Nguyên nhân là khi Luật BHYT cho phép trẻ em dưới 06 tuổi khi đi khám chữa bệnh (KCB) có thể dùng giấy khai sinh, giấy chứng sinh, giấy xác nhận của UBND xã, phường, thị trấn... thay cho thẻ BHYT. Và thực tế điều này đã làm cho các bậc phụ huynh thấy việc có hay không có thẻ BHYT cũng không ảnh hưởng  quyền lợi KCB của các cháu. Do vậy, nhiều bậc phụ huynh đã không có sự phối hợp chính quyền địa phương cũng như cơ quan BHXH trong việc khai nhận để lập danh sách cũng như nhận thẻ BHYT từ cơ quan BHXH. Bên cạnh đó, công tác lập danh sách trẻ em dưới 06 tuổi của các địa phương còn chậm và chưa thống nhất được quy trình cấp thẻ BHYT,... dẫn tới tình trạng số trẻ em được sinh ra với số thẻ được cập nhật để phát ra còn thiếu nhiều so với thực tế.

Mặc dù quyền lợi KCB của trẻ được bảo đảm, nhưng tình trạng không sử dụng thẻ BHYT khi đi KCB của trẻ em dưới 06 tuổi đang gây khó khăn trong việc quản lý thẻ, thanh quyết toán và quản lý quỹ của đối tượng này. Do không có thẻ BHYT, không có mã quản lý, cho nên công tác thống kê, tổng hợp báo cáo chi phí KCB của trẻ em dưới 06 tuổi gặp khó khăn. Cơ quan BHXH không có cơ sở để lập danh sách đề nghị với Sở Tài chính để bảo đảm nguồn kinh phí mua thẻ.

Để thống nhất thực hiện việc thanh toán chi phí khám, chữa bệnh BHYT đối với trẻ em dưới 6 tuổi chưa được cấp thẻ BHYT. Bộ Tài chính có Công văn số 3647/BTC-HCSN ngày 19/3/2012 về việc cấp kinh phí khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế cho trẻ em dưới 6 tuổi chưa được cấp thẻ. Tuy nhiên, Bộ Tài chính hướng dẫn Sở Tài chính thực hiện cấp bổ sung cho cơ quan BHXH cấp tỉnh toàn bộ số kinh phí mà quỹ BHYT đã chi cho KCB cho số trẻ dưới 6 tuổi chưa được cấp thẻ BHYT nhưng mức tối đa không vượt quá số kinh phí bố trí mua thẻ BHYT cho đối tượng này. Theo số liệu thống kê, tổng số trẻ em dưới 6 tuổi đi KCB bằng giấy khai sinh, giấy chứng sinh: quý III + IV/ 2011: 28.579 lượt, tổng chi phí trên 5,9 tỷ đồng; quý I/2012: 11.289 lượt, tổng chi trên 3,2 tỷ đồng.

Người bệnh dễ dàng KCB trái tuyến, vượt tuyến vì không đăng ký cơ sở KCB ban đầu, cho nên cơ quan BHXH gặp khó khăn trong công tác quản lý và tính phân bổ quỹ KCB đối với các cơ sở KCB. Nếu chỉ cấp kinh phí bằng mệnh giá thẻ BHYT thì cơ quan BHXH rất  khó khăn trong việc phân bổ, kiểm soát …quỹ BHYT của đối tượng trẻ em dưới 6 tuổi. Trong 3 quý nêu trên, một trẻ có thể đi KCB nhiều lần, nhiều bệnh viện khác nhau vì không có nơi đăng ký KCB ban đầu nên không thể kiểm soát được, trong khi đó Bộ Tài chính chỉ thanh toán cho cơ quan BHXH tổng số trẻ chứ không thanh toán tổng số lượt khám và tổng số tiền thực chi. Đây cũng là một thiết thòi cho ngành BHXH.

Ðể giải quyết tình trạng này, thiết nghĩ các Bộ, ngành liên quan cần có quy định cụ thể việc sử dụng giấy khai sinh, giấy chứng sinh... để KCB thay thế thẻ BHYT cần phải có thời hạn nhất định, cụ thể, như thời hạn không quá ba tháng đối với trẻ phải có giấy khai sinh, sáu tháng đối với trẻ phải có thẻ BHYT, quá thời hạn này trẻ em phải sử dụng thẻ BHYT khi đi KCB. Ngành lao động - thương binh và xã hội, UBND xã, phường, thị trấn cũng cần giao cán bộ chuyên trách theo dõi, thống kê và lập danh sách gửi cơ quan BHXH để cấp thẻ BHYT đầy đủ, kịp thời cho trẻ dưới 06 tuổi và báo cáo tình hình tăng giảm trẻ em trên địa bàn.