cốt lõi cho phân tích, dự báo và điều hành của toàn bộ hệ sinh thái tài chính số. Ngành Tài chính phải có sự dịch chuyển mạnh mẽ từ trạng thái “có cơ sở dữ liệu” sang “khai thác tối đa giá trị từ dữ liệu”. Việc khai thác và tái sử dụng dữ liệu tài chính phải được xem là một trong những giải pháp trọng tâm nhằm cắt giảm thủ tục hành chính, tiết kiệm chi phí tối đa cho người dân và doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, hệ sinh thái tài chính số bắt buộc phải hình thành trên nền tảng kết nối, khai thác đa nguồn dữ liệu theo mô hình an toàn và có kiểm soát chặt chẽ. Đặc biệt, an ninh, an toàn, quản lý, giám sát cùng kiểm toán dữ liệu phải được thiết kế ngay từ bước khởi đầu và duy trì xuyên suốt toàn bộ vòng đời của dữ liệu.

Đại tá Hà Nam Trung đánh giá, Việt Nam hiện đã sở hữu những nền tảng vô cùng quan trọng để bứt phá, từ hành lang pháp lý hoàn thiện về dữ liệu, hạ tầng Trung tâm Dữ liệu quốc gia cho đến các cơ sở dữ liệu lớn của Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Bài toán trọng tâm trong giai đoạn tới không nằm ở việc chúng ta có bao nhiêu dữ liệu, mà là dữ liệu đó có đủ chất lượng, có liên thông và tạo ra giá trị thực tiễn hay không.

Trung tâm Dữ liệu quốc gia cam kết sẽ tiếp tục sát cánh, phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, tổ chức tài chính, ngân hàng và cộng đồng doanh nghiệp để thúc đẩy công tác chuẩn hóa, làm sạch, kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu, phục vụ trực tiếp cho công tác quản lý, điều hành cũng như phát triển các dịch vụ tài chính số thông minh.

Từ thực tiễn BHXH Việt Nam: Hiệu quả trong khai thác dữ liệu, ứng dụng AI

Tại phiên hội thảo chuyên đề, Phó Giám đốc BHXH Việt Nam Chu Mạnh Sinh phát biểu tham luận với chủ đề “Khai thác dữ liệu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong xây dựng hệ sinh thái BHXH số”, chia sẻ những kết quả và định hướng chuyển đổi số của BHXH Việt Nam trong quá trình chuyển từ phương thức quản lý dựa trên hồ sơ, giấy tờ sang quản lý, điều hành và cung cấp dịch vụ trên nền tảng dữ liệu.

Phó Giám đốc BHXH Việt Nam Chu Mạnh Sinh phất biểu tại Hội thảo.

Theo Phó Giám đốc Chu Mạnh Sinh, dữ liệu là nền tảng cốt lõi trong quá trình xây dựng hệ sinh thái BHXH số. Thời gian qua, BHXH Việt Nam đã tập trung xây dựng, chuẩn hóa, xác thực, kết nối, khai thác và chia sẻ dữ liệu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Trung tâm Dữ liệu quốc gia cùng các bộ, ngành, địa phương. Qua đó, từng bước hình thành nền tảng dữ liệu phục vụ quản lý, điều hành, đồng thời nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ cho người dân và doanh nghiệp.

Từ thực tiễn này, BHXH Việt Nam xác định việc khai thác hiệu quả dữ liệu không chỉ giúp giảm phụ thuộc vào hồ sơ, giấy tờ mà còn mở ra khả năng tái thiết kế quy trình nghiệp vụ, tăng tính chủ động trong cung cấp dịch vụ và từng bước triển khai các thủ tục hành chính theo hướng chủ động, thuận tiện hơn cho người dân, doanh nghiệp.

Một nội dung được Phó Giám đốc Chu Mạnh Sinh nhấn mạnh là việc nghiên cứu, ứng dụng AI trong hoạt động của BHXH Việt Nam. Theo đó, AI có thể được nghiên cứu, triển khai trong một số nhóm bài toán trọng tâm như hỗ trợ người dân, doanh nghiệp; hỗ trợ cán bộ nghiệp vụ; phân tích rủi ro, phát hiện các dấu hiệu bất thường; hỗ trợ hoạch định chính sách cũng như công tác chỉ đạo, điều hành.

Từ kinh nghiệm thực tiễn của BHXH Việt Nam, tham luận đồng thời đề xuất một số định hướng góp phần hình thành hệ sinh thái tài chính số thông minh, trong đó chú trọng xây dựng không gian dữ liệu thống nhất của ngành Tài chính; đẩy mạnh chia sẻ, tái sử dụng dữ liệu; nghiên cứu hình thành khung quản trị AI dùng chung; phát triển các năng lực nền tảng về dữ liệu và AI. Cùng với đó là yêu cầu bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu trong toàn bộ quá trình kết nối, khai thác và ứng dụng.

Phó Giám đốc Chu Mạnh Sinh khẳng định quan điểm xuyên suốt của BHXH Việt Nam trong chuyển đổi số là lấy dữ liệu làm nền tảng, lấy con người làm trung tâm, lấy hiệu quả phục vụ làm thước đo và lấy an toàn, tin cậy làm điều kiện tiên quyết. Đây cũng là những yêu cầu có ý nghĩa quan trọng trong quá trình xây dựng hệ sinh thái tài chính số liên thông, hiệu quả, hiện đại và bền vững.

Hiện thực hóa Chiến lược Chuyển đổi số ngành Tài chính đến năm 2030

Thời gian qua, Đảng, Nhà nước, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã ban hành nhiều chỉ đạo mang tầm chiến lược về chuyển đổi số, hướng tới mục tiêu xây dựng thành công Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số và công dân số. Chuyển đổi số hiện được xác định là động lực chủ chốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và hiện đại hóa nền quản trị công, gắn liền với sự bùng nổ của AI, dữ liệu lớn (Big Data) và điện toán đám mây.

Toàn cảnh Hội thảo - Triển lãm về tài chính số trong quản lý Ngân sách Nhà nước năm 2026 – Vietnam Digital Finance 2026.

Nhiều chủ trương lớn như Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Chiến lược dữ liệu quốc gia; Chiến lược phát triển Chính phủ số cùng các chương trình hành động trọng điểm đang được triển khai quyết liệt.

Đón bắt xu thế đó, Bộ Tài chính đang tiên phong thực hiện các nhiệm vụ chuyển đổi số với mục tiêu xây dựng nền Tài chính số hiện đại, minh bạch, hiệu quả và an toàn, lấy dữ liệu làm nền tảng cho mọi quyết định quản trị. Các lĩnh vực như Thuế, Hải quan, Kho bạc, Chứng khoán, Dự trữ Nhà nước, Thống kê và Bảo hiểm xã hội đang từng bước đẩy mạnh chuyển đổi số, khai thác dữ liệu và nghiên cứu, ứng dụng các công nghệ số tiên tiến.

Một dấu mốc quan trọng là ngày 20/10/2025, Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 3546/QĐ-BTC phê duyệt Chiến lược Chuyển đổi số của Bộ Tài chính đến năm 2030. Chiến lược đặt ra tầm nhìn xây dựng ngành Tài chính hiện đại, có độ thích ứng cao dựa trên nền tảng công nghệ số và dữ liệu số. Theo mục tiêu đề ra, 100% cơ sở dữ liệu chuyên ngành của Bộ Tài chính sẽ được tạo lập, cập nhật, khai thác, kết nối và chia sẻ, bảo đảm nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”, đồng thời tích hợp vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về tài chính.

Thông qua việc tổ chức VDF-2026, Bộ Tài chính một lần nữa khẳng định quyết tâm tạo lập một không gian đối thoại đa chiều, tăng cường gắn kết hợp tác giữa khu vực công và khu vực tư nhân. Sự kiện không chỉ góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu quốc gia về chuyển đổi số đến năm 2030, tầm nhìn 2045, mà còn củng cố vị thế của VDF như một diễn đàn thường niên uy tín hàng đầu trong lĩnh vực tài chính số tại Việt Nam./.