Theo ông Phạm Lương Sơn, Trưởng ban Thực hiện chính sách bảo hiểm y tế (BHYT) của Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam: Đúng là có bất cập mà cơ chế chưa giải quyết được. Trong quá trình xây dựng giá dịch vụ y tế lần này, đã có những ý kiến cho rằng nên quy định mức tối đa theo từng khu vực, từng vùng và ở những vùng kinh tế xã hội còn khó khăn thì nên áp dụng mức giá bằng 70% so với mức tối đa này là vừa. Tại sao vừa? Vì nó tương đương với chất lượng mà dịch vụ y tế của vùng đó có thể đáp ứng! Nói cho cùng, với mức 70% này, các cơ sở khám chữa bệnh đã có thể thu hồi đủ chi phí cho việc cung cấp dịch vụ y tế với ba yếu tố cấu thành nên giá dịch vụ y tế được tính lần này. Thu nhiều hơn sẽ tạo ra lợi nhuận ảo, mà điều này trái với bản chất phi lợi nhuận của dịch vụ y tế – một loại dịch vụ công. Dịch vụ y tế ở đây không vì lợi nhuận mà chỉ tính đúng, tính đủ để bù đắp đủ chi phí dịch vụ mà cơ sở khám chữa bệnh cung cấp. Sẽ không có sự chênh lệch giá dịch vụ y tế giữa tỉnh này, tỉnh kia nếu các địa phương làm đúng như vậy.

Nếu HĐND cấp tỉnh cùng cơ quan chuyên môn là sở Y Tế, sở Tài Chính thống nhất xây dựng giá dịch vụ y tế theo đúng điều kiện kinh tế xã hội và chất lượng dịch vụ y tế tại địa phương thì không có gì đáng nói. Vấn đề là hiện nay có quan điểm cho rằng đây là dịp để tăng nguồn thu cho các cơ sở khám chữa bệnh. Quan điểm này cần phải được điều chỉnh cho đúng vì nếu không, tất cả các địa phương đều sẽ xây dựng giá ở mức trên 100% để sau đó đưa về mức 100% – gọi là đã có điều chỉnh – theo hướng dẫn của bộ Y tế!

Thời gian qua, cơ quan BHXH của các tỉnh phải rà soát từng định mức kinh tế kỹ thuật khi rà soát bảng giá dịch vụ. Có những tỉnh đã điều chỉnh được mức giá còn 70 – 75% nhưng cũng có nhiều tỉnh không điều chỉnh được và BHYT cũng đành chịu. Ở nhiều địa phương, ngành y tế chỉ đưa hồ sơ cho các cơ quan có trách nhiệm thẩm định hai ngày trước khi áp dụng. Thời gian ngắn như vậy sẽ khó mà thẩm định đầy đủ cho gần 2.000 dịch vụ (447 dịch vụ là chung, còn thực tế thủ thuật phẫu thuật đã lên tới hàng nghìn dịch vụ – PV).

Hội đồng thẩm định có tính đến tình huống này không và tại sao vẫn đặt bút ký, thưa ông?

Hội đồng đã tiên lượng trước nhưng không nghĩ rằng một số tỉnh lại có chênh lệch quá lớn như vậy. Một số nước trong khu vực, như Thái Lan, chỉ loại giá là tính đúng, tính đủ. Cơ chế viện phí của họ không phải do cơ sở khám chữa bệnh tự xây dựng mà do một cơ quan có trách nhiệm thẩm định độc lập ấn định giá và giá dịch vụ đều được tính đúng, tính đủ không phân biệt bệnh viện công hay tư.

Ở Việt Nam hiện nay, cơ chế định giá rất vô lý khi nơi cung cấp dịch vụ được tự ra giá mà không ai có quyền mặc cả. Như thế khác gì “vừa đá bóng, vừa thổi còi”? Đó là chưa nói đến vai trò thẩm định của các cơ quan liên quan hiện còn hạn chế, như ngành tài chính. Không có chuyên môn về y khoa, họ không thể biết bao nhiêu liều thuốc, gói bông, bao nhiêu găng tay là đủ cho một loại kỹ thuật y khoa nào đó thì làm sao thẩm định chính xác được? Ngược lại, cơ quan BHXH có chuyên môn thì chỉ có quyền... góp ý!

Nói gì thì dịch vụ y tế hiện nay cũng đã bắt đầu được áp giá mới. Vậy làm thế nào để sửa đổi những bất cập đang gây khó khăn cho người bệnh hiện nay, thưa ông?

Bộ Y tế và bộ Tài chính cần đồng lòng, quyết tâm cao trong việc có ý kiến với các địa phương. Thực tế, nhiều nơi cũng có thái độ cầu thị khi BHXH có ý kiến. Họ xem xét và điều chỉnh lại giá dịch vụ y tế mới. Tuy nhiên, còn không ít nơi tiếp tục giữ mức giá quá cao. Tôi cho rằng bộ Y tế phải là nơi tổng hợp tình hình để trình Thủ tướng, Quốc hội xem xét lại. Sau một tháng thực hiện, các tỉnh phải đánh giá tác động của giá dịch vụ y tế mới với quyền lợi người bệnh và khả năng chi trả của BHYT. Mình phải có bằng chứng thuyết phục được HĐND thấy mức giá như vậy là cao, là vô lý. Hơn ai hết, bộ Y tế phải hết sức quan tâm đến việc này.

Việc áp dụng giá dịch vụ y tế mới cũng có vấn đề. Khi chuẩn bị đủ nhân lực, tài lực thì mới đề nghị phê duyệt giá. Phải minh bạch với người bệnh khoản nào họ phải trả, khoản nào không phải trả; có vậy họ mới cảm thấy thoải mái với giá dịch vụ y tế mới. Hiện nay hầu hết các bệnh viện âm thầm thực hiện việc áp giá mới, người dân không thể biết cụ thể. Việc nhìn thấy bảng giá không quan trọng bằng việc người dân biết họ phải nộp những khoản nào.

Điều chỉnh giá dịch vụ y tế là cần thiết nhưng cần thiết hơn là thực hiện ra sao để người bệnh thấy thoải mái, tự nguyện chấp nhận. Như vậy mới không tạo áp lực cho cả người bệnh lẫn quỹ BHYT. Còn hiện nay, điều chỉnh và áp giá dịch vụ y tế mới mà người bệnh lại chưa nhìn thấy có gì thay đổi cả trong hình thức lẫn chất lượng dịch vụ.

Việc mua BHYT là cần thiết nhưng đừng thương mại hoá nó bằng việc điều chỉnh giá dịch vụ y tế để khiến người dân phải ép lòng tham gia!